Depralin ODT
Escitalopram
Wskazania do stosowania
Depralin ODT jest wskazany w leczeniu:
- Dużych epizodów depresji
- Zaburzeń lękowych z napadami lęku (lęk paniczny) z agorafobią lub bez agorafobii
- Społecznego zaburzenia lękowego (fobii społecznej)
- Uogólnionego zaburzenia lękowego
- Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego
Dawkowanie i sposób podawania
Nie wykazano bezpieczeństwa stosowania dawek dobowych większych niż 20 mg.
Duże epizody depresji:
Zwykle stosuje się 10 mg raz na dobę. W zależności od indywidualnej odpowiedzi pacjenta dawkę dobową można zwiększyć do dawki maksymalnej, tj. 20 mg/dobę. Działanie przeciwdepresyjne uzyskuje się zazwyczaj po upływie 2-4 tygodni leczenia. W celu utrwalenia odpowiedzi na leczenie, wymagana jest kontynuacja leczenia przez co najmniej 6 miesięcy po ustąpieniu objawów.
Zaburzenie lękowe z napadami lęku (lęk paniczny) z agorafobią lub bez agorafobii:
Przez pierwszy tydzień zaleca się podawanie początkowej dawki 5 mg/dobę, a następnie zwiększenie dawki dobowej do 10 mg. Dawka dobowa może zostać zwiększona do dawki maksymalnej, tj. 20 mg, w zależności od indywidualnej odpowiedzi pacjenta na leczenie. Największą skuteczność osiąga się po około 3 miesiącach. Leczenie trwa kilka miesięcy.
Fobia społeczna:
Zwykle stosowana dawka wynosi 10 mg raz na dobę. Zazwyczaj poprawa następuje po 2-4 tygodniach leczenia. Następnie, w zależności od indywidualnej reakcji pacjenta na leczenie, dawka dobowa może zostać zmniejszona do 5 mg lub zwiększona do dawki maksymalnej, tj. 20 mg. Fobia społeczna jest chorobą o przewlekłym przebiegu, dlatego w celu utrwalenia odpowiedzi na leczenie zaleca się 12-tygodniowy okres terapii. Długoterminowe leczenie osób odpowiadających na leczenie trwało przez 6 miesięcy i można je rozważyć indywidualnie w celu zapobiegania nawrotom choroby; korzyści prowadzonego leczenia powinny być oceniane w regularnych odstępach czasu.
Uogólnione zaburzenie lękowe:
Dawka początkowa wynosi 10 mg raz na dobę. Dawkę dobową można zwiększyć do dawki maksymalnej, tj. 20 mg, w zależności od indywidualnej reakcji pacjenta na leczenie. Pacjenci odpowiadający na leczenie otrzymywali dawkę 20 mg na dobę przez co najmniej 6 miesięcy. Korzyści terapeutyczne oraz stosowana dawka powinny być oceniane w regularnych odstępach czasu.
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne:
Dawka początkowa wynosi 10 mg raz na dobę. Dawka dobowa może zostać zwiększona do dawki maksymalnej, tj. 20 mg, w zależności od indywidualnej reakcji pacjenta na leczenie. Ponieważ zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne jest chorobą przewlekłą, pacjenci powinni być leczeni przez okres wystarczający do uzyskania pewności, że objawy ustąpiły. Korzyści terapeutyczne oraz stosowana dawka powinny być oceniane w regularnych odstępach czasu.
Pacjenci w podeszłym wieku (w wieku powyżej 65 lat):
Dawka początkowa wynosi 5 mg raz na dobę. W zależności od indywidualnej reakcji pacjenta dawkę można zwiększyć do 10 mg/dobę. Nie badano skuteczności escytalopramu w leczeniu fobii społecznej u pacjentów w podeszłym wieku.
Nie należy stosować produktu leczniczego u dzieci oraz młodzieży w wieku poniżej 18 lat.
Zaburzenia czynności nerek:
Modyfikacja dawkowania nie jest konieczna u pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem czynności nerek. Zaleca się zachowanie ostrożności u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny Clkr mniejszy niż 30 ml/min).
Zaburzenia czynności wątroby:
U pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem czynności wątroby zaleca się dawkę początkową 5 mg/dobę przez pierwsze 2 tygodnie terapii. Dawkę dobową można zwiększyć do 10 mg, w zależności od indywidualnej reakcji pacjenta. Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas zwiększania dawki u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności wątroby.
Osoby wolno metabolizujące leki z udziałem izoenzymu CYP2C19:
U pacjentów, o których wiadomo, że wolno metabolizują leki z udziałem izoenzymu CYP2C19 zaleca się dawkę początkową 5 mg na dobę przez pierwsze 2 tygodnie leczenia. Dawkę dobową można zwiększyć do 10 mg, w zależności od indywidualnej reakcji pacjenta.
Wskazanie/Grupa pacjentów | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
Duże epizody depresji | 10 mg/dobę | 20 mg/dobę |
Zaburzenie lękowe z napadami lęku | 5 mg/dobę przez 1 tydzień, następnie 10 mg/dobę | 20 mg/dobę |
Fobia społeczna | 10 mg/dobę | 20 mg/dobę |
Uogólnione zaburzenie lękowe | 10 mg/dobę | 20 mg/dobę |
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne | 10 mg/dobę | 20 mg/dobę |
Pacjenci w podeszłym wieku | 5 mg/dobę | 10 mg/dobę |
Zaburzenia czynności wątroby | 5 mg/dobę przez 2 tygodnie | 10 mg/dobę |
Wolni metabolizerzy CYP2C19 | 5 mg/dobę przez 2 tygodnie | 10 mg/dobę |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie do pacjenta, uwzględniając jego stan kliniczny i odpowiedź na leczenie.
Objawy z odstawienia obserwowane po zakończeniu leczenia:
Należy unikać nagłego odstawienia preparatu. Podczas kończenia leczenia escytalopramem dawkę należy zmniejszać stopniowo przez okres co najmniej jednego do dwóch tygodni, w celu ograniczenia ryzyka objawów z odstawienia. Jeśli po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu leczenia wystąpią nietolerowane przez pacjenta objawy, należy rozważyć wznowienie stosowania poprzednio przepisanej dawki a następnie wolniejsze jego odstawianie.
Sposób podawania
Preparat podaje się w pojedynczej dawce dobowej; może być przyjmowany z posiłkiem lub niezależnie od posiłków. Tabletkę ulegającą rozpadowi w jamie ustnej należy umieszczać w jamie ustnej, gdzie ulega ona szybkiemu rozpuszczeniu w ślinie i może być łatwo połknięta bez wody. Tabletka jest krucha i należy obchodzić się z nią ostrożnie.
Preparat w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej jest biorównoważny z escytalopramem w postaci tabletek powlekanych, wykazując zbliżoną szybkość i stopień wchłaniania. Dawka i częstość podania leku jest taka sama jak w przypadku escytalopramu w postaci tabletek powlekanych. Preparat w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej może być stosowany zamiennie z escytalopramem w postaci tabletek powlekanych.
Warto zapamiętać
- Maksymalna dawka dobowa escytalopramu wynosi 20 mg
- Działanie przeciwdepresyjne uzyskuje się zazwyczaj po 2-4 tygodniach leczenia
Dawkowanie escytalopramu należy dostosować indywidualnie do pacjenta i wskazania, rozpoczynając od niższych dawek i stopniowo je zwiększając w razie potrzeby. Kluczowe jest monitorowanie odpowiedzi na leczenie i ewentualnych działań niepożądanych.
Przeciwwskazania
Stosowanie escytalopramu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne leczenie nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO)
- Skojarzenie z odwracalnymi inhibitorami MAO-A (np. moklobemid) lub nieselektywnym, odwracalnym inhibitorem MAO - linezolidem
- U pacjentów z rozpoznanym wydłużeniem odstępu QT lub z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
- Leczenie skojarzone z innymi lekami powodującymi wydłużenie odstępu QT
Przed rozpoczęciem leczenia escytalopramem należy wykluczyć powyższe przeciwwskazania, zwracając szczególną uwagę na interakcje lekowe i stan układu sercowo-naczyniowego pacjenta.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Stosowanie u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat
Nie należy stosować escytalopramu u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. W badaniach klinicznych leków przeciwdepresyjnych w tej grupie wiekowej częściej obserwowano zachowania samobójcze oraz wrogość niż w grupie placebo.
Lęk paradoksalny
U niektórych pacjentów z lękiem napadowym, w początkowym okresie leczenia może nastąpić nasilenie objawów lękowych. Ta paradoksalna reakcja ustępuje zwykle w ciągu 2 tygodni nieprzerwanego leczenia.
Napady drgawkowe
Należy przerwać leczenie escytalopramem u pacjentów, u których wystąpią drgawki po raz pierwszy lub zwiększy się częstość napadów drgawkowych.
Mania/hipomania
Należy zachować ostrożność u pacjentów z manią lub hipomanią w wywiadzie. Escytalopram należy odstawić u pacjentów wchodzących w fazę maniakalną.
Cukrzyca
U pacjentów z cukrzycą leczenie escytalopramem może wpływać na kontrolę glikemii. Może być konieczna zmiana dawkowania insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.
Ryzyko samobójstwa
Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych i samobójstw. Ryzyko to utrzymuje się do czasu uzyskania znaczącej remisji. Pacjentów należy ściśle obserwować, szczególnie na początku leczenia i po zmianach dawki.
Akatyzja/niepokój psychoruchowy
Stosowanie escytalopramu może wiązać się z rozwojem akatyzji, charakteryzującej się subiektywnie nieprzyjemnym lub męczącym niepokojem i potrzebą ruchu.
Hiponatremia
Rzadko donoszono o hiponatremii, prawdopodobnie spowodowanej nieprawidłowym wydzielaniem hormonu antydiuretycznego (SIADH). Należy zachować ostrożność u pacjentów z grup ryzyka.
Krwawienia
Istnieją doniesienia o nieprawidłowościach w zakresie krwawień skórnych podczas stosowania SSRI. Zaleca się ostrożność u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki wpływające na czynność płytek krwi.
Zespół serotoninowy
Zaleca się ostrożność podczas stosowania escytalopramu jednocześnie z innymi lekami o działaniu serotoninergicznym ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego.
Ziele dziurawca
Jednoczesne stosowanie preparatów zawierających ziele dziurawca może zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
Objawy odstawienne
Nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do objawów odstawiennych. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki przy kończeniu leczenia.
Choroba niedokrwienna serca
Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne zaleca się ostrożność u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca.
Wydłużenie odstępu QT
Escytalopram powoduje zależne od dawki wydłużenie odstępu QT. Zgłaszano przypadki arytmii komorowych, w tym torsade de pointes. Zaleca się ostrożność u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami rytmu serca lub czynnikami ryzyka.
Jaskra
Należy zachować ostrożność u pacjentów z jaskrą z zamkniętym kątem lub jaskrą w wywiadzie.
Warto zapamiętać
- Escytalopram może zwiększać ryzyko myśli i zachowań samobójczych, szczególnie na początku leczenia
- Lek może powodować wydłużenie odstępu QT, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami serca
Stosowanie escytalopramu wymaga ścisłego monitorowania pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia oraz u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Kluczowe jest regularne ocenianie stosunku korzyści do ryzyka terapii.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Przeciwwskazane terapie skojarzone:
- Nieodwracalne, nieselektywne inhibitory MAO
- Selektywny, odwracalny inhibitor MAO-A (moklobemid)
- Odwracalny, nieselektywny inhibitor MAO (linezolid)
- Leki powodujące wydłużenie odstępu QT
Terapie skojarzone wymagające zachowania ostrożności:
- Leki o działaniu serotoninergicznym (np. tramadol, sumatryptan)
- Leki obniżające próg drgawkowy
- Lit, tryptofan
- Ziele dziurawca
- Doustne leki przeciwzakrzepowe
- NLPZ
- Alkohol
Wpływ innych leków na farmakokinetykę escytalopramu:
Metabolizm escytalopramu zachodzi głównie z udziałem CYP2C19. Inhibitory tego enzymu (np. omeprazol, fluoksetyna) mogą zwiększać stężenie escytalopramu w osoczu.
Wpływ escytalopramu na farmakokinetykę innych leków:
Escytalopram jest inhibitorem CYP2D6. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków metabolizowanych przez ten enzym, szczególnie tych o wąskim indeksie terapeutycznym.
Warto zapamiętać
- Escytalopram wchodzi w istotne interakcje z inhibitorami MAO i lekami wydłużającymi odstęp QT
- Lek może wpływać na metabolizm innych leków poprzez hamowanie CYP2D6
Przed rozpoczęciem leczenia escytalopramem należy dokładnie przeanalizować wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta pod kątem potencjalnych interakcji. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie ewentualnych objawów interakcji lekowych.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ciąża
Dostępne są tylko ograniczone dane kliniczne dotyczące stosowania escytalopramu u kobiet w ciąży. Produktu leczniczego nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne oraz jedynie po dokładnym rozważeniu stosunku ryzyka do korzyści.
Noworodki należy obserwować, jeśli matka kontynuowała stosowanie escytalopramu w późniejszym okresie ciąży, szczególnie w III trymestrze. U noworodków mogą wystąpić objawy odstawienne lub działania serotoninergicznego.
Dane epidemiologiczne sugerują, że stosowanie SSRI w późnym okresie ciąży może zwiększać ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków (PPHN).
Karmienie piersią
Escytalopram przenika do mleka ludzkiego. Z tego powodu nie zaleca się karmienia piersią w trakcie leczenia.
Płodność
Badania na zwierzętach wykazały, że cytalopram może wpływać na jakość nasienia. Z opisów przypadków stosowania u ludzi niektórych leków z grupy SSRI wynika, że wpływ na jakość nasienia jest przemijający. Dotychczas nie zaobserwowano wpływu na płodność u ludzi.
Warto zapamiętać
- Escytalopram nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne
- Nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia escytalopramem
Stosowanie escytalopramu u kobiet w ciąży i karmiących piersią powinno być starannie rozważone, biorąc pod uwagę potencjalne ryzyko dla płodu/noworodka. Konieczne jest indywidualne podejście i ścisłe monitorowanie pacjentki oraz dziecka.
Działania niepożądane
Działania niepożądane występują najczęściej podczas 1-2 tygodnia leczenia i zwykle ich nasilenie oraz częstość zmniejszają się wraz z kontynuacją leczenia. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to:
- Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, biegunka, zaparcia, wymioty, suchość w jamie ustnej
- Zaburzenia układu nerwowego: ból głowy, zawroty głowy, senność, bezsenność
- Zaburzenia psychiczne: lęk, niepokój, zmniejszenie libido
- Zaburzenia metabolizmu: zmniejszenie lub zwiększenie apetytu, zmiany masy ciała
- Zaburzenia układu rozrodczego: zaburzenia wytrysku, impotencja
- Zaburzenia ogólne: zmęczenie, gorączka
Rzadziej występują poważniejsze działania niepożądane, takie jak:
- Zaburzenia rytmu serca, w tym wydłużenie odstępu QT
- Krwawienia, w tym z przewodu pokarmowego
- Hiponatremia
- Zespół serotoninowy
- Myśli i zachowania samobójcze
Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy odstawienne, które mogą wystąpić po przerwaniu leczenia, zwłaszcza jeśli odstawienie było nagłe.
Warto zapamiętać
- Większość działań niepożądanych ma charakter przejściowy i ustępuje w trakcie leczenia
- Kluczowe jest monitorowanie pacjenta pod kątem myśli samobójczych i zaburzeń rytmu serca
Pacjenci przyjmujący escytalopram powinni być regularnie monitorowani pod kątem występowania działań niepożądanych. Większość z nich ma charakter łagodny i przemijający, jednak niektóre mogą być poważne i wymagać interwencji medycznej lub modyfikacji leczenia.
Przedawkowanie
Dane kliniczne dotyczące przedawkowania escytalopramu są ograniczone. W większości przypadków odnotowano brak objawów lub wystąpienie objawów o małym nasileniu. Rzadko zgłaszano przypadki zgonów spowodowanych przedawkowaniem samego escytalopramu.
Objawy przedawkowania mogą obejmować:
- Zaburzenia ze strony OUN (zawroty głowy, drżenie, pobudzenie, rzadko zespół serotoninowy)
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty)
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe (niedociśnienie, tachykardia, wydłużenie odstępu QT, arytmia)
- Zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej (hipokaliemia, hiponatremia)
Postępowanie w przypadku przedawkowania:
- Brak swoistej odtrutki
- Zapewnienie i utrzymanie drożności dróg oddechowych
- Monitorowanie czynności serca (EKG) i parametrów życiowych
- Zastosowanie ogólnego leczenia objawowego i podtrzymującego
- Rozważenie płukania żołądka i podania węgla aktywowanego
Warto zapamiętać
- Przedawkowanie escytalopramu może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca
- Kluczowe jest monitorowanie EKG i parametrów życiowych u pacjenta z przedawkowaniem
W przypadku podejrzenia przedawkowania escytalopramu pacjent wymaga natychmiastowej hospitalizacji i ścisłego monitorowania. Leczenie jest głównie objawowe i podtrzymujące, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji układu sercowo-naczyniowego.
Właściwości farmakologiczne
Mechanizm działania
Escytalopram jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) o dużym powinowactwie do pierwotnego miejsca wiązania. Wiąże się także z miejscem allosterycznym na transporterze serotoniny, ale z 1000-krotnie mniejszym powinowactwem.
Escytalopram nie ma powinowactwa lub ma małe powinowactwo do wielu innych receptorów, w tym 5-HT1A, 5-HT2, receptorów dopaminowych D1 i D2, receptorów adrenergicznych, histaminowych H1, cholinergicznych muskarynowych, benzodiazepinowych oraz opioidowych.
Hamowanie zwrotnego wychwytu serotoniny (5-HT) jest jedynym, możliwym mechanizmem działania wyjaśniającym farmakologiczne i kliniczne działanie escytalopramu.
Właściwości farmakokinetyczne
Escytalopram wykazuje liniową farmakokinetykę. Stan stacjonarny stężenia w osoczu jest osiągany w ciągu około 1 tygodnia. Średnie stężenie w stanie stacjonarnym przy dawce 10