Dexamethasone phosphate SF
Dexamethasone phosphate
Dexamethasone phosphate SF - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Dexamethasone phosphate SF jest wskazany do stosowania ogólnoustrojowego w następujących przypadkach:
- Obrzęk mózgu wywołany guzem mózgu, interwencją neurochirurgiczną, ropniem mózgu, bakteryjnym zapaleniem opon mózgowych
- Wstrząs pourazowy/profilaktyka pourazowego płuca wstrząsowego
- Ciężki, ostry napad astmy
- Początkowy etap pozajelitowego leczenia rozległych, ostrych chorób skóry o ciężkim przebiegu (np. erytrodermia, pęcherzyca zwykła, ostra egzema)
- Początkowy etap pozajelitowego leczenia chorób autoimmunologicznych (np. układowy toczeń rumieniowaty)
- Ciężki, postępujący przebieg aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów
- Ciężkie choroby zakaźne z objawami zatrucia (w połączeniu z terapią przeciwinfekcyjną)
- Leczenie paliatywne nowotworów złośliwych
- Profilaktyka i leczenie wymiotów pooperacyjnych lub wywołanych stosowaniem cytostatyków
- Leczenie COVID-19 u pacjentów dorosłych i młodzieży (≥12 lat, ≥40 kg) wymagających tlenoterapii
Produkt jest również wskazany do podania miejscowego:
- Wstrzyknięcie dostawowe w przewlekłych chorobach zapalnych stawów, chorobie zwyrodnieniowej stawów, zespole bolesnego barku
- Podanie nasiękowe w zapaleniu pochewki ścięgnistej, zapaleniu kaletki maziowej, zapaleniu okołostawowym, zaburzeniach ścięgien
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie zależy od rodzaju i nasilenia choroby oraz indywidualnej reakcji pacjenta na leczenie. Zazwyczaj stosuje się stosunkowo duże dawki początkowe. W ciężkich ostrych stanach dawka jest znacznie większa niż w przypadku chorób przewlekłych.
Przykładowe dawkowanie przy podaniu ogólnoustrojowym:
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
Obrzęk mózgu | Dorośli: 8-10 mg (do 80 mg) dożylnie, następnie 16-24 mg (do 48 mg)/dobę dożylnie w 3-4 (do 6) dawkach przez 4-8 dni |
Wstrząs pourazowy | 40-100 mg dożylnie, powtórzone po 12h lub 16-40 mg co 6h przez 2-3 dni |
Ciężki napad astmy | Dorośli: 8-20 mg dożylnie, w razie potrzeby powtórzyć 8 mg co 4h |
COVID-19 | 6 mg dożylnie raz na dobę przez okres do 10 dni |
Podpis pod tabelą: Przykładowe dawkowanie deksametazonu w wybranych wskazaniach przy podaniu ogólnoustrojowym. Dawkowanie należy dostosować indywidualnie.
Przy podaniu miejscowym zazwyczaj stosuje się dawkę 4-8 mg. Dawka 2 mg jest wystarczająca w przypadku wstrzyknięcia do małych stawów.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazania do stosowania deksametazonu obejmują:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Układowe zakażenia (o ile nie jest stosowane leczenie przeciwzakażeniowe)
- Samoistna plamica małopłytkowa (przy podaniu domięśniowym)
Przeciwwskazania do wstrzyknięć dostawowych:
- Zakażenia w obrębie lub w sąsiedztwie stawu
- Bakteryjne zapalenie stawów
- Niestabilność stawów
- Skaza krwotoczna
- Zwapnienia okołostawowe
- Martwica kości
- Zerwanie ścięgna
- Staw Charcota
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania deksametazonu należy zachować szczególną ostrożność w następujących przypadkach:
- Zwiększone ryzyko ciężkich reakcji psychiatrycznych
- Zwiększona podatność na infekcje
- Ryzyko ostrej niewydolności kory nadnerczy po długotrwałym leczeniu
- Osteoporoza
- Nadciśnienie tętnicze lub niewydolność serca
- Cukrzyca lub zwiększone ryzyko jej wystąpienia
- Jaskra
- Choroby wrzodowe żołądka i jelit
- Zaburzenia psychiczne w wywiadzie
Należy monitorować pacjentów pod kątem możliwych działań niepożądanych, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Deksametazon może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, w tym:
- Leki indukujące enzymy wątrobowe (np. ryfampicyna, fenytoina) - mogą zmniejszać skuteczność deksametazonu
- Leki przeciwzakrzepowe - deksametazon może wpływać na ich działanie
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne - zwiększone ryzyko owrzodzeń żołądka i jelit
- Leki immunosupresyjne - zwiększona podatność na zakażenia
- Leki przeciwcukrzycowe - deksametazon może osłabiać ich działanie
Ciąża i laktacja
Deksametazon przenika przez łożysko i do mleka matki. W czasie ciąży i karmienia piersią może być stosowany tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla płodu/dziecka. Długotrwałe stosowanie w ciąży może zwiększać ryzyko zaburzeń rozwoju płodu.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane deksametazonu obejmują:
- Zaburzenia endokrynologiczne (np. zespół Cushinga)
- Zaburzenia metaboliczne (np. hiperglikemia, zaburzenia elektrolitowe)
- Zwiększona podatność na zakażenia
- Zaburzenia psychiczne (np. zmiany nastroju, bezsenność)
- Osteoporoza
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (np. owrzodzenia)
- Zmiany skórne (np. ścieńczenie skóry, trądzik)
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (np. miopatia)
Częstość i nasilenie działań niepożądanych zależy od dawki i czasu trwania leczenia.
Właściwości farmakologiczne
Deksametazon jest syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i immunosupresyjnym. Jego siła działania jest około 7,5 razy większa niż prednizolonu i 30 razy większa niż hydrokortyzonu. Deksametazon działa poprzez wiązanie z receptorami glikokortykosteroidowymi i regulację ekspresji genów, co prowadzi do hamowania produkcji mediatorów zapalnych i modulacji odpowiedzi immunologicznej.
Skład
1 ml roztworu zawiera 4,37 mg deksametazonu sodu fosforanu, co odpowiada 4 mg deksametazonu fosforanu.
Warto zapamiętać:
Kluczowe informacje o deksametazonie
- Silny glikokortykosteroid o szerokim spektrum działania przeciwzapalnego i immunosupresyjnego
- Stosowany w wielu wskazaniach, w tym w leczeniu COVID-19 u pacjentów wymagających tlenoterapii
Podsumowanie
Dexamethasone phosphate SF jest silnym glikokortykosteroidem o szerokim spektrum zastosowań klinicznych. Jego główne działania obejmują efekt przeciwzapalny, przeciwalergiczny i immunosupresyjny. Lek stosuje się w wielu wskazaniach, zarówno ogólnoustrojowo jak i miejscowo. Wymaga ostrożnego stosowania ze względu na możliwe działania niepożądane, zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Kluczowe jest indywidualne dostosowanie dawki i ścisłe monitorowanie pacjenta podczas leczenia.
Deksametazon odgrywa istotną rolę w leczeniu wielu poważnych stanów chorobowych, w tym obrzęku mózgu, ciężkiej astmy czy COVID-19. Jego stosowanie wymaga jednak starannego rozważenia potencjalnych korzyści i ryzyka, szczególnie w przypadku pacjentów z chorobami współistniejącymi lub przyjmujących inne leki. Właściwe dawkowanie i monitorowanie pacjenta pozwala na maksymalizację efektów terapeutycznych przy jednoczesnej minimalizacji ryzyka działań niepożądanych.