Axyven
Venlafaxine
Wskazania do stosowania
Axyven (wenlafaksyna) jest wskazany w leczeniu następujących zaburzeń:
- Epizody dużej depresji
- Zapobieganie nawrotom epizodów dużej depresji
- Uogólnione zaburzenia lękowe
- Fobia społeczna
- Napady paniki z agorafobią lub bez agorafobii
Dawkowanie i sposób podawania
Epizody dużej depresji:
Dawka początkowa | Dawka maksymalna | Zwiększanie dawki |
---|---|---|
75 mg raz na dobę | 375 mg na dobę | Stopniowo co około 2 tygodnie lub dłużej |
Dawkę należy zwiększać stopniowo w odstępach około 2 tygodni lub dłuższych. W uzasadnionych klinicznie przypadkach można zwiększać dawkę w krótszych odstępach, ale nie krótszych niż 4 dni.
Uogólnione zaburzenia lękowe:
Dawka początkowa | Dawka maksymalna | Zwiększanie dawki |
---|---|---|
75 mg raz na dobę | 225 mg na dobę | Stopniowo co około 2 tygodnie lub dłużej |
Fobia społeczna:
Dawka zalecana | Dawka maksymalna | Zwiększanie dawki |
---|---|---|
75 mg raz na dobę | 225 mg na dobę | Stopniowo co około 2 tygodnie lub dłużej |
Napady paniki:
Dawka początkowa | Dawka zalecana | Dawka maksymalna | Zwiększanie dawki |
---|---|---|---|
37,5 mg raz na dobę przez 7 dni | 75 mg raz na dobę | 225 mg na dobę | Stopniowo co około 2 tygodnie lub dłużej |
We wszystkich wskazaniach należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę. Pacjentów należy leczyć wystarczająco długo, zwykle kilka miesięcy lub dłużej. Należy regularnie dokonywać oceny leczenia, indywidualnie u każdego pacjenta.
Pacjenci w podeszłym wieku:
Nie ma konieczności dostosowania dawki tylko ze względu na wiek pacjenta. Należy jednak zachować szczególną ostrożność i stosować najmniejszą skuteczną dawkę.
Dzieci i młodzież:
Wenlafaksyna nie jest zalecana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby:
U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby należy rozważyć zmniejszenie dawki o 50%. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się zachowanie ostrożności i rozważenie zmniejszenia dawki o więcej niż 50%.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek:
U pacjentów z GFR 30-70 ml/min nie jest konieczna zmiana dawkowania, ale zalecana jest ostrożność. U pacjentów wymagających hemodializy oraz z GFR <30 ml/min dawkę należy zmniejszyć o 50%.
Objawy odstawienia:
Należy unikać nagłego odstawienia leku. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki przez okres co najmniej 1-2 tygodni.
Wnioski: Dawkowanie wenlafaksyny powinno być dostosowane indywidualnie do pacjenta i wskazania. Kluczowe jest stopniowe zwiększanie dawki i stosowanie najmniejszej skutecznej dawki. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby i nerek.
Sposób podawania
Zaleca się przyjmowanie wenlafaksyny w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu podczas posiłku, mniej więcej o tej samej porze każdego dnia. Tabletki muszą być połykane w całości i popijane płynem, nie wolno ich dzielić, kruszyć, żuć ani rozpuszczać.
Pacjenci leczeni wenlafaksyną w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu mogą zostać przestawieni na tabletki o przedłużonym uwalnianiu po dobraniu dawki równoważnej, np. z 37,5 mg dwa razy na dobę na 75 mg raz na dobę.
Wnioski: Prawidłowe przyjmowanie leku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu jest kluczowe dla uzyskania optymalnego efektu terapeutycznego. Należy poinstruować pacjenta o konieczności połykania tabletek w całości.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na wenlafaksynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami MAO
Nie wolno rozpoczynać leczenia wenlafaksyną przez co najmniej 14 dni od zakończenia leczenia nieodwracalnymi inhibitorami MAO. Przyjmowanie wenlafaksyny musi być przerwane na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia nieodwracalnymi inhibitorami MAO.
Wnioski: Przeciwwskazania do stosowania wenlafaksyny są ograniczone, ale bardzo istotne ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami MAO. Należy bezwzględnie przestrzegać odpowiednich odstępów czasowych przy zmianie leczenia.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Myśli i zachowania samobójcze
Pacjenci, zwłaszcza młodzi dorośli i osoby z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie, powinni być uważnie monitorowani pod kątem myśli i zachowań samobójczych, szczególnie na początku leczenia i przy zmianie dawki.
Zespół serotoninowy
Może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych. Objawy obejmują zmiany stanu psychicznego, chwiejność autonomiczną, zaburzenia nerwowo-mięśniowe i objawy żołądkowo-jelitowe.
Jaskra z wąskim kątem przesączania
Może wystąpić rozszerzenie źrenic. Pacjenci z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym lub ryzykiem ostrej jaskry z wąskim kątem powinni być ściśle monitorowani.
Ciśnienie krwi
Obserwowano zależne od dawki zwiększenie ciśnienia tętniczego. Zaleca się regularne monitorowanie ciśnienia krwi, zwłaszcza przy stosowaniu dużych dawek.
Zaburzenia czynności serca
Należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami czynności serca, gdyż może wystąpić przyspieszenie czynności serca.
Drgawki
Mogą wystąpić drgawki. Należy zachować ostrożność u pacjentów z drgawkami w wywiadzie.
Hiponatremia
Mogą wystąpić przypadki hiponatremii i/lub zespołu nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), zwłaszcza u pacjentów odwodnionych lub w podeszłym wieku.
Krwawienia
Zwiększone ryzyko krwawień, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i inhibitory płytek.
Stężenie cholesterolu
Obserwowano zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy. Zaleca się kontrolę stężenia cholesterolu podczas długotrwałego leczenia.
Mania/hipomania
Może wystąpić mania lub hipomania. Należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi w wywiadzie.
Agresja
Mogą wystąpić zachowania agresywne, zwłaszcza na początku leczenia, przy zmianie dawki i przerwaniu leczenia.
Przerwanie leczenia
Przy przerwaniu leczenia często występują objawy odstawienne. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.
Wnioski: Stosowanie wenlafaksyny wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem wielu potencjalnych działań niepożądanych i interakcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko myśli i zachowań samobójczych, zespołu serotoninowego, wzrostu ciśnienia krwi oraz objawów odstawiennych przy przerwaniu leczenia. Konieczna jest regularna ocena stosunku korzyści do ryzyka terapii.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Inhibitory MAO
Jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami MAO jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Konieczne jest zachowanie odpowiednich odstępów czasowych przy zmianie leczenia.
Leki działające na układ serotoninergiczny
Jednoczesne stosowanie z innymi lekami serotoninergicznymi (np. SSRI, SNRI, tryptany, tramadol, linezolid) zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego.
Leki działające na OUN
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami działającymi na OUN.
Etanol
Wenlafaksyna nie zwiększa zaburzeń funkcji umysłowych i motorycznych wywołanych przez etanol, ale pacjentom zaleca się unikanie spożywania alkoholu.
Leki wydłużające odstęp QT
Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i arytmii komorowych.
Leki metabolizowane przez CYP3A4
Wenlafaksyna może zwiększać stężenie leków metabolizowanych przez CYP3A4.
Lit
Jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko zespołu serotoninowego.
Leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe
Zwiększone ryzyko krwawień przy jednoczesnym stosowaniu.
Leki wpływające na stężenie serotoniny
Jednoczesne stosowanie z lekami zwiększającymi stężenie serotoniny (np. suplementy tryptofanu) nie jest zalecane.
Wnioski: Wenlafaksyna wchodzi w liczne istotne interakcje z innymi lekami, zwłaszcza działającymi na układ serotoninergiczny i OUN. Konieczna jest dokładna analiza stosowanych przez pacjenta leków przed włączeniem wenlafaksyny oraz ścisłe monitorowanie podczas terapii skojarzonej.
Wpływ na ciążę i laktację
Ciąża
Brak wystarczających danych dotyczących stosowania wenlafaksyny u kobiet w ciąży. Stosowanie w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko. Stosowanie w III trymestrze może wywołać objawy odstawienne u noworodków.
Karmienie piersią
Wenlafaksyna i jej metabolit przenikają do mleka kobiecego. Istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u karmionego dziecka. Należy podjąć decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub przerwaniu leczenia, biorąc pod uwagę korzyści dla matki i dziecka.
Wnioski: Stosowanie wenlafaksyny w ciąży i podczas karmienia piersią wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla dziecka. Decyzja o leczeniu powinna być podjęta po starannym rozważeniu korzyści i ryzyka.
Warto zapamiętać
- Wenlafaksyna jest lekiem przeciwdepresyjnym o szerokim spektrum działania, skutecznym w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych i fobii społecznej.
- Stosowanie wenlafaksyny wymaga ścisłego monitorowania pacjenta ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym myśli samobójczych i zespołu serotoninowego.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (≥1/10) to:
- Nudności
- Suchość w jamie ustnej
- Ból głowy
- Nadmierne pocenie się (w tym poty nocne)
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia psychiczne (bezsenność, nerwowość, lęk, mania)
- Zaburzenia układu nerwowego (zawroty głowy, senność, drżenie)
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe (nadciśnienie tętnicze, tachykardia)
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (wymioty, biegunka, zaparcia)
- Zaburzenia seksualne
- Objawy odstawienne przy przerwaniu leczenia
Wnioski: Profil działań niepożądanych wenlafaksyny jest szeroki i obejmuje wiele układów. Konieczne jest poinformowanie pacjenta o możliwych działaniach niepożądanych i ścisłe monitorowanie, zwłaszcza na początku leczenia i przy zmianie dawki.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania mogą obejmować:
- Tachykardię
- Zaburzenia świadomości (od senności do śpiączki)
- Rozszerzenie źrenic
- Drgawki
- Wymioty
- Zmiany w EKG (wydłużenie odstępu QT, poszerzenie zespołu QRS)
- Zaburzenia rytmu serca
Leczenie przedawkowania jest objawowe i podtrzymujące. Nie ma swoistego antidotum. Należy monitorować czynność serca i inne parametry życiowe.
Wnioski: Przedawkowanie wenlafaksyny może być groźne dla życia. Lek należy przepisywać w najmniejszej skutecznej ilości, aby zmniejszyć ryzyko przedawkowania. W przypadku przedawkowania konieczne jest intensywne leczenie objawowe i monitorowanie pacjenta.
Właściwości farmakologiczne
Wenlafaksyna jest inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI). Jej mechanizm działania polega na:
- Hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny
- Słabym hamowaniu wychwytu zwrotnego dopaminy
- Braku istotnego powinowactwa do receptorów muskarynowych, cholinergicznych, H1-histaminowych i alfa-adrenergicznych
Wenlafaksyna i jej aktywny metabolit O-demetylowenlafaksyna (ODV) wykazują podobne działanie na wychwyt zwrotny neuroprzekaźników.
Wnioski: Mechanizm działania wenlafaksyny różni się od klasycznych SSRI, co może przekładać się na jej skuteczność w różnych wskazaniach, ale też na profil działań niepożądanych.
Podsumowanie
Wenlafaksyna jest skutecznym lekiem przeciwdepresyjnym o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych i fobii społecznej. Jej stosowanie wymaga jednak ścisłego monitorowania pacjenta ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych i liczne interakcje lekowe. Kluczowe jest indywidualne dostosowanie dawki, stopniowe jej zwiększanie oraz ostrożne odstawianie leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z grupy ryzyka, w tym osoby w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. Decyzja o stosowaniu wenlafaksyny powinna być podejmowana po starannym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka, a pacjent powinien być dokładnie poinformowany o możliwych działaniach niepożądanych i konieczności regularnych kontroli.
Bólowa polineuropatia cukrzycowa; neuralgia lub neuropatia w obrębie twarzy
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia