Daxas (roflumilast) - szczegółowe informacje dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Daxas jest wskazany u osób dorosłych w leczeniu podtrzymującym ciężkiej postaci przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) z następującymi cechami:
- FEV1 po podaniu leku rozszerzającego oskrzela poniżej 50% wartości należnej
- Towarzyszące przewlekłe zapalenie oskrzeli
- Częste zaostrzenia w wywiadzie
Lek stosuje się jako uzupełnienie terapii lekami rozszerzającymi oskrzela.
Dawkowanie i sposób podawania
Grupa pacjentów
Zalecane dawkowanie
Dorośli
1 tabletka (500 µg) raz na dobę
Osoby w podeszłym wieku (≥65 lat)
Bez konieczności dostosowania dawki
Pacjenci z niewydolnością nerek
Bez konieczności dostosowania dawki
Pacjenci z łagodną niewydolnością wątroby (klasa A wg Child-Pugh)
Zachować ostrożność
Pacjenci z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością wątroby (klasa B lub C wg Child-Pugh)
Przeciwwskazane
Dzieci i młodzież (<18 lat)
Nie zaleca się stosowania
Tabletki należy przyjmować codziennie o tej samej porze, popijając wodą. Można je zażywać z posiłkiem lub niezależnie od posiłków.
Dawkowanie Daxasu jest proste - 1 tabletka dziennie dla większości pacjentów. Kluczowe jest zachowanie ostrożności lub unikanie stosowania u pacjentów z niewydolnością wątroby.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na roflumilast lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Umiarkowana lub ciężka niewydolność wątroby (klasa B lub C w skali Child-Pugha)
Główne przeciwwskazania dotyczą nadwrażliwości oraz zaawansowanej niewydolności wątroby, co podkreśla znaczenie oceny funkcji wątroby przed rozpoczęciem leczenia.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
1. Karta Pacjenta: Każdy pacjent powinien otrzymać Kartę Pacjenta przed rozpoczęciem leczenia.
2. Zmniejszenie masy ciała: Regularnie monitorować masę ciała pacjentów. W przypadku niewyjaśnionego i klinicznie istotnego spadku masy ciała, należy przerwać leczenie.
3. Choroby współistniejące: Nie rozpoczynać lub przerwać leczenie u pacjentów z:
- Ciężkimi chorobami immunologicznymi (np. HIV, SM, toczeń)
- Ciężkimi ostrymi chorobami zakaźnymi
- Nowotworami (z wyjątkiem raka podstawnokomórkowego)
- Leczonych lekami immunosupresyjnymi
4. Zaburzenia psychiczne: Zwiększone ryzyko bezsenności, lęku, nerwowości i depresji. Należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie.
5. Działania niepożądane: Najczęstsze to biegunka, nudności, ból brzucha i ból głowy, występujące głównie w pierwszych tygodniach leczenia. W przypadku przedłużającej się nietolerancji należy ponownie ocenić leczenie.
6. Interakcje lekowe: Zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami CYP3A4 i CYP1A2 (np. erytromycyna, ketokonazol, fluwoksamina, enoksacyna, cymetydyna).
7. Laktoza: Lek zawiera laktozę - nie stosować u pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy.
Stosowanie Daxasu wymaga ścisłego monitorowania pacjentów, szczególnie pod kątem zmian masy ciała, zaburzeń psychicznych i działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego. Kluczowa jest również ocena chorób współistniejących i potencjalnych interakcji lekowych.
Interakcje lekowe
1. Inhibitory CYP3A4 i CYP1A2: - Erytromycyna, ketokonazol: zwiększenie aktywności hamującej PDE4 o 9% - Fluwoksamina: zwiększenie o 59% - Enoksacyna, cymetydyna: zwiększenie odpowiednio o 25% i 47%
2. Induktory enzymów cytochromu P450: - Ryfampicyna: zmniejszenie aktywności hamującej PDE4 o około 60% - Fenobarbital, karbamazepina, fenytoina: mogą zmniejszać skuteczność roflumilastu
3. Inne interakcje: - Teofilina: zwiększenie aktywności hamującej PDE4 o 8% (nie zaleca się stosowania łącznie) - Doustne środki antykoncepcyjne (gestoden + etynyloestradiol): zwiększenie aktywności o 17% - Brak istotnych interakcji z: salbutamolem, formoterolem, budezonidem, montelukastem, digoksyną, warfaryną, syldenafilem, midazolamem
Najistotniejsze interakcje dotyczą leków wpływających na aktywność enzymów CYP3A4 i CYP1A2. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów tych enzymów oraz unikać łączenia z teofiliną.
Ciąża i laktacja
Ciąża: Ograniczone dane u ludzi. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję. Nie zaleca się stosowania w ciąży i u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej antykoncepcji.
Karmienie piersią: Roflumilast przenika do mleka u zwierząt. Nie można wykluczyć ryzyka dla dziecka karmionego piersią. Nie stosować podczas karmienia piersią.
Płodność: W 3-miesięcznym badaniu u ludzi roflumilast nie wpływał na parametry nasienia ani hormony płciowe.
Daxas nie powinien być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu/dziecka. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (częstość występowania):
- Biegunka (5,9%)
- Zmniejszenie masy ciała (3,4%)
- Nudności (2,9%)
- Ból brzucha (1,9%)
- Ból głowy (1,7%)
Inne istotne działania niepożądane:
- Zaburzenia psychiczne: bezsenność, lęk, depresja, nerwowość
- Zaburzenia metaboliczne: zmniejszenie apetytu
- Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy, drżenie
- Zaburzenia serca: kołatanie serca
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: zapalenie błony śluzowej żołądka, wymioty, refluks
- Zaburzenia wątroby: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- Zaburzenia skórne: wysypka, pokrzywka
Profil działań niepożądanych Daxasu obejmuje głównie zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zmniejszenie masy ciała. Istotne jest również monitorowanie pacjentów pod kątem zaburzeń psychicznych i zmian w parametrach wątrobowych.
Warto zapamiętać
- Daxas jest wskazany jako terapia dodana u pacjentów z ciężką POChP (FEV1 <50%) i częstymi zaostrzeniami
- Kluczowe jest monitorowanie masy ciała pacjentów oraz obserwacja pod kątem zaburzeń psychicznych podczas terapii
Mechanizm działania
Roflumilast jest selektywnym inhibitorem fosfodiesterazy 4 (PDE4), enzymu odpowiedzialnego za rozkład cyklicznego monofosforanu adenozyny (cAMP) w komórkach zapalnych i strukturalnych dróg oddechowych. Hamowanie PDE4 prowadzi do:
- Zwiększenia wewnątrzkomórkowego stężenia cAMP
- Zmniejszenia aktywności komórek zapalnych
- Modulacji uwalniania mediatorów zapalnych i cytokin
Roflumilast i jego główny metabolit (N-tlenek roflumilastu) wykazują podobną aktywność wobec izoform PDE4A, 4B i 4D, z nieco mniejszym powinowactwem do PDE4C.
Mechanizm działania Daxasu opiera się na hamowaniu procesu zapalnego w drogach oddechowych poprzez modulację aktywności PDE4, co przekłada się na zmniejszenie częstości zaostrzeń POChP.
Właściwości farmakokinetyczne
1. Wchłanianie: Szybkie, biodostępność około 80%
2. Dystrybucja: Wiązanie z białkami osocza >99%
3. Metabolizm: Głównie przez CYP3A4 i CYP1A2 do N-tlenku roflumilastu (aktywny metabolit)
4. Eliminacja: Głównie z moczem (70%) i kałem (30%)
5. Okres półtrwania: Około 17 godzin dla roflumilastu, 30 godzin dla N-tlenku roflumilastu
Daxas charakteryzuje się dobrą biodostępnością i długim okresem półtrwania, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Metabolizm przez CYP3A4 i CYP1A2 wskazuje na potencjalne interakcje z inhibitorami tych enzymów.