Etform SR
Metformin hydrochloride
Etform SR - charakterystyka leku dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Etform SR jest wskazany w leczeniu cukrzycy typu 2 u dorosłych pacjentów, szczególnie z nadwagą, gdy sama dieta i ćwiczenia fizyczne nie zapewniają odpowiedniej kontroli glikemii. Lek może być stosowany w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi bądź insuliną. Dodatkowo, Etform SR jest zalecany w zapobieganiu cukrzycy typu 2 u pacjentów ze stanem przedcukrzycowym.
Zastosowanie metforminy o przedłużonym uwalnianiu pozwala na wygodne dawkowanie raz na dobę, co może poprawić compliance pacjentów. Lek wykazuje korzystny wpływ na kontrolę glikemii bez ryzyka hipoglikemii w monoterapii.
Mechanizm działania
Metformina, substancja czynna leku Etform SR, jest biguanidem o działaniu przeciwhiperglikemicznym. Jej mechanizm działania obejmuje:
- Zmniejszenie wytwarzania glukozy w wątrobie poprzez hamowanie glukoneogenezy i glikogenolizy
- Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę, co poprawia wychwyt i wykorzystanie glukozy
- Opóźnienie wchłaniania glukozy w jelitach
Metformina nie stymuluje wydzielania insuliny, dlatego nie powoduje hipoglikemii. Ponadto zwiększa syntezę glikogenu wewnątrzkomórkowego oraz zdolność transportową wszystkich typów transporterów glukozy (GLUT).
Dawkowanie i sposób podawania
Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
Monoterapia lub terapia skojarzona w cukrzycy typu 2 | 500 mg raz/dobę wieczorem | 2000 mg raz/dobę wieczorem |
Terapia skojarzona z insuliną | 500 mg raz/dobę wieczorem | 2000 mg raz/dobę wieczorem |
Stan przedcukrzycowy | 1000-1500 mg raz/dobę wieczorem | 1500 mg raz/dobę wieczorem |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie na podstawie skuteczności i tolerancji, zwiększając dawkę stopniowo o 500 mg co 10-15 dni.
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkę należy dostosować do wartości GFR. Nie zaleca się stosowania u osób powyżej 75 roku życia ze względu na brak danych dotyczących skuteczności w tej grupie wiekowej.
Przeciwwskazania
Główne przeciwwskazania do stosowania leku Etform SR obejmują:
- Nadwrażliwość na metforminę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ostra kwasica metaboliczna (w tym cukrzycowa kwasica ketonowa)
- Stan przedśpiączkowy w cukrzycy
- Ciężka niewydolność nerek (GFR <30 ml/min)
- Ostre stany mogące zaburzać czynność nerek (odwodnienie, ciężkie zakażenie, wstrząs)
- Choroby mogące powodować niedotlenienie tkanek (niewyrównana niewydolność serca, niewydolność oddechowa, niedawno przebyty zawał serca, wstrząs)
- Niewydolność wątroby, ostre zatrucie alkoholem, alkoholizm
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Najpoważniejszym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem metforminy jest kwasica mleczanowa. Ryzyko jej wystąpienia wzrasta w przypadku pogorszenia czynności nerek, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie GFR, szczególnie u osób starszych. Należy poinformować pacjentów o objawach kwasicy mleczanowej i konieczności natychmiastowego przerwania leczenia w razie ich wystąpienia.
Stosowanie metforminy należy czasowo przerwać przed badaniami z użyciem jodowych środków kontrastowych oraz przed zabiegami chirurgicznymi. Leczenie można wznowić po 48 godzinach, pod warunkiem potwierdzenia prawidłowej czynności nerek.
U pacjentów leczonych metforminą zaleca się regularne oznaczanie poziomu witaminy B12, ze względu na możliwość zmniejszenia jej wchłaniania przy długotrwałym stosowaniu leku.
Warto zapamiętać
1. Etform SR pozwala na wygodne dawkowanie raz na dobę, co może poprawić compliance pacjentów.
2. Kluczowe jest regularne monitorowanie czynności nerek u pacjentów stosujących metforminę, szczególnie u osób starszych i przy stosowaniu leków mogących wpływać na GFR.
Interakcje
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu metforminy z:
- Alkoholem - zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej
- Jodowymi środkami kontrastowymi - ryzyko nefropatii
- Lekami wpływającymi na czynność nerek (NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, diuretyki pętlowe)
- Inhibitorami lub induktorami OCT1 i OCT2 (np. werapamil, ryfampicyna, cymetydyna, dolutegrawir) - mogą wpływać na farmakokinetykę metforminy
W przypadku stosowania wymienionych leków może być konieczne dostosowanie dawki metforminy lub częstsze monitorowanie glikemii.
Ciąża i laktacja
Metformina nie jest zalecana jako lek pierwszego wyboru w ciąży. W przypadku planowania ciąży lub jej potwierdzenia zaleca się zmianę leczenia na insulinę. Karmienie piersią podczas stosowania metforminy nie jest zalecane ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha), które zwykle ustępują samoistnie. Rzadko może wystąpić kwasica mleczanowa, będąca stanem zagrażającym życiu. Długotrwałe stosowanie metforminy może prowadzić do zmniejszenia wchłaniania witaminy B12.
Przedawkowanie
Przedawkowanie metforminy może prowadzić do kwasicy mleczanowej, wymagającej leczenia szpitalnego. Najskuteczniejszą metodą usuwania mleczanów i metforminy z organizmu jest hemodializa.
Właściwości farmakologiczne
Metformina należy do grupy biguanidów. Jej działanie przeciwhiperglikemiczne wynika z wpływu na metabolizm glukozy w wątrobie, mięśniach i tkance tłuszczowej. Lek nie stymuluje wydzielania insuliny, dzięki czemu nie powoduje hipoglikemii. Dodatkowo wykazuje korzystny wpływ na profil lipidowy i masę ciała pacjentów.
Etform SR, dzięki formulacji o przedłużonym uwalnianiu, zapewnia stabilne stężenie leku w organizmie przy podawaniu raz na dobę, co może przekładać się na lepszą tolerancję i compliance pacjentów w porównaniu do preparatów o natychmiastowym uwalnianiu.
Zespoły insulinooporności w przypadkach innych niż w przebiegu cukrzycy
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia