Cystagon
Mercaptamine
Cystagon - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Cystagon jest wskazany w leczeniu potwierdzonej cystynozy nefropatycznej. Substancja czynna - cysteamina - ogranicza gromadzenie cystyny w komórkach (np. krwinkach białych, komórkach mięśniowych i wątrobowych) u pacjentów z tą chorobą. Wczesne rozpoczęcie leczenia opóźnia rozwój niewydolności nerek.
Cystagon jest lekiem o kluczowym znaczeniu w terapii cystynozy nefropatycznej, zapobiegającym powikłaniom tej choroby.
Dawkowanie i sposób podawania
Leczenie powinno być rozpoczynane pod nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu cystynozy. Celem terapeutycznym jest utrzymanie stężenia cystyny w krwinkach białych poniżej 1 nmol hemicystyny/mg białka. Konieczne jest regularne monitorowanie tego parametru.
Wiek pacjenta | Zalecana dawka | Sposób podawania |
---|---|---|
Do 12 lat | 1,30 g/m2/dobę | W 4 dawkach podzielonych |
Powyżej 12 lat i masa ciała >50 kg | 2 g/dobę | W 4 dawkach podzielonych |
Dawkowanie należy ustalać indywidualnie, rozpoczynając od 1/4 do 1/6 spodziewanej dawki podtrzymującej i stopniowo zwiększając przez 4-6 tygodni. Maksymalna dawka stosowana w badaniach klinicznych wynosiła 1,95 g/m2/dobę.
Precyzyjne dawkowanie i regularne monitorowanie stężenia cystyny są kluczowe dla skuteczności leczenia Cystagonem.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Okres karmienia piersią
- Ciąża, szczególnie I trymestr (chyba że bezwzględnie konieczne)
- Nadwrażliwość na penicylaminę
Stosowanie Cystagonu wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u pacjentów z alergią na penicylaminę.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Leczenie należy rozpocząć niezwłocznie po potwierdzeniu diagnozy cystynozy nefropatycznej. Wymagane jest potwierdzenie choroby zarówno na podstawie objawów klinicznych, jak i badań biochemicznych.
U niektórych pacjentów leczonych dużymi dawkami cysteaminy obserwowano zmiany skórne przypominające zespół Ehlersa-Danlosa. Zaleca się regularne badanie skóry i w razie potrzeby wykonywanie badań rentgenowskich kości.
Cysteamina podawana doustnie nie zapobiega gromadzeniu się kryształów cystyny w oku, dlatego należy kontynuować stosowanie ocznego roztworu cysteaminy, jeśli pacjent go otrzymuje.
Preparat może powodować senność, co wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Stosowanie Cystagonu wymaga regularnego monitorowania pacjenta pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, szczególnie zmian skórnych i kostnych.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Nie przeprowadzono formalnych badań interakcji. Cystagon można podawać jednocześnie z:
- Elektrolitami i lekami uzupełniającymi niedobory składników mineralnych
- Witaminą D
- Hormonami tarczycy
U niektórych pacjentów stosowano jednocześnie indometacynę. U pacjentów po przeszczepie nerki Cystagon był stosowany równolegle z lekami zapobiegającymi odrzucaniu przeszczepów.
Cystagon wykazuje dobrą tolerancję w połączeniu z innymi lekami stosowanymi w leczeniu cystynozy i jej powikłań.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ciąża: Brak wystarczających danych dotyczących stosowania cysteaminy u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały działanie teratogenne. Nie zaleca się stosowania w ciąży, szczególnie w I trymestrze, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią: Nie wiadomo, czy cysteamina przenika do mleka kobiecego. Ze względu na wyniki badań na zwierzętach, karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas stosowania Cystagonu.
Stosowanie Cystagonu u kobiet w ciąży i karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (występujące u około 35% pacjentów) dotyczą układu pokarmowego i nerwowego. Do najczęściej zgłaszanych należą:
- Zaburzenia żołądka i jelit: wymioty, nudności, biegunka, ból brzucha
- Zaburzenia układu nerwowego: ból głowy, encefalopatia
- Zaburzenia skóry: nieprzyjemny zapach skóry, wysypka
- Zaburzenia ogólne: letarg, gorączka, osłabienie
Rzadziej obserwowano poważniejsze działania niepożądane, takie jak zespół nerczycowy, reakcje anafilaktyczne czy zmiany kostne.
Mimo potencjalnych działań niepożądanych, korzyści ze stosowania Cystagonu przewyższają ryzyko u pacjentów z cystynozą nefropatyczną.
Właściwości farmakodynamiczne i farmakokinetyczne
Cysteamina reaguje z cystyną, tworząc mieszany dwusiarczek cysteaminy i cysteiny oraz cysteinę. Proces ten prowadzi do zmniejszenia stężenia cystyny w krwinkach białych, co jest głównym celem terapeutycznym.
Stężenie cystyny w krwinkach białych osiąga wartość minimalną średnio po 1,8 (±0,8) godziny od podania leku, nieco później niż maksymalne stężenie cysteaminy w osoczu (średnio 1,4 ±0,4 h). Efekt terapeutyczny utrzymuje się przez około 6 godzin po podaniu dawki.
Mechanizm działania Cystagonu jest dobrze poznany, a jego farmakokinetyka uzasadnia schemat dawkowania co 6 godzin.
Warto zapamiętać
- Cystagon jest kluczowym lekiem w terapii cystynozy nefropatycznej, opóźniającym rozwój niewydolności nerek.
- Skuteczność leczenia zależy od utrzymania stężenia cystyny w krwinkach białych poniżej 1 nmol hemicystyny/mg białka, co wymaga regularnego monitorowania.