ENGERIX B
Hepatitis B vaccine
ENGERIX B - szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B
Wskazania do stosowania
Szczepionka ENGERIX B jest przeznaczona do uodpornienia przeciwko zakażeniom wywołanym przez wszystkie znane podtypy wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV). Dostępne są dwie dawki:
- Dawka 10 µg - dla nieuodpornionych noworodków, niemowląt, dzieci i młodzieży do 15 roku życia włącznie
- Dawka 20 µg - dla osób nieuodpornionych od 16 roku życia
Szczepienie zapobiega także wirusowemu zapaleniu wątroby typu D (HDV), które występuje jednocześnie z WZW typu B. Grupy osób, które powinny być szczepione, określają lokalne wytyczne.
ENGERIX B jest skuteczną szczepionką zapobiegającą zakażeniom HBV i HDV, z dawkowaniem dostosowanym do wieku pacjenta.
Dawkowanie i schemat szczepienia
Dawka 10 µg (0,5 ml)
Przeznaczona dla osób do 15 roku życia włącznie. Zalecane są dwa schematy szczepienia podstawowego:
Schemat | Dawkowanie | Uwagi |
---|---|---|
Standardowy | 0, 1, 6 miesiąc | Optymalna ochrona w 7 miesiącu, wysoki poziom przeciwciał |
Przyspieszony | 0, 1, 2 miesiąc + dawka po 12 miesiącach | Szybsza odpowiedź, ale niższe stężenia przeciwciał |
Schemat dawkowania dla osób do 15 roku życia
Dawka 20 µg (1,0 ml)
Przeznaczona dla osób od 16 roku życia. Zalecane schematy:
Schemat | Dawkowanie | Uwagi |
---|---|---|
Standardowy | 0, 1, 6 miesiąc | Optymalna ochrona w 7 miesiącu |
Przyspieszony | 0, 1, 2 miesiąc + dawka po 12 miesiącach | Szybsza odpowiedź, ale niższe stężenia przeciwciał |
Wyjątkowy (dorośli) | 0, 7, 21 dzień + dawka po 12 miesiącach | Tylko w nagłych przypadkach |
Schemat dawkowania dla osób od 16 roku życia
Schematy szczepień są elastyczne i dostosowane do różnych grup wiekowych oraz sytuacji klinicznych, zapewniając optymalną ochronę.
Szczególne grupy pacjentów
Pacjenci z niewydolnością nerek i hemodializowani
Wymagają zmodyfikowanych schematów szczepienia ze względu na osłabioną odpowiedź immunologiczną:
- Do 15 roku życia: schemat 0, 1, 2, 12 miesięcy lub 0, 1, 6 miesięcy z dawką 10 µg
- Od 16 roku życia: cztery podwójne dawki (2 x 20 µg) w schemacie 0, 1, 2, 6 miesięcy
Zaleca się monitorowanie poziomu przeciwciał anty-HBs i ewentualne podawanie dodatkowych dawek.
Noworodki matek będących nosicielkami HBV
Pierwszą dawkę 10 µg należy podać w pierwszej dobie życia, a następnie stosować schemat 0, 1, 2, 12 miesięcy lub 0, 1, 6 miesięcy. Zaleca się jednoczesne podanie immunoglobuliny HBIg z pierwszą dawką szczepionki.
Osoby narażone na zakażenie HBV
W przypadku ekspozycji na HBV (np. ukłucie skażoną igłą) zaleca się schemat 0, 1, 2, 12 miesięcy z jednoczesnym podaniem HBIg przy pierwszej dawce.
Dla grup wysokiego ryzyka i osób z obniżoną odpornością stosuje się zmodyfikowane schematy szczepień, często z dodatkowymi dawkami i monitorowaniem poziomu przeciwciał.
Sposób podawania
ENGERIX B podaje się domięśniowo:
- U dzieci i dorosłych - w mięsień naramienny
- U noworodków i małych dzieci - w przednio-boczną część uda
Wyjątkowo, u pacjentów z małopłytkowością lub zaburzeniami krzepnięcia, szczepionkę można podać podskórnie.
Prawidłowa technika podania szczepionki jest kluczowa dla jej skuteczności i bezpieczeństwa.
Warto zapamiętać
- ENGERIX B zapewnia ochronę przed WZW typu B oraz pośrednio przed WZW typu D
- Schematy szczepień są dostosowane do wieku pacjenta i sytuacji klinicznej, z możliwością stosowania schematów przyspieszonych
Przeciwwskazania
Szczepionki nie należy podawać osobom:
- Z nadwrażliwością na którykolwiek składnik szczepionki
- U których wystąpiły objawy nadwrażliwości po poprzedniej dawce szczepionki
Ostre choroby przebiegające z gorączką są przeciwwskazaniem czasowym - szczepienie należy odroczyć do czasu ustąpienia objawów. Łagodne infekcje nie stanowią przeciwwskazania.
Przeciwwskazania do szczepienia ENGERIX B są ograniczone, co pozwala na szerokie stosowanie szczepionki w populacji.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Należy zachować ostrożność w następujących sytuacjach:
- Szczepienie w okresie wylęgania WZW typu B może nie zapobiec rozwojowi choroby
- Szczepionka nie chroni przed innymi typami wirusowego zapalenia wątroby (A, C, E)
- U niektórych osób (np. mężczyźni, osoby otyłe, palacze) odpowiedź immunologiczna może być obniżona
- Pacjenci z przewlekłymi chorobami wątroby, zakażeni HIV lub HCV powinni być szczepieni, ale mogą wymagać dodatkowych dawek
- Osoby z niedoborami odporności lub niewydolnością nerek mogą wymagać modyfikacji schematu szczepień
- Nie należy podawać szczepionki dożylnie ani w mięsień pośladkowy
- Należy monitorować pacjenta przez 15-30 minut po szczepieniu ze względu na możliwość reakcji anafilaktycznej
- U nastolatków może wystąpić omdlenie jako reakcja psychogenna na ukłucie igłą
- U wcześniaków (≤28 tygodnia ciąży) należy monitorować czynność oddechową przez 48-72h po szczepieniu
Mimo że ENGERIX B jest bezpieczną szczepionką, należy zachować czujność i dostosować postępowanie do indywidualnej sytuacji pacjenta.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
ENGERIX B może być podawany jednocześnie z wieloma innymi szczepionkami:
- BCG
- Przeciwko Haemophilus influenzae typu b
- Przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A
- Przeciwko poliomyelitis
- Przeciwko odrze, śwince i różyczce
- Przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi
- Przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)
Przy jednoczesnym podawaniu różnych szczepionek należy stosować oddzielne strzykawki i miejsca wstrzyknięć. Równoczesne podanie z immunoglobuliną HBIg nie wpływa negatywnie na odpowiedź immunologiczną.
ENGERIX B wykazuje dobrą kompatybilność z innymi szczepionkami, co ułatwia realizację programów szczepień ochronnych.
Ciąża i karmienie piersią
Szczepionkę można podawać kobietom w ciąży, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Nie ma przeciwwskazań do szczepienia matek karmiących piersią.
ENGERIX B może być stosowany u kobiet w ciąży i karmiących, gdy istnieją wyraźne wskazania do uodpornienia.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Reakcje miejscowe: ból, zaczerwienienie, obrzęk w miejscu wstrzyknięcia
- Objawy ogólne: zmęczenie, gorączka, drażliwość (u dzieci), ból głowy, nudności
Rzadziej występują: zawroty głowy, parestezje, bóle mięśni i stawów, pokrzywka, świąd.
Bardzo rzadko mogą wystąpić poważniejsze reakcje, takie jak: małopłytkowość, zapalenie mózgu, neuropatie, reakcje alergiczne (w tym anafilaksja).
Profil bezpieczeństwa ENGERIX B jest korzystny, a większość działań niepożądanych ma charakter łagodny i przemijający.
Przedawkowanie
Przypadki przedawkowania nie wykazały istotnie zwiększonego ryzyka działań niepożądanych w porównaniu do podania właściwej dawki szczepionki.
Mechanizm działania
ENGERIX B zawiera oczyszczony antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B (HBsAg), uzyskiwany metodą inżynierii genetycznej z hodowli komórek drożdży. Antygen jest adsorbowany na wodorotlenku glinu, co zwiększa jego immunogenność. Szczepionka indukuje wytwarzanie swoistych przeciwciał anty-HBs, zapewniających ochronę przed zakażeniem HBV.
ENGERIX B jest nowoczesną, rekombinowaną szczepionką, której skuteczność opiera się na indukcji swoistej odpowiedzi immunologicznej przeciwko HBV.