Wskazania
Cytalopram jest wskazany w:
- Leczeniu depresji
- Profilaktyce nawracających zaburzeń depresyjnych
- Leczeniu zespołu lęku napadowego z agorafobią lub bez agorafobii
Dawkowanie
Ciężkie zaburzenia depresyjne
Dorośli: Cytalopram należy podawać w pojedynczej dawce doustnej 20 mg/dobę. W zależności od reakcji pacjenta dawkę można zwiększyć maksymalnie do 40 mg/dobę.
Na ogół poprawa następuje po tygodniu leczenia, ale może być widoczna dopiero od 2 tygodnia leczenia. Dawkę należy dostosować po upływie 3-4 tygodni leczenia, a następnie zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.
Jeżeli odpowiedź na leczenie po upływie kilku tygodni stosowania zalecanej dawki jest niewystarczająca, u niektórych pacjentów korzystne może być zwiększenie dawki maksymalnie do 40 mg/dobę. Dawkę należy dostosowywać ostrożnie, indywidualnie dla każdego pacjenta, aby otrzymywał on najmniejszą skuteczną dawkę.
Pacjentów z depresją należy leczyć wystarczająco długo, przez co najmniej 6 miesięcy, aby mieć pewność, że objawy ustąpiły.
Leczenie zaburzenia lękowego z napadami lęku
Dorośli: Przez pierwszy tydzień zaleca się podawanie pojedynczej dawki doustnej 10 mg/dobę, a następnie zwiększenie dawki dobowej do 20 mg. Dawkę można zwiększyć maksymalnie do 40 mg/dobę, w zależności od reakcji pacjenta na leczenie.
Leczenie należy rozpocząć od 10 mg/dobę, a następnie stopniowo zwiększać o 10 mg, w zależności od odpowiedzi pacjenta, do uzyskania zalecanej dawki. Aby zapobiec nasileniu objawów lęku napadowego we wczesnym etapie leczenia, zaleca się stosowanie niskiej dawki początkowej.
Jeżeli po upływie kilku tygodni odpowiedź na leczenie jest niewystarczająca, u niektórych pacjentów korzystne może być stopniowe zwiększenie dawki maksymalnie do 40 mg/dobę. Dawkowanie należy zmieniać ostrożnie, indywidualnie dla każdego pacjenta, aby otrzymywał on najmniejszą skuteczną dawkę.
Pacjentów z zaburzeniami lękowymi z napadami lęku należy leczyć wystarczająco długo, aby mieć pewność, że objawy ustąpiły. Może to trwać kilka miesięcy albo nawet dłużej.
Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)
U pacjentów w podeszłym wieku dawkę należy zmniejszyć do połowy dawki zalecanej, np. 10-20 mg/dobę. Zalecana dawka maksymalna to 20 mg/dobę.
Dzieci i młodzież (poniżej 18 lat)
Cytalopramu nie należy stosować u dzieci ani młodzieży w wieku poniżej 18 lat.
Zaburzenia czynności wątroby
W pierwszych 2 tygodniach leczenia zaleca się stosowanie dawki początkowej 10 mg/dobę u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby. W zależności od indywidualnej reakcji pacjenta, dawkę można zwiększyć maksymalnie do 20 mg/dobę. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności, również podczas dostosowywania dawki.
Zaburzenia czynności nerek
Nie jest wymagane dostosowanie dawki u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek. Nie ma danych na temat stosowania leku u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 20 ml/min).
Osoby wolno metabolizujące leki z udziałem izoenzymu CYP2C19
Dla pacjentów, o których wiadomo, że wolno metabolizują leki z udziałem izoenzymu CYP2C19, zaleca się dawkę początkową 10 mg/dobę, przez pierwsze 2 tygodnie leczenia. W zależności od reakcji pacjenta, dawkę można zwiększyć do 20 mg/dobę.
Grupa pacjentów | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
Dorośli | 20 mg/dobę | 40 mg/dobę |
Osoby starsze (>65 lat) | 10-20 mg/dobę | 20 mg/dobę |
Zaburzenia czynności wątroby | 10 mg/dobę | 20 mg/dobę |
Wolni metabolizerzy CYP2C19 | 10 mg/dobę | 20 mg/dobę |
Tabela: Zalecane dawkowanie cytalopramu w zależności od grupy pacjentów
Objawy odstawienia obserwowane po przerwaniu leczenia cytalopramem
Należy unikać nagłego odstawienia leku. Po podjęciu decyzji o przerwaniu leczenia cytalopramem, dawkę należy stopniowo zmniejszać przez okres co najmniej 1-2 tygodni, aby ograniczyć ryzyko reakcji odstawienia. Jeżeli wystąpią objawy nietolerancji, będące następstwem zmniejszania dawki lub odstawienia, należy rozważyć wznowienie stosowania poprzednio przepisanej dawki. Następnie lekarz może kontynuować zmniejszanie dawki, ale w bardziej stopniowy sposób.
Dawkowanie cytalopramu należy dostosować indywidualnie do każdego pacjenta, rozpoczynając od niższych dawek i stopniowo je zwiększając w razie potrzeby. Ważne jest odpowiednio długie stosowanie leku oraz ostrożne jego odstawianie, aby uniknąć objawów odstawiennych.
Uwagi dotyczące stosowania
Cytalopram podaje się w pojedynczej dawce raz na dobę. Produkt leczniczy można przyjmować o każdej porze dnia, z posiłkiem lub niezależnie od posiłków.
Cytalopram cechuje się wygodnym dawkowaniem raz na dobę, co może ułatwiać przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów.
Przeciwwskazania
Stosowanie cytalopramu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na cytalopram lub na którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (MAO)
- Jednoczesne stosowanie linezolidu, chyba że możliwa jest ścisła obserwacja kliniczna i monitorowanie ciśnienia tętniczego krwi
- Stwierdzone wydłużenie odstępu QT lub wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT
- Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych powodujących wydłużenie odstępu QT
Główne przeciwwskazania do stosowania cytalopramu dotyczą interakcji z innymi lekami oraz zaburzeń rytmu serca. Przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie ocenić stan pacjenta i stosowane przez niego leki.
Ostrzeżenia specjalne i środki ostrożności
Podczas stosowania cytalopramu należy zachować szczególną ostrożność w następujących sytuacjach:
- Zwiększone ryzyko zachowań samobójczych, zwłaszcza na początku leczenia
- Stosowanie u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat (niezalecane)
- Pacjenci w podeszłym wieku
- Zaburzenia czynności nerek i wątroby
- Zespół lęku napadowego (możliwość nasilenia objawów na początku leczenia)
- Hiponatremia, zwłaszcza u osób starszych
- Akatyzja/niepokój psychoruchowy
- Zaburzenie afektywne dwubiegunowe (ryzyko wystąpienia fazy maniakalnej)
- Napady drgawkowe
- Cukrzyca (wpływ na kontrolę glikemii)
- Jaskra z wąskim kątem przesączania
- Zespół serotoninowy
- Krwawienia (zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na krzepnięcie)
- Terapia elektrowstrząsami (ograniczone doświadczenie)
- Ziele dziurawca zwyczajnego (nie zaleca się jednoczesnego stosowania)
- Objawy odstawienne po przerwaniu leczenia
- Wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca
Stosowanie cytalopramu wymaga ścisłego monitorowania pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia oraz u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Konieczna jest regularna ocena stanu psychicznego, funkcji życiowych oraz parametrów laboratoryjnych.
Warto zapamiętać
- Cytalopram może zwiększać ryzyko zachowań samobójczych, szczególnie na początku leczenia - konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta
- Nagłe odstawienie cytalopramu może prowadzić do objawów odstawiennych - lek należy odstawiać stopniowo przez okres co najmniej 1-2 tygodni
Interakcje
Cytalopram wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, z których najważniejsze to:
- Inhibitory MAO - przeciwwskazane jednoczesne stosowanie ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego
- Leki wydłużające odstęp QT - przeciwwskazane jednoczesne stosowanie
- Pimozyd - przeciwwskazane jednoczesne stosowanie
- Leki o działaniu serotoninergicznym (np. tramadol, tryptany) - ryzyko nasilenia działania serotoninergicznego
- Leki przeciwzakrzepowe, NLPZ, kwas acetylosalicylowy - zwiększone ryzyko krwawień
- Leki obniżające próg drgawkowy - zwiększone ryzyko drgawek
- Inhibitory CYP2C19 (np. omeprazol) - mogą zwiększać stężenie cytalopramu
- Leki metabolizowane przez CYP2D6 (np. metoprolol) - cytalopram może zwiększać ich stężenie
Przed włączeniem cytalopramu należy dokładnie przeanalizować wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta. W trakcie leczenia konieczne jest monitorowanie pod kątem potencjalnych interakcji przy każdej zmianie farmakoterapii.
Ciąża i laktacja
Cytalopram nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Stosowanie w późnym okresie ciąży może prowadzić do wystąpienia objawów odstawiennych u noworodka.
Cytalopram przenika do mleka matki. Nie zaleca się karmienia piersią podczas stosowania leku.
Decyzja o stosowaniu cytalopramu u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być podjęta po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka. Konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu noworodka, jeśli matka przyjmowała lek w okresie ciąży.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane cytalopramu to:
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, zaparcia)
- Zaburzenia układu nerwowego (senność, bezsenność, zawroty głowy, drżenie)
- Zaburzenia psychiczne (niepokój, zmniejszenie libido)
- Nadmierne pocenie się
- Suchość w ustach
- Zaburzenia seksualne (zaburzenia erekcji, zaburzenia wytrysku)
Rzadsze, ale poważne działania niepożądane obejmują:
- Wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca
- Hiponatremia
- Krwawienia
- Zespół serotoninowy
- Napady drgawkowe
Większość działań niepożądanych cytalopramu ma charakter łagodny i przemijający. Pacjenci powinni być jednak poinformowani o możliwości wystąpienia poważniejszych działań niepożądanych i konieczności zgłaszania niepokojących objawów lekarzowi.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania cytalopramu mogą obejmować:
- Zaburzenia rytmu serca (wydłużenie odstępu QT, torsade de pointes)
- Drgawki
- Śpiączkę
- Wymioty
- Drżenia
- Niedociśnienie lub nadciśnienie tętnicze
- Zespół serotoninowy
Leczenie przedawkowania jest objawowe i podtrzymujące. Nie ma swoistego antidotum. Zaleca się monitorowanie EKG oraz podanie węgla aktywowanego.
Przedawkowanie cytalopramu może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza ze strony układu sercowo-naczyniowego. Konieczne jest szybkie wdrożenie leczenia objawowego i ścisłe monitorowanie pacjenta.
Mechanizm działania
Cytalopram jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Hamuje wychwyt serotoniny w synapsach, co prowadzi do zwiększenia stężenia serotoniny w szczelinie synaptycznej. Wykazuje minimalne działanie na wychwyt noradrenaliny i dopaminy.
Selektywne działanie cytalopramu na układ serotoninergiczny przekłada się na jego skuteczność w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych przy stosunkowo dobrym profilu bezpieczeństwa.
Skład
Tabletki powlekane cytalopramu dostępne są w trzech dawkach: 10 mg, 20 mg i 40 mg substancji czynnej.
Różne dostępne dawki umożliwiają indywidualne dostosowanie leczenia do potrzeb pacjenta.