Detimedac
Dacarbazine
Detimedac - Dakarbazyna w leczeniu onkologicznym
Dakarbazyna jest lekiem cytotoksycznym stosowanym w onkologii, głównie w leczeniu czerniaka złośliwego z przerzutami. Lek wykazuje działanie przeciwnowotworowe poprzez hamowanie wzrostu komórek i blokowanie syntezy DNA. Dodatkowo ma właściwości alkilujące.
Wskazania do stosowania
Dakarbazyna jest wskazana w następujących przypadkach:
- Czerniak złośliwy z przerzutami
- Zaawansowana choroba Hodgkina (jako element chemioterapii skojarzonej)
- Zaawansowane mięsaki tkanek miękkich u dorosłych (z wyjątkiem międzybłoniaka i mięsaka Kaposiego, jako element chemioterapii skojarzonej)
Lek powinien być stosowany wyłącznie przez doświadczonego onkologa lub hematologa, przy zapewnieniu możliwości regularnego monitorowania parametrów klinicznych, biochemicznych i hematologicznych pacjenta.
Dawkowanie i sposób podawania
Dakarbazyna jest wrażliwa na światło, dlatego roztwór leku po odtworzeniu należy chronić przed światłem, również podczas podawania. Lek podaje się dożylnie, unikając podania poza naczynie.
Wskazanie | Schemat dawkowania |
---|---|
Czerniak złośliwy przerzutowy | 200-250 mg/m2 pc./dobę przez 5 dni co 3 tygodnie lub 850 mg/m2 pc. w 1. dobie co 3 tygodnie |
Choroba Hodgkina | 375 mg/m2 pc. co 15 dni w schemacie ABVD |
Mięsak tkanek miękkich | 250 mg/m2 pc. przez 1-5 dni co 3 tygodnie w schemacie ADIC |
Tabela 1. Schematy dawkowania dakarbazyny w zależności od wskazania
Dawki do 200 mg/m2 można podawać w wolnej iniekcji dożylnej. Większe dawki należy podawać we wlewie trwającym 15-30 minut. Przed i po podaniu leku zaleca się przepłukanie żyły roztworem chlorku sodu lub glukozy.
Dawkowanie dakarbazyny jest zróżnicowane w zależności od wskazania i schematu leczenia. Kluczowe jest przestrzeganie zaleceń dotyczących przygotowania i podawania leku oraz monitorowanie pacjenta.
Przeciwwskazania
Stosowanie dakarbazyny jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na dakarbazynę lub substancje pomocnicze
- Ciąża i karmienie piersią
- Leukopenia i/lub małopłytkowość
- Ciężka choroba wątroby lub nerek
- Jednoczesne podanie szczepionki przeciwko żółtej gorączce
- Jednoczesne stosowanie fotemustyny
Przed rozpoczęciem leczenia dakarbazyną należy wykluczyć przeciwwskazania, zwracając szczególną uwagę na stan układu krwiotwórczego oraz funkcję wątroby i nerek.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania dakarbazyny należy zachować szczególną ostrożność i regularnie monitorować:
- Parametry hematologiczne (liczba krwinek białych, czerwonych i płytek krwi)
- Funkcję wątroby i nerek
- Objawy nadwrażliwości
Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia choroby wenookluzyjnej wątroby. W przypadku jej podejrzenia zaleca się wczesne wdrożenie leczenia kortykosteroidami.
Dakarbazyna wykazuje działanie immunosupresyjne, dlatego należy unikać stosowania żywych szczepionek podczas terapii. Mężczyznom zaleca się stosowanie antykoncepcji w trakcie leczenia i przez 6 miesięcy po jego zakończeniu.
Stosowanie dakarbazyny wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, szczególnie hematologicznych i hepatotoksycznych. Konieczne jest zachowanie ostrożności w zakresie immunosupresji i potencjalnego wpływu na płodność.
Interakcje lekowe
Dakarbazyna może wchodzić w interakcje z innymi lekami, w szczególności:
- Leki mielotoksyczne - możliwe nasilenie działania toksycznego na szpik
- Leki metabolizowane przez cytochrom P450 (CYP1A1, CYP1A2, CYP2E1)
- Metoksypsoralen - nasilenie działania fotouczulającego
- Żywe szczepionki - zwiększone ryzyko choroby układowej
- Leki przeciwzakrzepowe - konieczność częstszego monitorowania INR
- Fenytoina - możliwe zmniejszenie wchłaniania
- Cyklosporyna, takrolimus - ryzyko nadmiernego zaburzenia odporności
- Fotemustyna - ryzyko ostrej toksyczności płucnej
Przed rozpoczęciem leczenia dakarbazyną należy dokładnie przeanalizować stosowane przez pacjenta leki i monitorować potencjalne interakcje w trakcie terapii.
Działania niepożądane
Do najczęstszych działań niepożądanych dakarbazyny należą:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (brak łaknienia, nudności, wymioty)
- Zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość)
- Objawy grypopodobne
- Zaburzenia czynności wątroby
Rzadziej występują reakcje skórne, zaburzenia neurologiczne, reakcje anafilaktyczne czy zaburzenia czynności nerek. Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest choroba wenookluzyjna wątroby, która może prowadzić do martwicy wątroby.
Pacjenci leczeni dakarbazyną wymagają ścisłego monitorowania pod kątem działań niepożądanych, szczególnie hematologicznych i hepatotoksycznych. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie i odpowiednie postępowanie w przypadku wystąpienia powikłań.
Warto zapamiętać
- Dakarbazyna jest lekiem cytotoksycznym stosowanym głównie w leczeniu czerniaka złośliwego z przerzutami oraz w zaawansowanej chorobie Hodgkina.
- Lek wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym mielotoksyczności i hepatotoksyczności.
Postępowanie w przypadku przedawkowania
Głównym skutkiem przedawkowania dakarbazyny jest znaczne zahamowanie czynności szpiku kostnego, które może wystąpić z opóźnieniem do 2 tygodni. Nie istnieje specyficzne antidotum, dlatego leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący. Kluczowe jest długotrwałe, staranne monitorowanie parametrów hematologicznych.
W przypadku podejrzenia przedawkowania dakarbazyny niezbędne jest intensywne monitorowanie pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem parametrów hematologicznych, przez okres co najmniej 4 tygodni.
Właściwości farmakologiczne
Dakarbazyna jest prolekiem, który po demetylacji mikrosomalnej przekształca się w aktywne metabolity. Główny mechanizm działania przeciwnowotworowego polega na alkilacji DNA, co prowadzi do zahamowania wzrostu komórek nowotworowych i blokady syntezy DNA. Lek wykazuje również działanie immunosupresyjne.
Zrozumienie mechanizmu działania dakarbazyny pomaga w przewidywaniu jej efektów terapeutycznych oraz potencjalnych działań niepożądanych, co jest kluczowe dla optymalizacji leczenia onkologicznego.