Diuramid - charakterystyka leku dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Diuramid (acetazolamid) jest wskazany w następujących przypadkach:
- Jaskra:
- Przewlekła z otwartym kątem
- Wtórna
- Z zamkniętym kątem (krótkotrwałe leczenie przedoperacyjne w celu obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego)
- Obrzęki:
- W niewydolności serca
- Wywołane przez leki
- Padaczka:
- W skojarzeniu z innymi lekami przeciwdrgawkowymi
- Petit mal u dzieci
- Grand mal
- Postacie mieszane
- Ostra choroba wysokościowa (skraca czas aklimatyzacji, ale ma niewielki wpływ na objawy choroby wysokościowej)
Acetazolamid wykazuje szerokie spektrum zastosowań klinicznych, głównie w okulistyce, kardiologii, neurologii oraz medycynie wysokogórskiej. Jego wielokierunkowe działanie wynika z mechanizmu hamowania anhydrazy węglanowej.
Dawkowanie i sposób podawania
Wskazanie | Grupa pacjentów | Dawkowanie |
---|---|---|
Jaskra z otwartym kątem | Dorośli | 250 mg (1 tabl.) 1-4x/dobę (max 1000 mg/dobę) |
Jaskra wtórna | Dorośli | 250 mg (1 tabl.) co 4 h lub 250 mg 2x/dobę (krótkotrwała terapia) |
Ostre napady jaskry | Dorośli | 250 mg (1 tabl.) 4x/dobę |
Padaczka | Dorośli i dzieci | 8-30 mg/kg mc./dobę w 1-4 dawkach podzielonych (optymalnie 375-1000 mg/dobę) |
Obrzęki | Dorośli | Początkowo 250-375 mg (1-1,5 tabl.) raz/dobę rano |
Ostra choroba wysokościowa | Dorośli | 500-1000 mg/dobę (2-4 tabl.) w dawkach podzielonych |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie w zależności od odpowiedzi pacjenta i ciśnienia wewnątrzgałkowego. Lek można przyjmować niezależnie od posiłków.
Dawkowanie Diuramidu jest zróżnicowane w zależności od wskazania i wymaga indywidualnego dostosowania. Kluczowe jest nieprzekraczanie maksymalnych zalecanych dawek, szczególnie u dzieci w leczeniu padaczki (max 750 mg/dobę).
Przeciwwskazania
Stosowanie Diuramidu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na acetazolamid, sulfonamidy lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Obniżone stężenia sodu i/lub potasu we krwi
- Zaburzenia czynności nerek i wątroby
- Niewydolność nadnerczy
- Kwasica hiperchloremiczna
- Marskość wątroby (ryzyko encefalopatii wątrobowej)
- Długotrwałe podawanie u pacjentów z przewlekłą niewyrównaną jaskrą z zamkniętym kątem przesączania
Przeciwwskazania do stosowania Diuramidu obejmują głównie zaburzenia elektrolitowe, dysfunkcje narządowe oraz stany, w których lek może maskować progresję choroby lub zwiększać ryzyko powikłań.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania Diuramidu należy zachować szczególną ostrożność w następujących sytuacjach:
- Ryzyko myśli i zachowań samobójczych u pacjentów leczonych lekami przeciwpadaczkowymi
- Możliwość wystąpienia senności i zaburzeń czucia przy zwiększaniu dawki
- Konieczność monitorowania stężenia glukozy we krwi u pacjentów z zaburzeniami tolerancji glukozy lub cukrzycą
- Regularna kontrola morfologii krwi i stężenia elektrolitów podczas długotrwałego leczenia
- Ryzyko ciężkich reakcji skórnych (w tym zespołu Stevens-Johnsona)
- Możliwość nasilenia kwasicy u pacjentów z niedrożnością dolnych dróg oddechowych lub rozedmą płuc
- Zwiększone ryzyko tworzenia się kamieni nerkowych u predysponowanych pacjentów
- Możliwość wystąpienia przemijającej krótkowzroczności
Stosowanie Diuramidu wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, szczególnie w zakresie równowagi elektrolitowej, funkcji nerek i wątroby oraz stanu psychicznego.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Diuramid wchodzi w istotne interakcje z wieloma lekami:
- Nasilenie działania antagonistów kwasu foliowego, leków hipoglikemizujących i doustnych antykoagulantów
- Ryzyko ciężkiej kwasicy i nasilenia toksyczności OUN przy jednoczesnym stosowaniu z kwasem acetylosalicylowym
- Konieczność modyfikacji dawki przy jednoczesnym stosowaniu z glikozydami nasercowymi lub lekami hipotensyjnymi
- Wpływ na metabolizm fenytoiny, prymidonu i karbamazepiny
- Niewskazane jednoczesne stosowanie z innymi inhibitorami anhydrazy węglanowej
- Zmiana wydalania i działania amfetaminy i chinidyny
- Zwiększenie stężenia cyklosporyny
- Zniesienie działania antybakteryjnego metenaminy
- Wpływ na stężenie litu we krwi
- Zwiększone ryzyko tworzenia się kamieni nerkowych przy jednoczesnym stosowaniu z wodorowęglanem sodu
Ze względu na liczne i potencjalnie istotne klinicznie interakcje, stosowanie Diuramidu wymaga dokładnej analizy farmakoterapii pacjenta i odpowiedniego dostosowania dawek leków towarzyszących.
Wpływ na ciążę i laktację
Diuramid przenika przez barierę łożyskową i wykazuje działanie teratogenne oraz embriotoksyczne w badaniach na zwierzętach. Brak odpowiednich badań u kobiet w ciąży. Lek nie powinien być stosowany u kobiet w ciąży, szczególnie w I trymestrze.
Acetazolamid przenika w niewielkich ilościach do mleka kobiecego. Ze względu na potencjalne ryzyko działań niepożądanych u karmionych niemowląt, należy rozważyć przerwanie leczenia lub zaprzestanie karmienia piersią podczas terapii Diuramidem.
Stosowanie Diuramidu u kobiet w ciąży i karmiących piersią powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu lub niemowlęcia.
Warto zapamiętać
- Diuramid (acetazolamid) jest inhibitorem anhydrazy węglanowej o szerokim spektrum zastosowań klinicznych, w tym w leczeniu jaskry, padaczki i obrzęków.
- Lek wymaga ścisłego monitorowania pacjenta ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych i metabolicznych, szczególnie podczas długotrwałego stosowania.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane Diuramidu obejmują:
- Parestezje (szczególnie uczucie "mrowienia" w kończynach)
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka)
- Zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hiponatremia)
- Kwasica metaboliczna
- Zaburzenia gospodarki węglowodanowej (hiperglikemia, hipoglikemia)
- Przemijająca krótkowzroczność
- Reakcje skórne (w tym ciężkie reakcje, takie jak zespół Stevens-Johnsona)
- Zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, małopłytkowość, niedokrwistość aplastyczna)
- Zaburzenia funkcji wątroby i nerek
Profil działań niepożądanych Diuramidu jest szeroki i obejmuje zarówno łagodne, jak i potencjalnie ciężkie powikłania. Konieczne jest regularne monitorowanie pacjenta i edukacja w zakresie objawów wymagających natychmiastowej konsultacji lekarskiej.
Mechanizm działania
Diuramid (acetazolamid) jest inhibitorem anhydrazy węglanowej. Jego działanie polega na:
- Hamowaniu wymiany jonów Na+ na jony H+ pochodzące z kwasu węglowego w cewkach proksymalnych nerek
- Zwiększeniu wydalania sodu, wody i wodorowęglanów, co prowadzi do efektu moczopędnego
- Zmniejszeniu produkcji cieczy wodnistej oka, co obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe
- Hamowaniu anhydrazy węglanowej w OUN, co opóźnia nieprawidłowe wyładowania neuronów w padaczce
Efekt moczopędny Diuramidu ustaje po około 3 dniach ciągłego stosowania, ale może być przywrócony po kilkudniowej przerwie w podawaniu leku.
Wielokierunkowy mechanizm działania Diuramidu tłumaczy jego szerokie zastosowanie kliniczne, ale również wymaga uwzględnienia potencjalnych konsekwencji metabolicznych, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu.
Postać farmaceutyczna i skład
Diuramid dostępny jest w postaci tabletek, gdzie każda tabletka zawiera 250 mg acetazolamidu jako substancji czynnej.
Jednolita dawka substancji czynnej w tabletce ułatwia dostosowanie dawkowania do indywidualnych potrzeb pacjenta w różnych wskazaniach klinicznych.