Etform; -500; -850
Metformin hydrochloride
Formetic - szczegółowe informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Formetic jest wskazany w leczeniu cukrzycy typu 2 u pacjentów dorosłych, szczególnie z nadwagą, gdy sama dieta i ćwiczenia fizyczne nie zapewniają odpowiedniej kontroli glikemii. Lek może być stosowany w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi bądź insuliną. U dzieci powyżej 10 lat i młodzieży Formetic można stosować w monoterapii lub w połączeniu z insuliną.
Wykazano, że u pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą, leczonych metforminą jako lekiem pierwszego rzutu po niepowodzeniu leczenia samą dietą, następuje zmniejszenie częstości powikłań cukrzycy.
Dawkowanie i sposób podawania
Dorośli z prawidłową czynnością nerek (GFR ≥90 ml/min)
Sposób stosowania | Dawka początkowa | Maksymalna dawka dobowa |
---|---|---|
Monoterapia i leczenie skojarzone z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi | 500 lub 850 mg 2-3 razy na dobę | 3 g w 3 dawkach podzielonych |
Leczenie skojarzone z insuliną | 500 lub 850 mg 2-3 razy na dobę | Dawkowanie insuliny ustala się na podstawie pomiarów glikemii |
Dawkę należy podawać podczas posiłków lub po posiłkach. Po 10-15 dniach należy dostosować dawkę na podstawie pomiarów stężenia glukozy we krwi. Powolne zwiększanie dawki może poprawić tolerancję leku ze strony przewodu pokarmowego.
Osoby w podeszłym wieku
Ze względu na ryzyko zaburzeń czynności nerek u pacjentów w podeszłym wieku, dawkę metforminy należy ustalić na podstawie parametrów czynności nerek. Konieczna jest regularna ocena czynności nerek, przynajmniej raz w roku, a u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem pogorszenia czynności nerek co 3-6 miesięcy.
Zaburzenia czynności nerek
Wartość GFR należy oznaczyć przed rozpoczęciem leczenia, a następnie przynajmniej raz w roku. U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem dalszego pogorszenia czynności nerek i u osób w podeszłym wieku czynność nerek należy oceniać częściej. Maksymalna dawka dobowa powinna być dostosowana do stopnia niewydolności nerek (szczegóły w ChPL).
Dzieci i młodzież
Wiek | Dawka początkowa | Maksymalna dawka dobowa |
---|---|---|
Powyżej 10 lat | 500 lub 850 mg raz na dobę | 2 g w 2-3 dawkach podzielonych |
Dawkę należy podawać podczas lub po posiłku. Po 10-15 dniach należy dostosować dawkę na podstawie pomiarów glikemii. Powolne zwiększanie dawki może poprawić tolerancję leku ze strony przewodu pokarmowego.
Należy pamiętać, że dawek 500 mg i 850 mg nie można podać stosując produkt leczniczy o mocy 1000 mg. W celu podania tych dawek należy zastosować inny odpowiedni produkt leczniczy zawierający metforminę.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na metforminę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Cukrzycowa kwasica ketonowa, stan przedśpiączkowy w cukrzycy
- Niewydolność nerek lub zaburzenia czynności nerek (ClCr <60 ml/min)
- Ostre stany mogące zaburzać czynność nerek (odwodnienie, ciężkie zakażenie, wstrząs)
- Choroby mogące powodować niedotlenienie tkanek (niewydolność serca lub oddechowa, niedawny zawał serca, wstrząs)
- Niewydolność wątroby, ostre zatrucie alkoholem, alkoholizm
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem metabolicznym, które może wystąpić w wyniku kumulacji metforminy. Ryzyko kwasicy mleczanowej wzrasta u pacjentów z niewydolnością nerek, przy odwodnieniu, nadużywaniu alkoholu, niewydolności wątroby i w stanach niedotlenienia tkanek.
Należy regularnie monitorować czynność nerek, szczególnie u osób w podeszłym wieku. Metforminę należy odstawić przed badaniami radiologicznymi z użyciem jodowych środków kontrastujących oraz przed zabiegami chirurgicznymi w znieczuleniu ogólnym.
U dzieci i młodzieży przed rozpoczęciem leczenia metforminą należy potwierdzić rozpoznanie cukrzycy typu 2. Zaleca się dokładną obserwację wpływu leku na wzrastanie i dojrzewanie, szczególnie u dzieci przed okresem dojrzewania.
Interakcje
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z:
- Alkoholem - zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej
- Jodowymi środkami kontrastującymi - mogą prowadzić do niewydolności nerek
- Lekami o działaniu hiperglikemicznym (glikokortykosteroidy, sympatykomimetyki)
- Inhibitorami ACE - mogą nasilać działanie hipoglikemizujące metforminy
- Lekami moczopędnymi, zwłaszcza pętlowymi - mogą zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej
Ciąża i laktacja
Metforminy nie należy stosować u kobiet w ciąży lub planujących ciążę. W okresie ciąży zaleca się stosowanie insuliny w celu utrzymania prawidłowej glikemii. Nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia metforminą ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane to zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha), występujące zwykle na początku leczenia. Inne możliwe działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia metabolizmu - zmniejszone wchłanianie witaminy B12
- Zaburzenia smaku
- Rzadko - nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych lub zapalenie wątroby
- Bardzo rzadko - reakcje skórne (rumień, świąd, pokrzywka)
Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży jest zbliżony do obserwowanego u dorosłych.
Przedawkowanie
Znaczne przedawkowanie metforminy może prowadzić do kwasicy mleczanowej, która jest stanem zagrażającym życiu i wymaga leczenia szpitalnego. Najskuteczniejszą metodą usuwania mleczanów i metforminy z organizmu jest hemodializa.
Mechanizm działania
Metformina działa hipoglikemizująco poprzez:
- Zmniejszenie wytwarzania glukozy w wątrobie
- Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę
- Opóźnienie wchłaniania glukozy w jelitach
Lek nie stymuluje wydzielania insuliny, dlatego nie powoduje hipoglikemii. Metformina zwiększa syntezę glikogenu i poprawia transport glukozy przez błony komórkowe.
Warto zapamiętać
- Formetic (metformina) jest lekiem pierwszego rzutu w terapii cukrzycy typu 2, szczególnie u pacjentów z nadwagą
- Regularna kontrola czynności nerek jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania metforminy, zwłaszcza u osób starszych
Stosowanie metforminy wymaga regularnego monitorowania parametrów klinicznych i biochemicznych pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem czynności nerek. Lek ten, choć skuteczny i bezpieczny przy właściwym stosowaniu, wymaga indywidualnego podejścia do dawkowania i uważnej obserwacji pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych.