Etform SR
Metformin hydrochloride
Etform SR - charakterystyka leku dla lekarza
Wskazania do stosowania
Etform SR jest wskazany w leczeniu cukrzycy typu 2 u dorosłych pacjentów, szczególnie z nadwagą, gdy sama dieta i ćwiczenia fizyczne nie zapewniają odpowiedniej kontroli glikemii. Lek może być stosowany w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi bądź insuliną. Dodatkowo, Etform SR jest zalecany w zapobieganiu cukrzycy typu 2 u pacjentów ze stanem przedcukrzycowym.
Zastosowanie metforminy o przedłużonym uwalnianiu pozwala na skuteczną kontrolę glikemii przy jednoczesnym zmniejszeniu częstości działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego w porównaniu do preparatów o natychmiastowym uwalnianiu.
Dawkowanie i sposób podawania
Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
Monoterapia lub leczenie skojarzone w cukrzycy typu 2 | 500 mg raz/dobę | 2000 mg raz/dobę |
Leczenie skojarzone z insuliną | 500 mg raz/dobę | 2000 mg raz/dobę |
Stan przedcukrzycowy | 1000-1500 mg raz/dobę | 1500 mg raz/dobę |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, w zależności od skuteczności i tolerancji leku. Lek przyjmuje się raz na dobę, wieczorem, podczas posiłku.
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkę należy dostosować do wartości GFR:
- GFR 60-89 ml/min: maks. 2000 mg/dobę
- GFR 45-59 ml/min: maks. 2000 mg/dobę, dawka początkowa nie większa niż połowa dawki maks.
- GFR 30-44 ml/min: maks. 1000 mg/dobę, dawka początkowa nie większa niż połowa dawki maks.
- GFR <30 ml/min: stosowanie przeciwwskazane
Należy regularnie monitorować czynność nerek, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. Nie zaleca się rozpoczynania leczenia metforminą u pacjentów w wieku ≥75 lat.
Przeciwwskazania
Główne przeciwwskazania do stosowania Etform SR obejmują:
- Nadwrażliwość na metforminę lub substancje pomocnicze
- Ostra kwasica metaboliczna (w tym cukrzycowa kwasica ketonowa)
- Stan przedśpiączkowy w cukrzycy
- Ciężka niewydolność nerek (GFR <30 ml/min)
- Ostre stany mogące zaburzać czynność nerek (odwodnienie, ciężkie zakażenie, wstrząs)
- Choroby mogące powodować niedotlenienie tkanek (niewyrównana niewydolność serca, niewydolność oddechowa, niedawno przebyty zawał serca, wstrząs)
- Niewydolność wątroby, ostre zatrucie alkoholem, alkoholizm
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Najpoważniejszym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem metforminy jest kwasica mleczanowa. To rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłanie metaboliczne występuje najczęściej w przypadku nagłego pogorszenia czynności nerek, chorób sercowo-naczyniowych lub posocznicy.
Aby zminimalizować ryzyko kwasicy mleczanowej należy:
- Regularnie monitorować czynność nerek
- Tymczasowo wstrzymać stosowanie metforminy w przypadku odwodnienia lub stanów mogących zaburzać czynność nerek
- Zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków mogących wpływać na czynność nerek (np. NLPZ, inhibitory ACE)
- Poinformować pacjentów o objawach kwasicy mleczanowej (duszność, ból brzucha, skurcze mięśni, osłabienie, hipotermia)
Należy przerwać stosowanie metforminy na 48h przed i po badaniach radiologicznych z użyciem jodowych środków kontrastowych oraz przed zabiegami chirurgicznymi w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.
Warto zapamiętać
- Etform SR jest lekiem pierwszego rzutu w terapii cukrzycy typu 2, szczególnie u pacjentów z nadwagą
- Najpoważniejszym, choć rzadkim powikłaniem terapii metforminą jest kwasica mleczanowa - należy monitorować czynność nerek i edukować pacjentów odnośnie objawów
Interakcje
Metformina wchodzi w interakcje z wieloma substancjami, które mogą zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej lub wpływać na jej skuteczność:
- Alkohol - zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej
- Jodowe środki kontrastowe - mogą powodować nefropatię i kumulację metforminy
- NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, leki moczopędne - mogą zaburzać czynność nerek
- Inhibitory/induktory OCT1 i OCT2 (np. werapamil, ryfampicyna, cymetydyna) - mogą wpływać na farmakokinetykę metforminy
W przypadku stosowania wymienionych leków może być konieczne dostosowanie dawki metforminy lub częstsze monitorowanie glikemii.
Ciąża i laktacja
Ograniczone dane nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych przy stosowaniu metforminy w ciąży. Jednak w cukrzycy ciążowej preferowane jest leczenie insuliną. Metformina przenika do mleka kobiecego, ale nie obserwowano działań niepożądanych u karmionych piersią niemowląt. Decyzję o stosowaniu podczas karmienia piersią należy podjąć po rozważeniu korzyści i ryzyka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane Etform SR to zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha), występujące głównie na początku leczenia. Stopniowe zwiększanie dawki może poprawić tolerancję leku. Inne możliwe działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia smaku
- Zmniejszone wchłanianie witaminy B12 przy długotrwałym stosowaniu
- Reakcje skórne (rzadko)
- Nieprawidłowe wyniki testów wątrobowych lub zapalenie wątroby (bardzo rzadko)
Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem, wymagającym natychmiastowej hospitalizacji.
Mechanizm działania
Metformina działa hipoglikemizująco poprzez:
- Zmniejszenie wytwarzania glukozy w wątrobie (hamowanie glukoneogenezy i glikogenolizy)
- Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę
- Opóźnienie wchłaniania glukozy w jelitach
Lek nie stymuluje wydzielania insuliny, dlatego nie powoduje hipoglikemii. Metformina zwiększa również syntezę glikogenu i ekspresję transporterów glukozy GLUT.
Etform SR, dzięki formulacji o przedłużonym uwalnianiu, zapewnia skuteczną kontrolę glikemii przy podawaniu raz na dobę, co może poprawić przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów.
Zespoły insulinooporności w przypadkach innych niż w przebiegu cukrzycy
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia