Bactrim®; -forte - (IR)
Co-trimoxazole
Bactrim® i Bactrim®-forte - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Bactrim® i Bactrim®-forte są wskazane do leczenia lub zapobiegania zakażeniom wywołanym przez drobnoustroje wrażliwe na ko-trimoksazol u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Przed zastosowaniem leku należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka oraz uwzględnić dane epidemiologiczne i oporność bakterii. Wskazania obejmują:
- Zakażenia dróg oddechowych (zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli)
- Zapalenie ucha środkowego
- Zakażenia przewodu pokarmowego (w tym dur brzuszny i biegunki podróżnych)
- Leczenie i profilaktyka zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii
- Zakażenia układu moczowego
- Wrzód miękki
Lek należy stosować zgodnie z oficjalnymi zaleceniami dotyczącymi właściwego stosowania leków przeciwbakteryjnych, uwzględniając lokalne uwarunkowania epidemiologiczne i dane o lekowrażliwości drobnoustrojów.
Dawkowanie i sposób podawania
Dostępne są dwie postacie leku: tabletki 480 mg oraz tabletki forte 960 mg. Dawkowanie zależy od rodzaju i ciężkości zakażenia oraz funkcji nerek pacjenta.
Wskazanie | Dawkowanie (dorośli i młodzież >12 lat) |
---|---|
Standardowe dawkowanie | 2 tabletki 480 mg lub 1 tabletka 960 mg co 12 godzin |
Ciężkie zakażenia | 3 tabletki 480 mg lub 1,5 tabletki 960 mg co 12 godzin |
Długotrwałe leczenie (>14 dni) | Minimalna dawka: 1 tabletka 480 mg lub 0,5 tabletki 960 mg co 12 godzin |
Zapalenie płuc P. jirovecii | Do 100 mg/kg/dobę SMX i 20 mg/kg/dobę TMP w dawkach podzielonych co 6h przez 14 dni |
Profilaktyka zapalenia płuc P. jirovecii | 2 tabletki 480 mg lub 1 tabletka 960 mg raz na dobę |
Ostre niepowikłane zapalenie dróg moczowych | 4-6 tabletek 480 mg lub 2-3 tabletki 960 mg jednorazowo |
Wrzód miękki | 2 tabletki 480 mg lub 1 tabletka 960 mg dwa razy na dobę |
Lek należy przyjmować po posiłku, popijając odpowiednią ilością płynów. W przypadku braku poprawy po 7 dniach leczenia, należy ponownie ocenić stan pacjenta.
Dawkowanie Bactrimu jest zróżnicowane w zależności od wskazania i ciężkości zakażenia. Kluczowe jest dostosowanie dawki do funkcji nerek pacjenta oraz monitorowanie efektów leczenia.
Specjalne grupy pacjentów
Pacjenci z niewydolnością nerek:
- ClCr >30 ml/min: standardowe dawkowanie
- ClCr 15-30 ml/min: połowa standardowej dawki
- ClCr <15 ml/min: lek przeciwwskazany
Pacjenci dializowani:
Pacjenci hemodializowani powinni otrzymać standardową dawkę nasycającą, a następnie połowę dawki po każdej hemodializie. Nie zaleca się stosowania leku u pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej.
Osoby w podeszłym wieku:
U pacjentów z prawidłową czynnością nerek stosuje się standardowe dawkowanie jak u dorosłych.
Dostosowanie dawki jest kluczowe u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz u osób dializowanych. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych.
Przeciwwskazania
Bactrim jest przeciwwskazany w następujących przypadkach:
- Niewydolność wątroby
- Ciężka niewydolność nerek (ClCr <15 ml/min) bez możliwości monitorowania stężenia leku
- Nadwrażliwość na sulfonamidy lub trimetoprim
- Wcześniaki i niemowlęta do 6. tygodnia życia
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania Bactrimu należy zachować szczególną ostrożność w następujących sytuacjach:
- Pacjenci w podeszłym wieku lub z upośledzeniem czynności nerek i/lub wątroby - zwiększone ryzyko działań niepożądanych
- Pacjenci z poważnymi chorobami hematologicznymi - stosować tylko w wyjątkowych przypadkach
- Pacjenci z niedoborem G6PD - ryzyko hemolizy
- Długotrwałe stosowanie - konieczność regularnego monitorowania morfologii krwi, diurezy i funkcji nerek
Stosowanie Bactrimu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z grupy ryzyka, zwłaszcza osób starszych i z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby. Konieczne jest regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych podczas długotrwałej terapii.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Bactrim może wchodzić w interakcje z następującymi lekami:
- Leki moczopędne (zwłaszcza tiazydowe) - zwiększone ryzyko trombocytopenii u osób starszych
- Antykoagulanty (np. warfaryna) - możliwe przedłużenie czasu protrombinowego
- Fenytoina - hamowanie metabolizmu wątrobowego
- Metotreksat - wypieranie z połączeń z białkami
- Leki przeciwcukrzycowe - możliwe zmniejszenie zapotrzebowania na te leki
Stosowanie Bactrimu wymaga ostrożności i monitorowania u pacjentów przyjmujących inne leki, szczególnie u osób starszych i stosujących leki przeciwzakrzepowe lub przeciwcukrzycowe.
Ciąża i karmienie piersią
Bactrim przenika przez barierę łożyskową i do mleka matki. Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią jest możliwe tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla dziecka. Kobietom w ciąży zaleca się jednoczesne przyjmowanie 5-10 mg kwasu foliowego dziennie.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia hematologiczne: leukopenia, neutropenia, trombocytopenia (zwykle łagodne i ustępujące po przerwaniu leczenia)
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, biegunka
- Reakcje skórne: wysypka, świąd
Rzadkie, ale poważne działania niepożądane to:
- Zespół Stevens-Johnsona i toksyczna nekroliza naskórkowa (zespół Lyella)
- Agranulocytoza, anemia megaloblastyczna, pancytopenia
- Zapalenie wątroby, trzustki
- Aseptyczne zapalenie opon mózgowych
Mimo że Bactrim jest zazwyczaj dobrze tolerowany, istnieje ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Konieczne jest monitorowanie pacjenta i natychmiastowe przerwanie leczenia w przypadku wystąpienia niepokojących objawów.
Warto zapamiętać
- Bactrim jest skuteczny w leczeniu szerokiego spektrum zakażeń bakteryjnych, ale jego stosowanie powinno być oparte na lokalnych danych o oporności drobnoustrojów.
- Dawkowanie leku musi być dostosowane do funkcji nerek pacjenta, a podczas długotrwałej terapii konieczne jest regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych.
Mechanizm działania
Bactrim zawiera ko-trimoksazol, który składa się z dwóch substancji czynnych: sulfametoksazolu (SMX) i trimetoprimu (TMP). Działają one synergistycznie, blokując dwa kolejne etapy biosyntezy kwasu folinowego w komórkach bakteryjnych. Ta podwójna blokada prowadzi do działania bakteriobójczego, nawet jeśli pojedyncze składniki wykazują jedynie działanie bakteriostatyczne. Ko-trimoksazol jest często skuteczny wobec bakterii opornych na jedną z jego składowych.
Synergistyczne działanie sulfametoksazolu i trimetoprimu w Bactrimie zapewnia silny efekt przeciwbakteryjny i zmniejsza ryzyko rozwoju oporności.
Skład
Bactrim dostępny jest w następujących postaciach i dawkach:
- Tabletki 480 mg: 80 mg trimetoprimu i 400 mg sulfametoksazolu
- Tabletki forte 960 mg: 160 mg trimetoprimu i 800 mg sulfametoksazolu
- Syrop (5 ml): 40 mg trimetoprimu i 200 mg sulfametoksazolu
Różne postacie i dawki Bactrimu umożliwiają dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta i rodzaju zakażenia.
Bactrim®; -forte - (IR)

Wskazania pozarejestracyjne: Zakażenia u pacjentów po przeszczepie szpiku – profilaktyka; zakażenie Pneumocystis jirovecii u pacjentów z niedoborami odporności – profilaktyka; zakażenia u pacjentów leczonych cyklofosfamidem - profilaktyka
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia