Doxorubicinum Accord
Doxorubicin hydrochloride
Wskazania do stosowania
Doksorubicyna jest wskazana do stosowania w leczeniu następujących chorób nowotworowych:
- Drobnokomórkowy rak płuca (SCLC)
- Rak piersi
- Zaawansowany rak jajnika
- Rak pęcherza moczowego (dopęcherzowo)
- Leczenie neoadjuwantowe i adjuwantowe kostniakomięsaka
- Zaawansowany mięsak tkanek miękkich u dorosłych
- Mięsak Ewinga
- Ziarnica złośliwa (choroba Hodgkina)
- Chłoniak nieziarniczy
- Ostra białaczka limfatyczna
- Ostra białaczka szpikowa
- Zaawansowany szpiczak mnogi
- Zaawansowany lub nawrotowy rak trzonu macicy
- Guz Wilmsa
- Zaawansowany rak brodawczakowaty i/lub pęcherzykowy tarczycy
- Rak anaplastyczny tarczycy
- Zaawansowany nerwiak niedojrzały
Doksorubicynę często stosuje się w schemacie chemioterapii skojarzonej z innymi lekami cytotoksycznymi.
Wnioski: Doksorubicyna ma szerokie zastosowanie w leczeniu różnych typów nowotworów, zarówno guzów litych jak i nowotworów hematologicznych. Jest często stosowana w terapii skojarzonej z innymi cytostatykami.
Dawkowanie i sposób podawania
Doksorubicynę w postaci roztworu do infuzji należy podawać wyłącznie pod nadzorem lekarza wykwalifikowanego, mającego duże doświadczenie w stosowaniu leków cytotoksycznych. Pacjenci muszą być regularnie i dokładnie monitorowani w trakcie leczenia.
Z powodu ryzyka często powodującej zgon kardiomiopatii, ryzyko i korzyści dla danego pacjenta powinny być ocenione przed każdym podaniem.
Doksorubicynę podaje się dożylnie i do pęcherza moczowego. Nie wolno jej podawać doustnie, podskórnie, domięśniowo lub dokanałowo.
Doksorubicynę można podawać:
- W bolusie trwającym kilka minut
- W krótkim wlewie trwającym do godziny
- We wlewie ciągłym nie dłuższym niż 96 godzin
Roztwór podaje się przez cewnik swobodnie trwającego wlewu dożylnego 0,9% roztworu chlorku sodu lub 5% roztworu glukozy do wstrzykiwań w ciągu 2-15 minut. Technika ta minimalizuje ryzyko zakrzepowego zapalenia żył lub wynaczynienia poza żyłę.
Nie zaleca się wykonywania bezpośredniego wstrzyknięcia dożylnego, ze względu na możliwość wynaczynienia.
Sposób podania | Dawkowanie |
---|---|
Monoterapia | 60-75 mg/m2 powierzchni ciała co 3 tygodnie |
Terapia skojarzona | 30-60 mg/m2 powierzchni ciała co 3-4 tygodnie |
Pacjenci, którzy nie mogą otrzymać pełnej dawki | 15-20 mg/m2 powierzchni ciała na tydzień |
Podanie do pęcherza moczowego | 30-50 mg w 25-50 ml roztworu soli fizjologicznej |
Dawkowanie należy dostosować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek.
Maksymalna skumulowana dawka doksorubicyny nie powinna przekraczać 450-550 mg/m2 powierzchni ciała.
Wnioski: Dawkowanie doksorubicyny zależy od schematu leczenia, stanu pacjenta i drogi podania. Kluczowe jest monitorowanie pacjenta i dostosowywanie dawki w celu uniknięcia toksyczności, zwłaszcza kardiotoksyczności.
Przeciwwskazania
Doksorubicyna jest przeciwwskazana w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Wyraźne przedłużenie zahamowania czynności szpiku kostnego
- Ciężkie zapalenie jamy ustnej po wcześniejszym leczeniu cytotoksycznym lub radioterapii
- Uprzednie leczenie antracyklinami do maksymalnej dawki skumulowanej
- Zakażenie uogólnione
- Ciężkie zaburzenia czynności wątroby
- Ciężkie arytmie
- Niewydolność serca
- Przebyty zawał mięśnia sercowego
- Ostra zapalna choroba serca
- Zwiększona skłonność do krwawień
- Karmienie piersią
Dodatkowo, przy podaniu do pęcherza moczowego przeciwwskazane są:
- Guzy inwazyjne penetrujące ścianę pęcherza moczowego (poza T1)
- Zapalenie pęcherza moczowego
- Krwiomocz
- Trudności z wprowadzeniem cewnika do pęcherza moczowego
Doksorubicyny nie można podawać w okresie ciąży i karmienia piersią.
Wnioski: Główne przeciwwskazania do stosowania doksorubicyny dotyczą wcześniejszego leczenia antracyklinami, zaburzeń czynności serca i wątroby oraz stanów zwiększonego ryzyka krwawień. Ważne jest dokładne zebranie wywiadu przed rozpoczęciem terapii.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania doksorubicyny należy zachować szczególną ostrożność i monitorować pacjentów w następujących aspektach:
Kardiotoksyczność
Doksorubicyna może powodować wczesną (ostrą) lub późną (opóźnioną) kardiotoksyczność. Należy regularnie monitorować czynność serca, zwłaszcza frakcję wyrzutową lewej komory (LVEF). Maksymalna skumulowana dawka nie powinna przekraczać 450-550 mg/m2.
Mielotoksyczność
Doksorubicyna powoduje zahamowanie czynności szpiku kostnego. Należy regularnie wykonywać badania morfologii krwi i dostosowywać dawkowanie.
Hepatotoksyczność
Przed rozpoczęciem leczenia i w jego trakcie należy oceniać czynność wątroby. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby może być konieczne zmniejszenie dawki.
Nefrotoksyczność
Należy monitorować czynność nerek, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami.
Reakcje w miejscu podania
Wynaczynienie doksorubicyny może prowadzić do ciężkiego zapalenia tkanki łącznej i martwicy. Należy zachować ostrożność podczas podawania dożylnego.
Zespół lizy guza
Doksorubicyna może powodować hiperurykemię. Należy monitorować stężenie kwasu moczowego i stosować odpowiednie leczenie profilaktyczne.
Wpływ na płodność
Doksorubicyna może powodować bezpłodność u obu płci. Należy poinformować pacjentów o możliwości zachowania materiału genetycznego przed rozpoczęciem leczenia.
Wnioski: Stosowanie doksorubicyny wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, zwłaszcza kardiotoksyczności i mielotoksyczności. Konieczne jest dostosowywanie dawki i stosowanie odpowiedniej profilaktyki w celu zminimalizowania ryzyka powikłań.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Doksorubicyna wchodzi w istotne interakcje z wieloma lekami:
Leki zwiększające kardiotoksyczność
- Inne antracykliny
- 5-fluorouracyl
- Cyklofosfamid
- Paklitaksel
- Trastuzumab
Leki wpływające na metabolizm doksorubicyny
- Inhibitory CYP450 (np. cyklosporyna) - zwiększają stężenie doksorubicyny
- Induktory CYP450 (np. ryfampicyna, barbiturany) - zmniejszają stężenie doksorubicyny
Inne istotne interakcje
- Cymetydyna - zmniejsza klirens doksorubicyny
- Amfoterycyna B - zwiększa nefrotoksyczność
- Żywe szczepionki - zwiększone ryzyko infekcji
Wnioski: Przed rozpoczęciem leczenia doksorubicyną należy dokładnie przeanalizować wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki mogące nasilać kardiotoksyczność oraz wpływające na metabolizm doksorubicyny. W razie konieczności należy dostosować dawkowanie lub rozważyć alternatywne leczenie.
Wpływ na ciążę i laktację
Doksorubicyna jest przeciwwskazana w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na potencjalne działanie teratogenne i mutagenne.
Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia i przez 6 miesięcy po jego zakończeniu.
Mężczyźni leczeni doksorubicyną powinni stosować skuteczne metody antykoncepcji i nie starać się o dziecko podczas leczenia oraz przez 6 miesięcy po jego zakończeniu.
Wnioski: Doksorubicyna może mieć poważny wpływ na płodność i rozwój płodu. Konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji przez obu partnerów. Pacjenci planujący posiadanie dzieci powinni rozważyć zachowanie materiału genetycznego przed rozpoczęciem leczenia.
Działania niepożądane
Najczęstsze i najpoważniejsze działania niepożądane doksorubicyny to:
Zaburzenia serca
- Kardiomiopatia
- Niewydolność serca
- Arytmie
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
- Leukopenia
- Neutropenia
- Trombocytopenia
- Niedokrwistość
Zaburzenia żołądka i jelit
- Nudności i wymioty
- Zapalenie błony śluzowej
- Biegunka
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
- Łysienie
- Reakcje miejscowe w miejscu podania
Inne istotne działania niepożądane
- Wtórne nowotwory (w tym białaczka)
- Hepatotoksyczność
- Nefrotoksyczność
- Zaburzenia płodności
Wnioski: Doksorubicyna może powodować szereg poważnych działań niepożądanych, z których najgroźniejsze to kardiotoksyczność i mielotoksyczność. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta i odpowiednie postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych.
Warto zapamiętać
- Maksymalna skumulowana dawka doksorubicyny nie powinna przekraczać 450-550 mg/m2 powierzchni ciała ze względu na ryzyko kardiotoksyczności.
- Konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi i czynności serca podczas leczenia doksorubicyną.
Mechanizm działania
Doksorubicyna jest antybiotykiem antracyklinowym o działaniu przeciwnowotworowym. Jej mechanizm działania obejmuje:
- Wbudowywanie się w DNA, co hamuje syntezę DNA i RNA
- Hamowanie enzymu topoizomerazy II
- Tworzenie reaktywnych form tlenu (wolnych rodników)
Te mechanizmy prowadzą do uszkodzenia DNA, zaburzenia replikacji i transkrypcji, co w efekcie powoduje śmierć komórek nowotworowych.
Wnioski: Złożony mechanizm działania doksorubicyny przyczynia się do jej wysokiej skuteczności przeciwnowotworowej, ale jednocześnie jest odpowiedzialny za szereg działań niepożądanych, zwłaszcza w stosunku do szybko dzielących się komórek prawidłowych.
Właściwości farmakokinetyczne
Doksorubicyna jest metabolizowana głównie w wątrobie i wydalana z żółcią. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby eliminacja leku może być opóźniona, co zwiększa ryzyko toksyczności.
Lek przenika przez łożysko i do mleka matki.
Wnioski: Znajomość farmakokinetyki doksorubicyny jest istotna przy ustalaniu dawkowania, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Przenikanie leku przez łożysko i do mleka matki uzasadnia przeciwwskazania do stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią.