Elenium®
Chlordiazepoxide
Elenium® - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Elenium® jest wskazany do doraźnego, krótkotrwałego (2-4 tygodnie) leczenia objawowego następujących stanów:
- Stany lękowe różnego pochodzenia (towarzyszące zespołom psychoorganicznym, objawom psychotycznym)
- Stany lękowe związane z bezsennością
- Ostry zespół odstawienia alkoholu
- Stany zwiększonego napięcia mięśniowego o różnej etiologii
Uwaga: Stany napięcia i niepokoju związane z problemami dnia codziennego nie są wskazaniem do stosowania tego leku.
Elenium® jest przeznaczony do krótkotrwałego leczenia poważnych stanów lękowych i napięcia mięśniowego, a nie do radzenia sobie z codziennym stresem.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie należy ustalić indywidualnie dla każdego pacjenta. Poniżej przedstawiono zalecane schematy dawkowania:
Wskazanie | Dawkowanie u dorosłych |
---|---|
Stany lękowe | Do 30 mg/dobę w dawkach podzielonych co 6-8 h (maks. 100 mg/dobę) |
Stany lękowe z bezsennością | 10-30 mg jednorazowo przed snem |
Ostry zespół odstawienia alkoholu | 25-100 mg co 2-4 h (maks. 200 mg/dobę), następnie redukcja do dawki podtrzymującej |
Zwiększone napięcie mięśniowe | 10-30 mg/dobę w dawkach podzielonych |
Tabela przedstawia zalecane dawkowanie Elenium® u dorosłych w zależności od wskazania.
Pacjenci w podeszłym wieku: Zaleca się stosowanie połowy dawki zalecanej dla dorosłych ze względu na większą wrażliwość na działanie leku.
Dzieci i młodzież: Nie zaleca się stosowania chlordiazepoksydu u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia.
Sposób podawania: Tabletki należy przyjmować doustnie, przed lub podczas posiłku, popijając wodą.
Dawkowanie Elenium® powinno być dostosowane indywidualnie, z uwzględnieniem wieku pacjenta i wskazania. Kluczowe jest nieprzekraczanie maksymalnych zalecanych dawek dobowych.
Czas trwania leczenia
Elenium® stosuje się doraźnie. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 4 tygodnie, wliczając w to okres stopniowego odstawiania leku. W indywidualnych przypadkach lekarz może zdecydować o przedłużeniu terapii po ponownej ocenie stanu pacjenta.
Ważne: Nie należy nagle odstawiać leku. Konieczne jest zawsze stopniowe zmniejszanie dawki.
Terapia Elenium® powinna być krótkotrwała, z zaplanowanym okresem stopniowego odstawiania leku, aby uniknąć objawów odstawiennych.
Przeciwwskazania
Stosowanie Elenium® jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na chlordiazepoksyd, inne benzodiazepiny lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ostra niewydolność oddechowa lub depresja ośrodka oddechowego
- Zespół bezdechu sennego
- Ciężka niewydolność wątroby
- Zespoły natręctw lub fobie
- Przewlekłe psychozy
- Miastenia
Przed zastosowaniem Elenium® należy wykluczyć powyższe przeciwwskazania, zwracając szczególną uwagę na stan układu oddechowego i wątroby pacjenta.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ryzyko uzależnienia: Regularne stosowanie benzodiazepin przez kilka tygodni może prowadzić do rozwoju tolerancji i uzależnienia psychicznego oraz fizycznego. Ryzyko to wzrasta wraz z dawką i czasem trwania leczenia, a także jest większe u pacjentów z uzależnieniami w wywiadzie lub zaburzeniami osobowości.
Objawy odstawienne: Nagłe odstawienie leku może powodować objawy odstawienne, takie jak: bóle głowy, bóle mięśniowe, niepokój, napięcie, splątanie, drażliwość, zaburzenia snu. W cięższych przypadkach mogą wystąpić: derealizacja, depersonalizacja, nadwrażliwość na bodźce, drętwienie i mrowienie kończyn, omamy, drgawki.
Zjawisko "z odbicia": Podczas odstawiania leku może dojść do nasilenia objawów, które były przyczyną zastosowania benzodiazepin. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.
Niepamięć następcza: Benzodiazepiny mogą wywoływać niepamięć następczą, szczególnie po wyższych dawkach. Aby zminimalizować to ryzyko, pacjent powinien mieć zapewniony 7-8 godzinny nieprzerwany sen.
Reakcje paradoksalne: U niektórych pacjentów mogą wystąpić reakcje paradoksalne, takie jak: niepokój, pobudzenie, drażliwość, agresja, urojenia, koszmary senne, halucynacje, psychozy. W takich przypadkach należy przerwać leczenie.
Pacjenci w podeszłym wieku: Wymagają mniejszych dawek ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, szczególnie zaburzeń orientacji i koordynacji ruchowej.
