Cytosar®
Cytarabine
Cytosar® - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Cytosar® jest wskazany przede wszystkim w indukcji i podtrzymaniu remisji w ostrej białaczce szpikowej u dorosłych i dzieci. Wykazuje również skuteczność w leczeniu innych typów białaczek, takich jak ostra białaczka limfoblastyczna i przewlekła białaczka szpikowa w fazie blastycznej. Lek może być stosowany w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi, przy czym najlepsze wyniki uzyskuje się często w terapii skojarzonej.
Cytosar® stosowano eksperymentalnie w leczeniu wielu chorób nowotworowych, jednak rzadko był skuteczny u pacjentów z guzami litymi. Obserwowano poprawę u dzieci z chłoniakiem nieziarniczym leczonych Cytosarem® w terapii skojarzonej. Wykazano również skuteczność leku w dużych dawkach, w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi cytostatykami, w leczeniu źle rokującej białaczki, białaczki opornej na leczenie oraz w zaostrzeniach (nawrotach) ostrej białaczki.
Cytosar® jest lekiem o szerokim spektrum zastosowania w hematoonkologii, szczególnie skutecznym w leczeniu ostrych białaczek. Jego efektywność jest najwyższa w terapii skojarzonej oraz przy stosowaniu wysokich dawek w przypadkach opornych na standardowe leczenie.
Dawkowanie i sposób podawania
Cytosar® jest dostępny w dawkach 100 mg, 500 mg i 1 g. Lek może być podawany dożylnie, podskórnie lub dokanałowo. Należy podkreślić, że Cytosar® jest nieaktywny po podaniu doustnym.
Podanie dożylne
Standardowe dawki: W indukcji remisji ostrej białaczki nielimfocytarnej typowa dawka wynosi 100 mg/m2 pc./dobę w ciągłym wlewie dożylnym (dni 1-7) lub 100 mg/m2 pc. dożylnie co 12 h (dni 1-7).
Duże dawki: Od 2 g/m2 pc. do 3 g/m2 pc., podawane we wlewie dożylnym trwającym 1-3 h, stosowanym co 12 h przez 2-6 dni.
Podanie podskórne
Zazwyczaj podaje się 20-100 mg/m2 pc. w zależności od wskazania i zastosowanego schematu leczenia.
Podanie dokanałowe
W przypadku białaczki z zajęciem opon mózgowo-rdzeniowych, Cytosar® podawano dokanałowo w dawkach od 5 mg/m2 do 75 mg/m2 pc. Najczęściej stosowaną dawką było 30 mg/m2 pc. co 4 dni do uzyskania normalizacji wyników badań płynu mózgowo-rdzeniowego, po czym następował 1 dodatkowy kurs leczenia.
Droga podania | Dawkowanie | Schemat |
---|---|---|
Dożylna (standardowa) | 100 mg/m2 pc./dobę | Ciągły wlew (dni 1-7) lub co 12h (dni 1-7) |
Dożylna (duże dawki) | 2-3 g/m2 pc. | Wlew 1-3h, co 12h przez 2-6 dni |
Podskórna | 20-100 mg/m2 pc. | Zależnie od wskazania i schematu |
Dokanałowa | 5-75 mg/m2 pc. (najczęściej 30 mg/m2 pc.) | Co 4 dni do normalizacji PMR, potem 1 dodatkowy kurs |
PMR - płyn mózgowo-rdzeniowy
Dawkowanie Cytosaru® jest zróżnicowane i zależy od drogi podania, wskazania oraz indywidualnego schematu leczenia. Kluczowe jest dostosowanie dawki do powierzchni ciała pacjenta oraz monitorowanie odpowiedzi na leczenie, szczególnie przy podaniu dokanałowym.
Przeciwwskazania
Stosowanie Cytosaru® jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na cytarabinę
- Ciąża
- Okres karmienia piersią
Przeciwwskazania do stosowania Cytosaru® są ograniczone, ale bezwzględne. Szczególną uwagę należy zwrócić na wykluczenie ciąży przed rozpoczęciem leczenia oraz poinformowanie pacjentki o konieczności przerwania karmienia piersią.
Interakcje
Cytosar® wchodzi w istotne interakcje z innymi lekami:
- Deoksycytydyna - zmniejsza mielotoksyczność cytarabiny
- Etopozyd i tenipozyd - działanie antagonistyczne
- Metotreksat i 5-fluorouracyl - nie powinny być podawane jednocześnie z Cytosarem®
Przy planowaniu terapii Cytosarem® należy uwzględnić potencjalne interakcje z innymi lekami przeciwnowotworowymi. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z metotreksatem i 5-fluorouracylem.
Ciąża i laktacja
Stosowanie Cytosaru® u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią jest przeciwwskazane ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka.
Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia Cytosarem®. W przypadku zajścia w ciążę lub planowania ciąży należy niezwłocznie poinformować lekarza prowadzącego.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane Cytosaru® obejmują:
- Supresję szpiku: leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość, megaloblastoza
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, biegunka, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
- "Zespół cytarabiny": gorączka, bóle mięśniowe i kostne, zaczerwienienie skóry, zapalenie spojówek, złe samopoczucie (6-12 h po podaniu leku)
- Objawy neurotoksyczne po podaniu dokanałowym: meningismus, drgawki
- Przy wysokich dawkach: uszkodzenie wątroby, nerek, zaburzenia rytmu serca, objawy neurotoksyczne (głównie móżdżkowe)
- Inne: wyłysienie, zapalenie zakrzepowe żył powierzchownych
Profil działań niepożądanych Cytosaru® jest szeroki i obejmuje wiele układów. Kluczowe jest monitorowanie parametrów morfologii krwi, funkcji wątroby i nerek oraz stanu neurologicznego pacjenta podczas terapii.
Mechanizm działania
Cytosar® (cytarabina) jest antymetabolitem - analogiem pirymidyn (2-deoksycytydyny). Jego działanie polega na:
- Blokowaniu polimerazy DNA
- Hamowaniu reduktazy difosforanu cytydyny
- Konkurencyjnym blokowaniu syntezy DNA
Cytosar® jest cytostatykiem fazowo specyficznym (faza S cyklu komórkowego), hamuje również przejście z fazy G1 do S.
Mechanizm działania Cytosaru® opiera się na zaburzeniu syntezy DNA w komórkach nowotworowych, co prowadzi do ich śmierci. Specyficzność fazowa leku ma istotne znaczenie dla planowania schematów terapeutycznych.
Właściwości farmakokinetyczne
Cytosar® charakteryzuje się następującymi właściwościami farmakokinetycznymi:
- Słabe wchłanianie z przewodu pokarmowego
- Dwufazowa kinetyka po podaniu dożylnym (T0,5 = 7-12 min. i 110-160 min.)
- Stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym do 60% stężenia we krwi
- Szybki metabolizm w wątrobie do nieaktywnego arabinozydu urydyny
- Wydalanie z moczem: 89-96% leku w ciągu 24h, w tym 4-10% w postaci niezmienionej
Farmakokinetyka Cytosaru® uzasadnia stosowanie go w formie długotrwałych wlewów dożylnych, co pozwala na utrzymanie stałego stężenia leku we krwi. Metabolizm wątrobowy i wydalanie nerkowe mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii.
Warto zapamiętać
- Cytosar® jest kluczowym lekiem w terapii ostrych białaczek, szczególnie skutecznym w schematach skojarzonych.
- Dawkowanie i droga podania Cytosaru® muszą być ściśle dostosowane do indywidualnego przypadku klinicznego i monitorowane pod kątem działań niepożądanych.
Skład
1 fiolka Cytosaru® zawiera odpowiednio 100 mg, 500 mg lub 1 g cytarabiny jako substancji czynnej.
Różne dostępne dawki Cytosaru® umożliwiają precyzyjne dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta i stosowanego schematu leczenia.