Dexamethasone Krka
Dexamethasone sodium phosphate
Dexamethasone Krka - informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Dexamethasone Krka jest wskazany w następujących przypadkach:
Podanie ogólnoustrojowe:
- Obrzęk mózgu wywołany guzem mózgu, interwencją neurochirurgiczną, ropniem mózgu, bakteryjnym zapaleniem opon mózgowych
- Wstrząs po urazach wielonarządowych/profilaktyka pourazowego zespołu płuca wstrząsowego
- Ciężki ostry napad astmy
- Początkowy etap pozajelitowego leczenia rozległych, ostrych chorób skóry o ciężkim przebiegu
- Początkowy etap pozajelitowego leczenia chorób autoimmunologicznych
- Ciężki postępujący przebieg aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów
- Leczenie paliatywne nowotworów złośliwych
- Profilaktyka i leczenie wymiotów pooperacyjnych lub wywołanych stosowaniem cytostatyków
Podanie miejscowe:
- Wstrzyknięcie dostawowe w utrzymującym się zapaleniu stawów
- Podanie nasiękowe w niebakteryjnym zapaleniu pochewki ścięgnistej, zapaleniu kaletki maziowej, zapaleniu okołostawowym
- Podanie do gałki ocznej w nieinfekcyjnych stanach zapalnych oka
Lek wykazuje silne działanie przeciwzapalne, immunosupresyjne i przeciwalergiczne. Jest 7,5 razy silniejszy od prednizolonu i 30 razy silniejszy od hydrokortyzonu.
Dawkowanie
Dawkowanie zależy od rodzaju i nasilenia choroby oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta na leczenie. Zazwyczaj stosuje się stosunkowo duże dawki początkowe.
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
Obrzęk mózgu | Dorośli: 8-10 mg (do 80 mg) dożylnie, następnie 16-24 mg (do 48 mg)/dobę |
Wstrząs pourazowy | 40-100 mg dożylnie, powtórzone po 12h lub 16-40 mg co 6h przez 2-3 dni |
Ciężki napad astmy | Dorośli: 8-20 mg dożylnie Dzieci: 0,15-0,3 mg/kg mc. dożylnie |
Choroby autoimmunologiczne | 6-16 mg/dobę |
Szczegółowe dawkowanie dla poszczególnych wskazań znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Przeciwwskazania
Główne przeciwwskazania obejmują:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocniczą
- Układowe zakażenia grzybicze
- Zakażenie ogólnoustrojowe bez stosowania terapii przeciwinfekcyjnej
- Zakażenia w miejscu podania przy wstrzyknięciach dostawowych i nasiękowych
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Należy zachować szczególną ostrożność w następujących przypadkach:
- Zwiększone ryzyko zakażeń podczas leczenia
- Maskowanie objawów zakażenia
- Ryzyko zaostrzenia niektórych chorób (np. gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby B)
- Zwiększone zapotrzebowanie na insulinę u diabetyków
- Ryzyko zaburzeń psychicznych
- Możliwość wystąpienia osteoporozy przy długotrwałym stosowaniu
- Ryzyko zahamowania wzrostu u dzieci
Konieczne jest monitorowanie pacjenta pod kątem możliwych działań niepożądanych i interakcji lekowych.
Interakcje lekowe
Dexamethasone Krka wchodzi w istotne interakcje z wieloma lekami, m.in.:
- Estrogenami - nasilenie działania deksametazonu
- Induktorami CYP3A4 (np. ryfampicyna) - osłabienie działania deksametazonu
- Inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol) - nasilenie działania deksametazonu
- Lekami przeciwcukrzycowymi - osłabienie działania hipoglikemizującego
- NLPZ - zwiększone ryzyko owrzodzeń przewodu pokarmowego
Konieczne jest uwzględnienie tych interakcji przy ustalaniu terapii.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia endokrynologiczne (zespół Cushinga, zahamowanie czynności nadnerczy)
- Zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hiperlipidemia)
- Zaburzenia psychiczne (zmiany nastroju, bezsenność)
- Zwiększone ryzyko zakażeń
- Osteoporoza przy długotrwałym stosowaniu
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (owrzodzenia, krwawienia)
Częstość występowania działań niepożądanych zależy od dawki i czasu trwania leczenia.
Wnioski
Dexamethasone Krka jest silnym glikokortykosteroidem o szerokim spektrum zastosowań w leczeniu stanów zapalnych, alergicznych i autoimmunologicznych. Wymaga jednak ostrożnego stosowania ze względu na możliwe poważne działania niepożądane, zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Kluczowe jest indywidualne dostosowanie dawki oraz ścisłe monitorowanie pacjenta podczas leczenia.
Warto zapamiętać
- Dexamethasone Krka jest 7,5 razy silniejszy od prednizolonu i 30 razy silniejszy od hydrokortyzonu
- Lek może maskować objawy zakażeń, dlatego konieczna jest wzmożona czujność podczas terapii
Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią
Dexamethasone Krka przenika przez łożysko i do mleka kobiet karmiących piersią. Stosowanie w okresie ciąży, zwłaszcza w I trymestrze, wymaga dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Długotrwałe leczenie podczas ciąży może prowadzić do zaburzeń wzrostu płodu i zaniku kory nadnerczy u noworodka. Przy konieczności stosowania dużych dawek u kobiet karmiących piersią zaleca się przerwanie karmienia piersią.
Lek należy stosować w ciąży i podczas karmienia piersią tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności, pod ścisłą kontrolą lekarską.
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów
Dotychczas nie stwierdzono wpływu leku na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Jednak ze względu na możliwe działania niepożądane (np. zaburzenia widzenia, zmiany nastroju) należy zachować ostrożność.
Pacjentów należy poinformować o potencjalnym ryzyku i zalecić ostrożność podczas prowadzenia pojazdów, zwłaszcza na początku leczenia.
Przedawkowanie
Ostre zatrucia deksametazonem nie są znane. Przy długotrwałym stosowaniu nadmiernych dawek może dojść do nasilenia działań niepożądanych, szczególnie zaburzeń endokrynologicznych, metabolicznych i elektrolitowych.
W przypadku przedawkowania należy monitorować pacjenta pod kątem zaburzeń elektrolitowych i endokrynologicznych oraz wdrożyć leczenie objawowe.
Farmakodynamika
Deksametazon jest syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. Jego mechanizm działania polega na:
- Aktywacji transkrypcji genów zależnych od kortykosteroidów
- Zmniejszeniu powstawania, uwalniania i aktywności mediatorów zapalnych
- Hamowaniu czynności i migracji komórek zapalnych
- Zapobieganiu oddziaływaniu aktywowanych limfocytów T i makrofagów na komórki docelowe
Wielokierunkowy mechanizm działania deksametazonu tłumaczy jego szerokie zastosowanie w różnych stanach chorobowych związanych z procesami zapalnymi i immunologicznymi.
Farmakokinetyka
Chociaż w dostarczonych informacjach brak szczegółowych danych farmakokinetycznych, warto pamiętać, że deksametazon charakteryzuje się:
- Dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym
- Wysoką biodostępnością
- Długim okresem półtrwania (36-54 godziny)
- Metabolizmem głównie w wątrobie
- Wydalaniem głównie z moczem
Długi okres półtrwania deksametazonu umożliwia stosowanie go raz na dobę, co może poprawić compliance pacjentów.
Specjalne grupy pacjentów
Dzieci
Stosowanie u dzieci w fazie wzrostu wymaga dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka ze względu na możliwe zahamowanie wzrostu. Konieczne jest ścisłe monitorowanie wzrostu podczas terapii.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku należy zachować szczególną ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko osteoporozy. Konieczna jest dokładna ocena stosunku korzyści do ryzyka.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek
U pacjentów z niewydolnością wątroby może być konieczne zmniejszenie dawki. Brak szczegółowych danych dotyczących pacjentów z niewydolnością nerek.
Stosowanie deksametazonu w specjalnych grupach pacjentów wymaga indywidualnego podejścia i ścisłego monitorowania.
Warto zapamiętać
- Deksametazon charakteryzuje się długim okresem półtrwania (36-54 godziny), co umożliwia stosowanie raz na dobę
- U dzieci i osób starszych konieczna jest szczególna ostrożność ze względu na ryzyko zahamowania wzrostu i osteoporozy