Pacjenci z niewydolnością oddechową: Należy zachować ostrożność ze względu na ryzyko depresji oddechowej. Może być konieczne stosowanie mniejszych dawek.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Lek jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności wątroby ze względu na ryzyko encefalopatii.
Pacjenci z uzależnieniami w wywiadzie: Wymagają ścisłej kontroli ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju uzależnienia.
Warto zapamiętać
- Elenium® nie powinien być stosowany dłużej niż 4 tygodnie ze względu na ryzyko uzależnienia.
- Nagłe odstawienie leku może prowadzić do objawów odstawiennych - konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki.
Stosowanie Elenium® wymaga ścisłego monitorowania pacjenta, szczególnej ostrożności u osób starszych i z chorobami współistniejącymi, oraz zaplanowania stopniowego odstawiania leku.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Interakcje farmakokinetyczne:
- Inhibitory enzymów cytochromu P450 (np. cymetydyna, disulfiram, fluwoksamina, fluoksetyna, omeprazol, erytromycyna, ketokonazol) mogą nasilać działanie chlordiazepoksydu
- Induktory enzymów cytochromu P450 (np. ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina) mogą osłabiać działanie chlordiazepoksydu
Interakcje farmakodynamiczne:
- Nasilenie działania uspokajającego przy jednoczesnym stosowaniu z lekami działającymi depresyjnie na OUN (np. neuroleptyki, leki przeciwpsychotyczne, przeciwlękowe, przeciwdepresyjne, nasenne, przeciwpadaczkowe, narkotyczne leki przeciwbólowe, znieczulające, przeciwhistaminowe o działaniu uspokajającym)
- Narkotyczne leki przeciwbólowe mogą nasilać euforię, zwiększając ryzyko uzależnienia psychicznego
- Alkohol nasila hamujące działanie chlordiazepoksydu na OUN
Uwaga: Pacjenci przyjmujący Elenium® nie powinni spożywać alkoholu.
Przy stosowaniu Elenium® należy uwzględnić potencjalne interakcje z innymi lekami, szczególnie tymi wpływającymi na OUN, oraz bezwzględnie unikać spożywania alkoholu.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ciąża: Stosowanie leku u kobiet w ciąży, zwłaszcza w I i III trymestrze, jest dopuszczalne jedynie w sytuacji bezwzględnej konieczności. Stosowanie w III trymestrze lub okresie okołoporodowym może powodować u noworodka: obniżenie temperatury ciała, ciśnienia, zaburzenia rytmu serca i oddychania, osłabienie odruchu ssania, zespół wiotkiego dziecka. Istnieje ryzyko rozwoju uzależnienia fizycznego i zespołu odstawiennego u noworodka.
Karmienie piersią: Chlordiazepoksyd przenika do mleka kobiecego. Nie powinien być podawany kobietom karmiącym piersią.
Elenium® powinien być stosowany u kobiet w ciąży i karmiących piersią tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności, po starannym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia układu nerwowego: senność, spowolnienie reakcji, zawroty głowy, ataksja, splątanie (częściej u osób starszych)
- Zaburzenia psychiczne: reakcje paradoksalne (niepokój, pobudzenie, agresja), ryzyko uzależnienia
- Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, zaparcia, suchość w jamie ustnej
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: osłabienie mięśni
- Zaburzenia oka: niewyraźne widzenie
Rzadziej występują: zaburzenia krwi, reakcje alergiczne, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia układu moczowo-płciowego.
Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie na początku leczenia i u osób starszych.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania mogą obejmować: senność, niezborność ruchów, dyzartrię, oczopląs, osłabienie odruchów, bezdech, obniżenie ciśnienia, depresję krążeniową i oddechową, śpiączkę. Leczenie polega na monitorowaniu parametrów życiowych, podaniu węgla aktywowanego (w ciągu 1-2h od spożycia) oraz ewentualnym zastosowaniu flumazenilu jako antidotum w ściśle kontrolowanych warunkach.
Przedawkowanie Elenium® może stanowić zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
Mechanizm działania
Chlordiazepoksyd, jako pochodna benzodiazepiny, działa poprzez nasilenie hamującego wpływu GABA w OUN. Wiąże się ze specyficznymi receptorami benzodiazepinowymi, zwiększając powinowactwo receptora GABA-A do kwasu γ-aminomasłowego. Prowadzi to do zwiększonego napływu jonów chlorkowych do neuronów, hiperpolaryzacji błony komórkowej i w efekcie zahamowania czynności neuronów.
Mechanizm działania Elenium® tłumaczy jego efekty kliniczne: działanie przeciwlękowe, uspokajające, nasenne, miorelaksacyjne i przeciwdrgawkowe.
Skład
Substancja czynna: chlordiazepoksyd. Dostępne dawki: 5 mg, 10 mg lub 25 mg w jednej tabletce drażowanej.
Różne dostępne dawki umożliwiają indywidualne dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta.