Asentra® - (IR)
Sertraline
Wskazania do stosowania
Sertralina jest wskazana w leczeniu:
- Epizodów dużej depresji
- Zapobieganiu nawrotom epizodów dużej depresji
- Lęku napadowego z towarzyszącą (lub nie) agorafobią
- Zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ZO-K) u pacjentów dorosłych oraz dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat
- Zespołu lęku społecznego
- Zespołu stresu pourazowego (PTSD)
Dawkowanie i sposób podawania
Rozpoczęcie leczenia
Depresja i ZO-K: Leczenie należy rozpocząć od dawki 50 mg/dobę.
Lęk napadowy, PTSD i zespół lęku społecznego: Leczenie należy rozpocząć od dawki 25 mg/dobę. Po upływie tygodnia dawkę należy zwiększyć do 50 mg/dobę. Ten schemat dawkowania zmniejsza częstość działań niepożądanych charakterystycznych dla początkowej fazy leczenia zaburzenia lękowego z napadami lęku.
Zwiększanie dawki
U pacjentów nie reagujących na dawkę 50 mg, dawka może być zwiększana stopniowo o 50 mg w odstępach co najmniej 1-tygodniowych, aż do maksymalnej dawki 200 mg/dobę. Ze względu na okres półtrwania sertraliny wynoszący ponad 24 godziny, nie należy zmieniać dawki częściej niż raz na tydzień.
Początek działania terapeutycznego może nastąpić w ciągu 7 dni, jednak dla osiągnięcia pełnego efektu potrzeba zazwyczaj więcej czasu, szczególnie w przypadku ZO-K.
Leczenie podtrzymujące
W terapii długoterminowej należy stosować możliwie jak najmniejsze skuteczne dawki, dostosowując je w zależności od potrzeby.
Depresja: Długotrwałe leczenie może być konieczne w celu zapobiegania nawrotom epizodów dużej depresji. W większości przypadków zalecana dawka jest taka sama, jaką stosuje się w trakcie bieżącego epizodu. Chorzy na depresję powinni być leczeni przez wystarczająco długi okres, co najmniej 6 miesięcy, aby upewnić się, że objawy choroby ustąpiły.
Lęk napadowy i ZO-K: Należy regularnie oceniać potrzebę kontynuowania leczenia, ponieważ w tych zaburzeniach zdolność zapobiegania nawrotom nie została udowodniona.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Grupa pacjentów | Zalecenia dotyczące dawkowania |
---|---|
Pacjenci w podeszłym wieku | Stosować ostrożnie ze względu na zwiększone ryzyko hiponatremii |
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby | Zachować szczególną ostrożność. Zaleca się zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępów między dawkami. Nie stosować w ciężkiej niewydolności wątroby. |
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek | Nie jest konieczna zmiana dawkowania |
Dzieci i młodzież z ZO-K | Wiek 13-17 lat: początkowo 50 mg/dobę Wiek 6-12 lat: początkowo 25 mg/dobę, po tygodniu można zwiększyć do 50 mg/dobę Dawka maksymalna: 200 mg/dobę |
Przy zwiększaniu dawki dobowej powyżej 50 mg u dzieci należy wziąć pod uwagę mniejszą masę ciała w porównaniu z dorosłymi. Nie należy zmieniać dawkowania częściej niż raz na tydzień.
Objawy odstawienia
Należy unikać nagłego przerywania leczenia. Przy zakończeniu terapii dawkę należy stopniowo zmniejszać przez okres co najmniej 1-2 tygodni, aby ograniczyć ryzyko wystąpienia reakcji odstawienia. W przypadku wystąpienia nietolerowanych objawów po zmniejszeniu dawki lub zakończeniu leczenia, można rozważyć powrót do poprzedniej dawki. Następnie lekarz może zalecić wolniejsze tempo zmniejszania dawki.
Sposób podawania
Sertralinę należy przyjmować raz na dobę, rano lub wieczorem, z posiłkiem lub bez.
Wnioski: Dawkowanie sertraliny powinno być dostosowane indywidualnie do pacjenta i rodzaju leczonego zaburzenia. Kluczowe jest stopniowe zwiększanie dawki oraz ostrożne odstawianie leku, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych i objawów odstawienia.
Przeciwwskazania
Stosowanie sertraliny jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na sertralinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie nieodwracalnych inhibitorów MAO ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego
- Jednoczesne stosowanie pimozydu
Nie należy rozpoczynać leczenia sertraliną w ciągu co najmniej 14 dni od zakończenia terapii nieodwracalnym inhibitorem MAO. Sertralinę należy odstawić na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO.
Wnioski: Główne przeciwwskazania do stosowania sertraliny dotyczą nadwrażliwości na lek oraz interakcji z inhibitorami MAO i pimozydem. Kluczowe jest zachowanie odpowiednich odstępów czasowych przy zmianie terapii z/na inhibitory MAO.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zespół serotoninowy i złośliwy zespół neuroleptyczny
Istnieje ryzyko rozwoju potencjalnie zagrażających życiu zespołów, takich jak zespół serotoninowy (SS) lub złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, leków zaburzających metabolizm serotoniny, leków przeciwpsychotycznych i opioidów. Należy uważnie obserwować pacjenta pod kątem objawów tych zespołów, zwłaszcza na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki.
Przejście z innych leków przeciwdepresyjnych na sertralinę
Należy zachować ostrożność i rozsądną ocenę medyczną przy zmianie z innych leków przeciwdepresyjnych lub przeciwobsesyjnych na sertralinę, szczególnie w przypadku leków długo działających.
Wydłużenie odstępu QTc
Zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes po stosowaniu sertraliny. Należy zachować ostrożność u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc.
Mania/hipomania
Sertralinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z epizodami manii/hipomanii w wywiadzie. Konieczna jest ścisła obserwacja przez lekarza. Sertralinę należy odstawić u pacjentów wchodzących w fazę maniakalną.
Schizofrenia
U pacjentów ze schizofrenią może dojść do nasilenia objawów psychotycznych.
Napady padaczkowe
Należy unikać stosowania sertraliny u pacjentów z niestabilną padaczką, a pacjentów z kontrolowaną padaczką należy uważnie monitorować. Sertralinę należy odstawić w przypadku wystąpienia napadów padaczkowych.
Ryzyko samobójstwa
Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych i zachowań samobójczych. Ryzyko to utrzymuje się do czasu uzyskania znaczącej remisji. Pacjentów należy ściśle obserwować, szczególnie na początku leczenia i po zmianie dawki.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Sertralina nie powinna być stosowana u pacjentów poniżej 18 roku życia, z wyjątkiem leczenia ZO-K u pacjentów w wieku 6-17 lat. Należy uważnie monitorować objawy samobójcze oraz wpływ na wzrost, dojrzewanie i rozwój poznawczy przy długotrwałym stosowaniu.
Krwawienia
Istnieje zwiększone ryzyko krwawień, szczególnie u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki wpływające na czynność płytek krwi lub u osób z zaburzeniami krzepnięcia w wywiadzie.
Hiponatremia
Może wystąpić hiponatremia, szczególnie u osób starszych. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów hiponatremii.
Objawy odstawienia
Przy przerywaniu leczenia mogą wystąpić objawy odstawienia. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.
Cukrzyca
U pacjentów z cukrzycą leczenie sertraliną może wpływać na kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawki insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.
Jaskra
Leki z grupy SSRI mogą wpływać na wielkość źrenicy, powodując jej rozszerzenie. Należy zachować ostrożność u pacjentów z jaskrą lub ryzykiem jaskry z zamkniętym kątem przesączania.
Zaburzenia czynności seksualnych
Leki z grupy SSRI mogą powodować objawy zaburzeń czynności seksualnych. Zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych utrzymujących się po przerwaniu leczenia.
Wnioski: Stosowanie sertraliny wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania w wielu grupach pacjentów. Kluczowe jest obserwowanie pacjentów pod kątem objawów zespołu serotoninowego, myśli samobójczych, manii/hipomanii oraz krwawień. Należy również pamiętać o ryzyku hiponatremii i objawów odstawienia przy przerywaniu leczenia.
Warto zapamiętać
- Sertralinę należy odstawiać stopniowo, zmniejszając dawkę przez co najmniej 1-2 tygodnie, aby zminimalizować ryzyko objawów odstawienia.
- U pacjentów stosujących sertralinę istnieje zwiększone ryzyko krwawień, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na czynność płytek krwi.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Przeciwwskazane interakcje
- Nieodwracalne inhibitory MAO: Przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Wymagany odstęp co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem stosowania sertraliny po zakończeniu leczenia inhibitorem MAO i co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia inhibitorem MAO po odstawieniu sertraliny.
- Pimozyd: Jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QTc i arytmii.
Interakcje wymagające ostrożności
- Leki serotoninergiczne: Zwiększone ryzyko zespołu serotoninowego przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami serotoninergicznymi (np. tramadol, tryptany, tryptofan, fentanyl, SSRI, lit).
- Leki wpływające na OUN: Ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z lekami działającymi hamująco na OUN i alkoholem.
- Leki wydłużające odstęp QT: Zwiększone ryzyko wydłużenia odstępu QTc i arytmii komorowych.
- Lit: Możliwe nasilenie drżenia - konieczne monitorowanie pacjenta.
- Fenytoina: Możliwe zmiany stężenia fenytoiny - zalecane monitorowanie stężenia na początku leczenia sertraliną.
- Warfaryna: Możliwe wydłużenie czasu protrombinowego - konieczne monitorowanie INR.
- Leki wpływające na czynność płytek: Zwiększone ryzyko krwawień przy jednoczesnym stosowaniu z NLPZ, kwasem acetylosalicylowym, tyklopidyną.
- Leki metabolizowane przez CYP2D6: Sertralina może zwiększać stężenie leków metabolizowanych przez CYP2D6 (np. propafenon, flekainid, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne).
Inne istotne interakcje
- Sok grejpfrutowy: Może zwiększać stężenie sertraliny w osoczu - należy unikać spożywania podczas leczenia.
- Induktory CYP3A4: Leki indukujące CYP3A4 (np. fenytoina, karbamazepina, rifampicyna) mogą zmniejszać stężenie sertraliny.
- Inhibitory CYP3A4: Silne inhibitory CYP3A4 mogą zwiększać ekspozycję na sertralinę - należy unikać jednoczesnego stosowania.
Wnioski: Stosowanie sertraliny wymaga szczególnej uwagi w zakresie interakcji lekowych. Kluczowe jest unikanie jednoczesnego stosowania z inhibitorami MAO i pimozydem oraz zachowanie ostrożności przy łączeniu z innymi lekami serotoninergicznymi, wpływającymi na OUN, wydłużającymi odstęp QT oraz metabolizowanymi przez CYP2D6. Ważne jest również monitorowanie pacjentów stosujących jednocześnie leki wpływające na krzepnięcie krwi.
Wpływ na ciążę i laktację
Ciąża
Nie zaleca się stosowania sertraliny w czasie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety uzasadnia taką potrzebę, a potencjalne korzyści przewyższają ryzyko. Stosowanie sertraliny w późnym okresie ciąży może zwiększać ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodka (PPHN) oraz wystąpienia zespołu odstawienia u noworodka.
U noworodków, których matki przyjmowały sertralinę w późnym okresie ciąży, mogą wystąpić następujące objawy:
- Zaburzenia oddychania (ostra niewydolność oddechowa, sinica, bezdech)
- Zaburzenia neurologiczne (napady drgawkowe, zmiany napięcia mięśniowego)
- Zaburzenia metaboliczne (hipoglikemia)
- Zaburzenia termoregulacji
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (trudności z karmieniem, wymioty)
- Drażliwość, bezustanny płacz
Karmienie piersią
Sertralina przenika do mleka matki. Nie zaleca się stosowania sertraliny u matek karmiących piersią, chyba że w ocenie lekarza korzyści przewyższają ryzyko. U niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące sertralinę obserwowano zazwyczaj bardzo niskie lub niewykrywalne stężenia leku w surowicy.
Wpływ na płodność
Badania na zwierzętach nie wykazały wpływu sertraliny na płodność. Jednakże, u ludzi zaobserwowano przypadki wskazujące na przemijający wpływ niektórych SSRI na jakość nasienia.
Wnioski: Stosowanie sertraliny w ciąży i podczas karmienia piersią powinno być starannie rozważone, biorąc pod uwagę potencjalne korzyści i ryzyko. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia objawów odstawienia u noworodków oraz wpływ na jakość nasienia u mężczyzn.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane sertraliny obejmują:
- Nudności (bardzo często)
- Zaburzenia seksualne, w tym niezdolność do ejakulacji (często u mężczyzn)
- Biegunka (bardzo często)
- Suchość w jamie ustnej (bardzo często)
- Bóle głowy (bardzo często)
- Bezsenność (bardzo często)
- Zawroty głowy (bardzo często)
- Zmęczenie (bardzo często)
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia psychiatryczne (np. lęk, depresja, myśli samobójcze)
- Zaburzenia układu nerwowego (np. drżenie, parestezje, napady padaczkowe)
- Zaburzenia serca (np. kołatanie serca, wydłużenie odstępu QT)
- Zaburzenia żołądka i jelit (np. wymioty, zaparcia)
- Zaburzenia skóry (np. nadmierna potliwość, wysypka)
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (np. bóle mięśni i stawów)
- Zaburzenia metabolizmu (np. hiponatremia)
Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia zespołu serotoninowego, myśli samobójczych (zwłaszcza u młodych pacjentów) oraz krwawień.
Wnioski: Profil działań niepożądanych sertraliny jest szeroki i obejmuje wiele układów organizmu. Kluczowe jest monitorowanie pacjentów, szczególnie na początku leczenia i przy zmianie dawki, pod kątem występowania poważnych działań niepożądanych, takich jak myśli samobójcze, zespół serotoninowy czy zaburzenia rytmu serca.
Przedawkowanie
Przedawkowanie sertraliny może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym zgonu, szczególnie w przypadku jednoczesnego przedawkowania innych leków lub alkoholu.
Objawy przedawkowania
- Senność
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty)
- Tachykardia
- Drżenia
- Pobudzenie
- Zawroty głowy
- W rzadkich przypadkach śpiączka
- Wydłużenie odstępu QTc
- Częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes
Postępowanie w przypadku przedawkowania
- Zapewnienie i utrzymanie drożności dróg oddechowych
- Zapewnienie odpowiedniego utlenowania i wentylacji
- Podanie węgla aktywowanego, ewentualnie w połączeniu ze środkiem przeczyszczającym
- Monitorowanie czynności serca (EKG) i podstawowych parametrów życiowych
- Leczenie objawowe i podtrzymujące
Nie zaleca się wywoływania wymiotów. Ze względu na dużą objętość dystrybucji sertraliny, mało prawdopodobne jest, aby forsowana diureza, dializa, hemoperfuzja czy transfuzja wymienna były skuteczne.
Wnioski: W przypadku przedawkowania sertraliny kluczowe jest szybkie wdrożenie intensywnego leczenia objawowego i podtrzymującego, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania czynności serca. Węgiel aktywowany może być skutecznym środkiem w ograniczaniu wchłaniania leku.
Właściwości farmakologiczne
Mechanizm działania
Sertralina jest silnym i swoistym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) w neuronach. Jej działanie polega na:
- Blokowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny w synapsach nerwowych
- Minimalnym wpływie na wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy
- Braku powinowactwa do receptorów muskarynowych, serotoninowych, dopaminergicznych, adrenergicznych, histaminergicznych, GABA i benzodiazepinowych
Długotrwałe podawanie sertraliny prowadzi do zmniejszenia liczby i wrażliwości receptorów noradrenergicznych w mózgu, co jest efektem obserwowanym również w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych i przeciwobsesyjnych.
Właściwości farmakokinetyczne
- Sertralina jest metabolizowana głównie w wątrobie
- Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 26 godzin
- Lek wiąże się w znacznym stopniu z białkami osocza (około 98%)
- Metabolizm sertraliny zachodzi głównie poprzez N-demetylację
- Główny metabolit, N-desmetylosertralina, jest znacznie mniej aktywny niż sertralina in vivo
Wpływ na układ sercowo-naczyniowy
Sertralina może powodować niewielkie zmiany w zapisie EKG, w tym wydłużenie odstępu QTc. Efekt ten jest zazwyczaj zależny od dawki i ekspozycji na lek.
Wnioski: Sertralina działa głównie poprzez selektywne hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny, co prowadzi do zwiększenia stężenia tego neuroprzekaźnika w synapsach. Lek charakteryzuje się długim okresem półtrwania, co umożliwia jego podawanie raz na dobę. Należy pamiętać o potencjalnym wpływie na układ sercowo-naczyniowy, szczególnie u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia