Clexane®
Enoxaparin sodium
Wskazania do stosowania enoksaparyny
Enoksaparyna (Clexane) jest wskazana w następujących przypadkach:
- Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u pacjentów chirurgicznych z grup umiarkowanego i wysokiego ryzyka, szczególnie poddawanych zabiegom ortopedycznym lub w chirurgii ogólnej, w tym onkologicznej
- Zapobieganie ŻChZZ u pacjentów internistycznych z ostrymi schorzeniami (np. ostra niewydolność serca, niewydolność oddechowa, ciężkie zakażenia, choroby reumatyczne) i ograniczoną mobilnością
- Leczenie zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP), z wyłączeniem ZP wymagającej leczenia trombolitycznego lub operacyjnego
- Zapobieganie tworzeniu się skrzepów w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy
- Ostry zespół wieńcowy: - Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału serca bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI) - Leczenie świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (STEMI), zarówno u pacjentów leczonych zachowawczo, jak i poddawanych przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI)
Dawkowanie i sposób podawania
Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej u pacjentów chirurgicznych
U pacjentów z umiarkowanym ryzykiem ŻChZZ zalecana dawka enoksaparyny wynosi 2000 j.m. (20 mg) raz na dobę we wstrzyknięciu podskórnym. Leczenie należy rozpocząć 2 godziny przed zabiegiem i kontynuować przez co najmniej 7-10 dni.
U pacjentów z wysokim ryzykiem ŻChZZ zalecana dawka wynosi 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie, rozpoczynając 12 godzin przed zabiegiem. W przypadku dużych zabiegów ortopedycznych zaleca się przedłużoną profilaktykę do 5 tygodni, a w przypadku zabiegów onkologicznych w obrębie jamy brzusznej lub miednicy - do 4 tygodni.
Zapobieganie ŻChZZ u pacjentów internistycznych
Zalecana dawka enoksaparyny wynosi 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie przez co najmniej 6-14 dni.
Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej
Enoksaparyna może być podawana podskórnie w dawce 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę lub 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę. Schemat dawkowania powinien być dobrany indywidualnie w oparciu o ocenę ryzyka zakrzepowo-zatorowego i krwawienia. Leczenie trwa zwykle około 10 dni.
Zapobieganie tworzeniu się skrzepów podczas hemodializy
Zalecana dawka wynosi 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) enoksaparyny. U pacjentów z wysokim ryzykiem krwawienia dawkę należy zmniejszyć do 50-75 j.m./kg mc. Enoksaparynę podaje się do linii tętniczej na początku sesji dializy.
Ostry zespół wieńcowy
W leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej i zawału serca bez uniesienia odcinka ST zalecana dawka wynosi 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12 godzin podskórnie, w skojarzeniu z leczeniem przeciwpłytkowym. Leczenie trwa zwykle 2-8 dni.
W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST zaleca się podanie 30 mg enoksaparyny w szybkim wstrzyknięciu dożylnym, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin (maksymalnie 10 000 j.m. w przypadku pierwszych dwóch dawek podskórnych). Leczenie trwa zwykle 8 dni lub do wypisu ze szpitala.
Wskazanie | Dawkowanie |
---|---|
Profilaktyka ŻChZZ - umiarkowane ryzyko | 2000 j.m. (20 mg) 1x/dobę s.c. |
Profilaktyka ŻChZZ - wysokie ryzyko | 4000 j.m. (40 mg) 1x/dobę s.c. |
Leczenie ZŻG i ZP | 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) 1x/dobę s.c. lub 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) 2x/dobę s.c. |
Hemodializa | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) do linii tętniczej |
Niestabilna dławica/NSTEMI | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12h s.c. |
STEMI | 30 mg i.v. bolus, następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12h s.c. |
s.c. - podskórnie, i.v. - dożylnie
Modyfikacja dawkowania w szczególnych grupach pacjentów
Pacjenci w podeszłym wieku: Nie jest konieczna modyfikacja dawki, z wyjątkiem leczenia STEMI u pacjentów ≥75 lat (bez początkowego bolusa i.v., dawka 75 j.m./kg mc. s.c. co 12h).
Zaburzenia czynności nerek: U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (ClCr <30 ml/min) konieczna jest modyfikacja dawkowania w dawkach leczniczych i profilaktycznych. Szczegółowe zalecenia dotyczące modyfikacji dawek znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Dzieci i młodzież: Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania enoksaparyny u dzieci i młodzieży nie zostały ustalone.
Sposób podawania
Enoksaparynę podaje się we wstrzyknięciach podskórnych w profilaktyce ŻChZZ, leczeniu ZŻG i ZP oraz w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej i zawału serca bez uniesienia odcinka ST. W leczeniu STEMI stosuje się początkowo pojedyncze wstrzyknięcie dożylne, a następnie wstrzyknięcia podskórne. W zapobieganiu tworzenia się skrzepów podczas hemodializy lek podaje się do linii tętniczej krążenia pozaustrojowego.
Technika wstrzyknięcia podskórnego: Wstrzyknięcie najlepiej wykonać, gdy pacjent znajduje się w pozycji leżącej. Enoksaparynę podaje się w głębokich wstrzyknięciach podskórnych, naprzemiennie w lewą lub prawą przednio-boczną lub tylno-boczną część powłok brzusznych. Całą długość igły należy wprowadzić pionowo w fałd skóry powstały po delikatnym uchwyceniu jej kciukiem i palcem wskazującym. Nie należy uwalniać fałdu skóry przed zakończeniem wstrzykiwania.
Przeciwwskazania
Enoksaparyna jest przeciwwskazana w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na enoksaparynę, heparynę lub jej pochodne, w tym inne heparyny drobnocząsteczkowe
- Ostre bakteryjne zapalenie wsierdzia
- Ciężkie zaburzenia krzepnięcia krwi
- Duże krwawienia
- Trombocytopenia u pacjentów z dodatnim wynikiem testu agregacji płytek krwi in vitro w obecności enoksaparyny
- Czynna choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy
- Udar (z wyłączeniem udaru powstałego w wyniku zatoru)
- Zwiększone ryzyko krwotoku
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ryzyko krwawień
Enoksaparynę należy stosować ostrożnie u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem krwawienia, takich jak:
- Zaburzenia hemostazy
- Choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy w wywiadzie
- Niedawno przebyty udar niedokrwienny
- Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze
- Retinopatia cukrzycowa
- Niedawno przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne
- Jednoczesne stosowanie leków wpływających na hemostazę
Należy regularnie monitorować pacjentów pod kątem objawów krwawienia.
Monitorowanie liczby płytek krwi
Istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości wywołanej przez heparynę. Zaleca się regularne kontrolowanie liczby płytek krwi przed i podczas stosowania enoksaparyny, szczególnie w pierwszych dniach leczenia i u pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka.
Znieczulenie podpajęczynówkowe/zewnątrzoponowe
Istnieje ryzyko wystąpienia krwiaka śródrdzeniowego przy jednoczesnym stosowaniu enoksaparyny i znieczulenia podpajęczynówkowego/zewnątrzoponowego lub nakłucia lędźwiowego. Należy przestrzegać odpowiednich odstępów czasowych między podaniem enoksaparyny a wykonaniem procedury neuroosiowej.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku (szczególnie ≥80 lat) może występować zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych przy stosowaniu dawek leczniczych. Zaleca się ścisłe monitorowanie kliniczne.
Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek występuje zwiększona ekspozycja na enoksaparynę, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem krwawień. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (ClCr <30 ml/min) konieczna jest modyfikacja dawkowania.
Pacjenci o małej masie ciała
U kobiet o masie ciała <45 kg i mężczyzn <57 kg stosujących enoksaparynę w dawkach profilaktycznych (niemodyfikowanych względem masy ciała) obserwowano zwiększoną ekspozycję na lek, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka krwawienia.
Pacjenci otyli
Pacjenci otyli są w grupie zwiększonego ryzyka choroby zakrzepowo-zatorowej. Bezpieczeństwo i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów ze wskaźnikiem BMI >30 kg/m2 nie zostały ustalone.
Hiperkaliemia
Heparyny mogą hamować wydzielanie aldosteronu, co może prowadzić do hiperkaliemii. Należy monitorować stężenie potasu w osoczu, szczególnie u pacjentów z grupy ryzyka.
Warto zapamiętać
- Enoksaparyna jest lekiem przeciwzakrzepowym o szerokim spektrum wskazań, od profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po leczenie ostrych zespołów wieńcowych.
- Dawkowanie enoksaparyny musi być dostosowane do wskazania, masy ciała pacjenta oraz funkcji nerek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku i z zaburzeniami czynności nerek.
Interakcje
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu enoksaparyny z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak:
- Salicylany, kwas acetylosalicylowy (ASA)
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)
- Inhibitory agregacji płytek krwi (np. klopidogrel)
- Glikokortykosteroidy stosowane ogólnoustrojowo
- Leki trombolityczne i przeciwzakrzepowe
W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków, należy ściśle monitorować parametry krzepnięcia i stan kliniczny pacjenta.
Ciąża i laktacja
Enoksaparyna może być stosowana w okresie ciąży tylko wtedy, gdy lekarz uzna to za bezwzględnie konieczne. Nie zaleca się stosowania enoksaparyny u ciężarnych kobiet ze sztucznymi zastawkami serca ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa.
Nie wiadomo, czy enoksaparyna przenika do mleka ludzkiego. Zaleca się unikanie karmienia piersią w czasie stosowania enoksaparyny.
Działania niepożądane
Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są krwawienia. Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Trombocytopenię i trombocytozę
- Reakcje alergiczne
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- Reakcje skórne (pokrzywka, świąd, rumień)
- Reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- Osteoporozę przy długotrwałym stosowaniu
W rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak krwotok śródrdzeniowy, krwotok wewnątrzczaszkowy czy reakcje anafilaktyczne.
Przedawkowanie
Przypadkowe przedawkowanie enoksaparyny może prowadzić do powikłań krwotocznych. Działanie przeciwzakrzepowe można w większości zneutralizować przez powolne wstrzyknięcie dożylne protaminy. Dawka protaminy zależy od dawki wstrzykniętej enoksaparyny i czasu, jaki upłynął od jej podania.
Właściwości farmakologiczne
Enoksaparyna jest heparyną drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej około 4500 daltonów. Wykazuje wysoką aktywność przeciw czynnikowi Xa krzepnięcia krwi (anty-Xa) i niską aktywność przeciw czynnikowi IIa (anty-IIa). Działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny jest związane z hamowaniem czynników krzepnięcia, indukcją uwalniania endogennego inhibitora krzepnięcia oraz zmniejszeniem uwalniania czynnika von Willebranda.
Enoksaparyna ma korzystny profil farmakokinetyczny, co pozwala na jej podawanie raz lub dwa razy na dobę bez konieczności rutynowego monitorowania parametrów krzepnięcia.
Clexane®

Wskazania pozarejestracyjne: Zespół antyfosfolipidowy lub jego powikłania - profilaktyka i leczenie przeciwzakrzepowe; zespół antyfosfolipidowy - diagnostyka; niedobór białka C lub niedobór białka S - diagnostyka; zmiany zakrzepowo-zatorowe inne niż określone w ChPL u dzieci do 18 rż. - profilaktyka i leczenie; choroby nowotworowe w przypadkach innych niż określone w ChPL - profilaktyka i leczenie przeciwzakrzepowe; terapia pomostowa zamiast antagonisty witaminy K (VKA) lub innych leków przeciwkrzepliwych u kobiet ciężarnych po wszczepieniu zastawki i z wadą zastawkową; ostre zespoły wieńcowe w przypadkach innych niż wymienione w ChPL; schorzenia wymagające przewlekłego stosowania antagonistów witaminy K (VKA) (z okresową oceną możliwości powrotu do stosowania VKA) u osób, u których leczenie VKA nie jest zadowalające z uwagi na: a) powikłania (lub przewidywane wysokie ryzyko powikłań, w tym krwotocznych) podczas stosowania VKA, b) częste nieterapeutyczne lub nadmiernie podwyższone wartości INR, c) obiektywne trudności z odpowiednio częstą kontrolą INR, d) nawroty żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej podczas stosowania VKA; terapia pomostowa u pacjentów wymagających czasowego zaprzestania przewlekłego leczenia doustnymi antykoagulantami ze względu na planowane procedury terapeutyczne i diagnostyczne - w przypadkach innych niż określone w ChPL; unieruchomienie kończyny dolnej w opatrunku gipsowym lub ortezie z powodu izolowanych obrażeń kończyny dolnej (przez cały okres unieruchomienia, o ile związane jest to ze wzrostem ryzyka wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej) - w przypadkach innych niż określone w ChPL; profilaktyka i leczenie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u kobiet w ciąży - w przypadkach innych niż określone w ChPL; krytyczne niedokrwienie kończyn dolnych - w okresie poprzedzającym hospitalizację, nie dłużej niż 14 dni (dawki lecznicze) - w przypadkach innych niż określone w ChPL
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Kobiety w ciąży
4) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia