Egolanza
Olanzapine
Wskazania do stosowania olanzapiny
Olanzapina jest wskazana w leczeniu:
- Schizofrenii
- Średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii
- Zapobiegania nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej u pacjentów, u których w terapii epizodu manii uzyskano dobrą odpowiedź na leczenie olanzapiną
Olanzapina wykazuje skuteczność w długoterminowym leczeniu podtrzymującym pacjentów ze schizofrenią, u których stwierdzono dobrą odpowiedź na leczenie w początkowej fazie terapii.
Dawkowanie i sposób podawania
Dorośli
Schizofrenia: Zalecana dawka początkowa olanzapiny to 10 mg/dobę.
Epizod manii: Dawka początkowa to 15 mg/dobę podawana jako dawka pojedyncza w monoterapii lub 10 mg/dobę w terapii skojarzonej.
Zapobieganie nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej: Zalecana dawka początkowa to 10 mg/dobę. U pacjentów otrzymujących olanzapinę w leczeniu epizodu manii, aby zapobiec nawrotom, należy kontynuować leczenie tą samą dawką.
Podczas leczenia schizofrenii, epizodów manii i w celu zapobiegania nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej, dawka dobowa może być dostosowywana w zależności od stanu klinicznego pacjenta w zakresie dawek 5-20 mg/dobę.
Wskazanie | Dawka początkowa | Zakres dawek |
---|---|---|
Schizofrenia | 10 mg/dobę | 5-20 mg/dobę |
Epizod manii (monoterapia) | 15 mg/dobę | 5-20 mg/dobę |
Epizod manii (terapia skojarzona) | 10 mg/dobę | 5-20 mg/dobę |
Zapobieganie nawrotom ChAD | 10 mg/dobę | 5-20 mg/dobę |
Zwiększenie dawki ponad rekomendowaną dawkę początkową jest zalecane tylko po ponownej ocenie stanu klinicznego i powinno być dokonywane nie częściej niż co 24 godziny.
Szczególne grupy pacjentów
Pacjenci w podeszłym wieku: Mniejsza dawka początkowa (5 mg/dobę) nie jest rutynowo zalecana, jednak powinna być rozważana u pacjentów 65 lat i powyżej, o ile przemawiają za tym czynniki kliniczne.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby: U tych pacjentów należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej (5 mg). W przypadkach umiarkowanej niewydolności wątroby (marskość, klasa A lub B w skali Child-Pugh), dawka początkowa powinna wynosić 5 mg i być ostrożnie zwiększana.
Osoby palące: Dawka początkowa i zakres stosowanych dawek u pacjentów niepalących nie wymagają rutynowej korekty w porównaniu z dawkami stosowanymi u pacjentów palących. Palenie tytoniu może indukować metabolizm olanzapiny. Zaleca się monitorowanie stanu klinicznego i w razie potrzeby rozważenie zwiększenia dawki olanzapiny.
W przypadku obecności więcej niż jednego czynnika, który mógłby spowodować spowolnienie metabolizmu (płeć żeńska, podeszły wiek, niepalenie tytoniu) należy rozważyć zmniejszenie dawki początkowej. U tych pacjentów zwiększanie dawki, jeżeli wskazane, powinno być przeprowadzane z zachowaniem ostrożności.
Dzieci i młodzież
Nie zaleca się stosowania olanzapiny u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, z uwagi na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności leczenia.
Olanzapina może być stosowana niezależnie od posiłków, ponieważ pokarm nie ma wpływu na wchłanianie.
W przypadku planowanego zakończenia leczenia olanzapiną należy rozważyć stopniowe zmniejszanie dawki leku.
Warto zapamiętać
- Olanzapina jest skuteczna w leczeniu schizofrenii, epizodów manii oraz zapobieganiu nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej
- Dawkowanie należy dostosować indywidualnie do stanu klinicznego pacjenta, zwracając szczególną uwagę na pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności nerek i wątroby
Przeciwwskazania
Stosowanie olanzapiny jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą
- Pacjenci ze stwierdzonym ryzykiem wystąpienia jaskry z wąskim kątem przesączania
Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu olanzapiny u pacjentów z chorobami współistniejącymi, takimi jak przerost gruczołu krokowego, niedrożność porażenna jelit i podobne schorzenia.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem
Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem z powodu zwiększonej śmiertelności oraz ryzyka występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych u tej grupy pacjentów odnotowano:
- Dwukrotne zwiększenie częstości zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy placebo
- Trzykrotne zwiększenie częstości występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny)
Czynnikami ryzyka zwiększonej śmiertelności były: wiek >65 lat, utrudnienie połykania, sedacja, niedożywienie i odwodnienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin.
Choroba Parkinsona
Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące z większą częstością niż w przypadku stosowania placebo.
Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)
ZZN jest potencjalnie śmiertelnym powikłaniem związanym z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych. Rzadkie przypadki ZZN były również zgłaszane w związku z przyjmowaniem olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN to wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości oraz objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego. W razie wystąpienia objawów należy przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny.
Hiperglikemia i cukrzyca
Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy, sporadycznie z kwasicą ketonową lub śpiączką. Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego, zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego.
Zaburzenia lipidowe
W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym. W przypadku wystąpienia zmian w stężeniu lipidów należy zastosować odpowiednie leczenie.
Aktywność przeciwcholinergiczna
Należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę pacjentom z przerostem gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną jelit i podobnymi chorobami.
Czynność wątroby
Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Należy zachować ostrożność u pacjentów ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT, z objawami niewydolności wątroby, z ograniczoną rezerwą czynnościową wątroby oraz u pacjentów stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym.
Neutropenia
Należy zachować ostrożność u pacjentów z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych, stosujących leki mogące wywoływać neutropenię, z zahamowaniem czynności szpiku w wywiadzie lub z chorobą mieloproliferacyjną.
Przerwanie leczenia
Rzadko (≥ 0,01% i <0,1%) zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty, w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny.
Odstęp QT
Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę jednocześnie z lekami powodującymi wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT, zastoinową niewydolnością serca, przerostem mięśnia sercowego lub zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi.
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Niezbyt często opisywano czasowy związek między leczeniem olanzapiną a występowaniem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Należy rozpoznać wszystkie możliwe czynniki ryzyka tej choroby i podjąć odpowiednie działania prewencyjne.
Olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem.
Ze względu na możliwe działanie antagonistyczne olanzapiny wobec agonistów dopaminy, należy zachować ostrożność stosując ją u pacjentów przyjmujących leki dopaminergiczne.
Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy.
Warto zapamiętać
- Olanzapina wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem ze względu na zwiększone ryzyko śmiertelności i zdarzeń naczyniowo-mózgowych
- Podczas leczenia olanzapiną należy monitorować pacjentów pod kątem wystąpienia hiperglikemii, zaburzeń lipidowych oraz objawów złośliwego zespołu neuroleptycznego
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Wpływ innych leków na olanzapinę
Indukcja CYP1A2: Metabolizm olanzapiny może być indukowany przez palenie tytoniu i karbamazepinę, co może prowadzić do zmniejszenia stężenia olanzapiny. Obserwowano jedynie nieznaczne do średniego zwiększenie klirensu olanzapiny.
Hamowanie CYP1A2: Fluwoksamina, specyficzny inhibitor CYP1A2, znacząco hamuje metabolizm olanzapiny. W przypadku stosowania fluwoksaminy lub innego inhibitora CYP1A2 (np. cyprofloksacyny) należy rozważyć zmniejszenie dawki początkowej olanzapiny.
Zmniejszenie dostępności biologicznej: Węgiel aktywny zmniejsza dostępność biologiczną podanej doustnie olanzapiny o 50-60% i powinien być podawany co najmniej 2 godziny przed lub po olanzapinie.
Potencjalny wpływ olanzapiny na inne leki
Olanzapina może wywierać antagonistyczne działanie wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.
Olanzapina nie hamuje in vitro głównych izoenzymów CYP450 (np. 1A2, 2D6, 2C9, 2C19, 3A4). Dlatego nie należy się spodziewać żadnych szczególnych interakcji, co potwierdzono w badaniach in vivo, w których nie stwierdzono hamowania metabolizmu następujących substancji czynnych: trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, warfaryny, teofiliny lub diazepamu.
Interakcje z innymi lekami
Leki działające na OUN: Należy zachować ostrożność u pacjentów spożywających alkohol lub stosujących leki mogące hamować aktywność ośrodkowego układu nerwowego.
Leki przeciwparkinsonowskie: Nie zaleca się jednoczesnego stosowania olanzapiny i produktów stosowanych w leczeniu choroby Parkinsona u pacjentów z chorobą Parkinsona i otępieniem.
Leki wydłużające odstęp QTc: Należy zachować ostrożność stosując jednocześnie olanzapinę z lekami powodującymi wydłużenie odstępu QTc.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ciąża
Nie przeprowadzono odpowiednich kontrolowanych badań u kobiet w ciąży. Należy poinformować pacjentkę, aby powiadomiła lekarza o zajściu w ciążę lub planowanej ciąży w czasie leczenia olanzapiną. Ze względu na ograniczone doświadczenie u kobiet w ciąży, olanzapina powinna być stosowana w ciąży jedynie wtedy, kiedy spodziewane korzyści dla matki przeważają nad ryzykiem dla płodu.
Noworodki narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych (w tym olanzapiny) w czasie III trymestru ciąży są w grupie ryzyka, w której mogą wystąpić działania niepożądane, w tym objawy pozapiramidowe i/lub objawy odstawienia o różnym nasileniu i czasie trwania. Obserwowano pobudzenie, wzmożone napięcie, obniżone napięcie, drżenie, senność, zespół zaburzeń oddechowych lub zaburzenia karmienia. Dlatego należy starannie kontrolować stan noworodków.
Karmienie piersią
W badaniu z udziałem zdrowych kobiet karmiących piersią wykazano, że olanzapina była wydzielana z mlekiem kobiecym. U niemowląt średnia ekspozycja (mg/kg mc.) w stanie stacjonarnym stanowiła 1,8% dawki przyjętej przez matkę (mg/kg mc.). Pacjentkom powinno się odradzać karmienie piersią podczas przyjmowania olanzapiny.
Działania niepożądane
Najczęściej (u >1% pacjentów) zgłaszanymi działaniami niepożądanymi związanymi ze stosowaniem olanzapiny w badaniach klinicznych były:
- Senność
- Zwiększenie masy ciała
- Eozynofilia
- Zwiększenie stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów
- Cukromocz
- Zwiększenie apetytu
- Zawroty głowy
- Akatyzja
- Parkinsonizm
- Leukopenia, neutropenia
- Dyskineza
- Niedociśnienie ortostatyczne
- Działanie przeciwcholinergiczne
- Przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych
- Wysypka
- Astenia
- Zmęczenie
- Gorączka
- Bóle stawów
- Zwiększenie stężenia fosfatazy zasadowej
- Duże stężenie gamma-glutamylotransferazy, kwasu moczowego, fosfokinazy kreatynowej
- Obrzęki
Szczegółowy opis działań niepożądanych z podziałem na układy i częstość występowania znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania olanzapiny obejmują:
- Bardzo często (>10%): częstoskurcz, pobudzenie/agresywność, dyzartria, różne objawy pozapiramidowe i obniżony poziom świadomości (od sedacji do śpiączki)
- Rzadziej: delirium, drgawki, śpiączka, możliwy złośliwy zespół neuroleptyczny, depresja oddechowa, zachłyśnięcie, nadciśnienie lub niedociśnienie, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie krążenia i oddychania
Nie istnieje swoista odtrutka przeciwko olanzapinie. Leczenie przedawkowania jest objawowe i podtrzymujące, z monitorowaniem czynności życiowych i kontrolą układu sercowo-naczyniowego.
Właściwości farmakologiczne
Olanzapina jest lekiem przeciwpsychotycznym, przeciwmaniakalnym oraz stabilizującym nastrój, wykazującym działanie w stosunku do licznych układów receptorowych.
Skład
1 tabletka powlekana zawiera 5 lub 10 mg olanzapiny (w postaci olanzapiny dichlorowodorku trójwodnego 7,03 lub 14,06 mg).
Olanzapina jest skutecznym lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania, wymagającym jednak ścisłego monitorowania pacjenta ze względu na możliwe działania niepożądane, szczególnie metaboliczne. Właściwe stosowanie leku, z uwzględnieniem indywidualnych cech pacjenta, pozwala na osiągnięcie optymalnych efektów terapeutycznych przy minimalizacji ryzyka.
Choroba Huntingtona; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
Choroba Huntingtona; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia