Depo-Provera™ - (IR)
Medroxyprogesterone
Depo-Provera™ - Szczegółowa charakterystyka produktu leczniczego dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Depo-Provera™ jest wskazana jako środek antykoncepcyjny dla kobiet w każdym wieku. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na potencjalne ryzyko zmniejszenia gęstości mineralnej kości (BMD) przy długotrwałym stosowaniu, zwłaszcza u młodszych pacjentek. Konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka, uwzględniająca również fizjologiczne zmniejszenie BMD występujące w okresie ciąży i laktacji.
Warto pamiętać, że po zakończeniu stosowania Depo-Provera™ powrót płodności może być opóźniony nawet do roku.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawka | Częstotliwość podawania | Sposób podania |
---|---|---|
150 mg | Co 3 miesiące (12 tygodni) | Głębokie wstrzyknięcie domięśniowe (mięsień pośladkowy wielki lub naramienny) |
Tabela 1. Schemat dawkowania Depo-Provera™
Przed podaniem należy energicznie wstrząsnąć fiolką do uzyskania jednolitej zawiesiny. Pierwsze wstrzyknięcie powinno być wykonane:
- W ciągu pierwszych 5 dni prawidłowego cyklu miesiączkowego
- W ciągu 5 dni od porodu, jeżeli pacjentka nie karmi piersią
- 6 tygodni po porodzie, jeżeli pacjentka karmi piersią
Jeśli odstęp między wstrzyknięciami przekroczy 89 dni, przed podaniem kolejnej dawki należy wykluczyć ciążę. W takim przypadku pacjentka powinna stosować dodatkową antykoncepcję mechaniczną przez 14 dni po wstrzyknięciu.
Przy zmianie metody antykoncepcji na Depo-Provera™, należy zapewnić ciągłość ochrony antykoncepcyjnej, uwzględniając mechanizm działania obu metod.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Depo-Provera™ nie jest wskazana do stosowania przed pierwszą miesiączką. U nastolatek (12-18 lat) po menarche, bezpieczeństwo i skuteczność są porównywalne do dorosłych kobiet, jednak należy szczególnie uwzględnić ryzyko zmniejszenia BMD.
Przeciwwskazania
Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania Depo-Provera™ obejmują:
- Nadwrażliwość na składniki preparatu
- Ciążę lub jej podejrzenie
- Niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych
- Obecność lub podejrzenie hormonozależnego nowotworu złośliwego piersi lub układu rozrodczego
- Czynne zakrzepowe zapalenie żył
- Aktualne lub przebyte zaburzenia zakrzepowo-zatorowe lub choroby naczyń mózgowych
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przy długotrwałym stosowaniu Depo-Provera™ należy zwrócić uwagę na następujące aspekty:
- Zwiększone ryzyko zaniku miesiączki
- Potencjalny wpływ na rozwój osteoporozy
- Efekt ochronny w stosunku do raka trzonu macicy
- Ryzyko wystąpienia zaburzeń zakrzepowo-zatorowych
- Możliwość wystąpienia depresji przedmenstruacyjnej
- Wpływ na metabolizm glukozy - ostrożność u pacjentek z cukrzycą
- Potencjalne zaburzenia czynności wątroby
- Wpływ na profil lipidowy
Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku wystąpienia nasilonych bólów głowy, migrenowych bólów głowy lub zaburzeń widzenia.
Warto zapamiętać
- Depo-Provera™ może powodować zmniejszenie gęstości mineralnej kości przy długotrwałym stosowaniu
- Powrót płodności po zakończeniu stosowania może być opóźniony nawet do roku
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Najistotniejsze interakcje Depo-Provera™ obejmują:
- Aminoglutetimid - może znacznie zmniejszyć stężenie medroksyprogesteronu w surowicy i obniżyć skuteczność antykoncepcyjną
- Leki przeciwzakrzepowe - możliwe sporadyczne interakcje
Leki indukujące enzymy wątrobowe nie wpływają znacząco na farmakokinetykę medroksyprogesteronu.
Wpływ na ciążę i laktację
Depo-Provera™ jest przeciwwskazana w ciąży (kategoria X). Nie należy stosować podczas karmienia piersią.
Działania niepożądane
Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia miesiączkowania (nieregularne krwawienia, brak miesiączki)
- Zmiany libido
- Bóle głowy, zawroty głowy
- Zmiany nastroju, w tym depresja
- Dolegliwości żołądkowo-jelitowe
- Zmiany skórne (trądzik, łysienie)
- Zmiany masy ciała
- Bóle mięśniowo-szkieletowe
- Dolegliwości ze strony gruczołów piersiowych
Rzadziej występują poważniejsze działania niepożądane, takie jak zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, żółtaczka czy reakcje alergiczne.
Właściwości farmakodynamiczne i farmakokinetyczne
Depo-Provera™ zawiera octan medroksyprogesteronu (MPA), progestagen bez aktywności estrogennej. Mechanizm działania antykoncepcyjnego polega głównie na hamowaniu wydzielania gonadotropin przysadkowych, co zapobiega owulacji. Dodatkowo MPA wpływa na śluz szyjkowy i endometrium.
Po podaniu domięśniowym, MPA uwalnia się powoli, zapewniając długotrwałe działanie. Maksymalne stężenie w surowicy występuje po 4-20 dniach. Lek wiąże się z białkami osocza w 90-95%. Okres półtrwania wynosi około 6 tygodni. MPA jest metabolizowany w wątrobie i wydalany głównie z kałem, częściowo również z moczem.
Wnioski
Depo-Provera™ jest skuteczną metodą antykoncepcji długoterminowej, wymagającą jednak starannej oceny korzyści i ryzyka, szczególnie u młodszych pacjentek. Kluczowe jest monitorowanie potencjalnych działań niepożądanych, zwłaszcza wpływu na gęstość mineralną kości oraz zaburzeń miesiączkowania. Należy pamiętać o możliwym opóźnieniu powrotu płodności po zakończeniu stosowania.