Apra-swift
Aripiprazole
Wskazania
Preparat Apra-swift jest wskazany w leczeniu:
- Schizofrenii u dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszej
- Epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz w zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym u dorosłych
- Epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I u młodzieży w wieku 13 lat i starszej, w leczeniu trwającym do 12 tygodni
Lek jest skuteczny w leczeniu epizodów maniakalnych oraz zapobieganiu nawrotom u pacjentów, u których występują głównie epizody maniakalne i którzy odpowiadają na leczenie arypiprazolem.
Dawkowanie
Dorośli
Schizofrenia:
Dawka początkowa | Dawka podtrzymująca | Dawka maksymalna |
---|---|---|
10-15 mg/dobę | 15 mg/dobę | 30 mg/dobę |
Lek podawany raz na dobę o stałej porze, niezależnie od posiłków.
Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I:
Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|
15 mg/dobę | 30 mg/dobę |
Lek podawany raz na dobę, niezależnie od posiłków, w monoterapii lub leczeniu skojarzonym.
Dzieci i młodzież
Schizofrenia u młodzieży w wieku 15 lat i starszej:
Dawka początkowa | Dawka zalecana | Dawka maksymalna |
---|---|---|
2 mg/dobę przez 2 dni, następnie 5 mg/dobę przez 2 dni | 10 mg/dobę | 30 mg/dobę |
Lek podawany raz na dobę, niezależnie od posiłków.
Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u młodzieży w wieku 13 lat i starszej:
Dawka początkowa | Dawka zalecana | Dawka maksymalna | Czas leczenia |
---|---|---|---|
2 mg/dobę przez 2 dni, następnie 5 mg/dobę przez 2 dni | 10 mg/dobę | 30 mg/dobę | Do 12 tygodni |
Lek podawany raz na dobę, niezależnie od posiłków.
Dawki większe niż 10 mg/dobę należy stosować tylko w wyjątkowych sytuacjach i pod ścisłą kontrolą kliniczną ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.
Dostosowanie dawki w szczególnych grupach pacjentów
Zaburzenia czynności wątroby: Nie ma konieczności dostosowania dawki u osób z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby należy ostrożnie ustalać dawkowanie, a maksymalną dawkę dobową 30 mg stosować ze szczególną ostrożnością.
Osoby w podeszłym wieku: Należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej ze względu na większą podatność tych pacjentów.
Dostosowanie dawki z powodu interakcji: Dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć podczas jednoczesnego podawania silnych inhibitorów CYP3A4 lub CYP2D6. Po zakończeniu ich stosowania należy zwiększyć dawkę arypiprazolu. Dawkę arypiprazolu należy zwiększyć w przypadku jednoczesnego podawania silnych induktorów CYP3A4. Po ich odstawieniu należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu do zalecanej.
Dawkowanie arypiprazolu powinno być dostosowane indywidualnie w zależności od wskazania, wieku pacjenta oraz współistniejących czynników. Kluczowe jest rozpoczynanie od mniejszych dawek i stopniowe ich zwiększanie w razie potrzeby, z uwzględnieniem maksymalnych zalecanych dawek dobowych.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą.
Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania arypiprazolu jest nadwrażliwość na lek lub jego składniki. W pozostałych przypadkach decyzja o zastosowaniu leku powinna być podjęta po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Poprawa kliniczna może nastąpić dopiero po kilku dniach do kilku tygodni leczenia - w tym czasie pacjent wymaga ścisłej obserwacji.
- Ryzyko zachowań samobójczych - konieczny ścisły nadzór, zwłaszcza na początku leczenia.
- Ostrożność u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, naczyń mózgowych, stanami predysponującymi do hipotonii lub nadciśnienia.
- Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej - konieczna identyfikacja czynników ryzyka.
- Ostrożność u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.
- Ryzyko późnych dyskinez - w razie wystąpienia objawów rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku.
- Ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego - w razie podejrzenia przerwać leczenie.
- Ostrożność u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie.
- Zwiększona śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją.
- Ryzyko hiperglikemii i cukrzycy - monitorowanie glikemii, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka.
- Ryzyko zwiększenia masy ciała - kontrola masy ciała, zwłaszcza u młodzieży.
- Ryzyko dysfagii - ostrożność u pacjentów z ryzykiem zachłystowego zapalenia płuc.
- Ryzyko patologicznego uzależnienia od hazardu - ścisłe monitorowanie pacjentów z takim uzależnieniem w wywiadzie.
Stosowanie arypiprazolu wymaga uwzględnienia licznych potencjalnych zagrożeń i ścisłego monitorowania pacjenta, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia oraz w grupach zwiększonego ryzyka. Kluczowa jest indywidualizacja terapii i regularna ocena stosunku korzyści do ryzyka.
Interakcje
Arypiprazol może wchodzić w istotne interakcje z wieloma lekami, głównie ze względu na swój metabolizm przez enzymy CYP3A4 i CYP2D6:
- Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) lub CYP2D6 (np. chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) - zwiększają stężenie arypiprazolu, konieczne zmniejszenie dawki o około połowę
- Silne induktory CYP3A4 (np. karbamazepina, ryfampicyna) - zmniejszają stężenie arypiprazolu, konieczne podwojenie dawki
- Leki przeciwnadciśnieniowe - możliwe nasilenie ich działania
- Alkohol i inne leki działające depresyjnie na OUN - nasilenie działania sedatywnego
- Leki wydłużające odstęp QT - zwiększone ryzyko arytmii
Stosowanie arypiprazolu wymaga dokładnej analizy wszystkich przyjmowanych przez pacjenta leków i odpowiedniego dostosowania dawkowania. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z lekami wpływającymi na układ CYP450 oraz lekami o działaniu ośrodkowym.
Ciąża i laktacja
Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania arypiprazolu w ciąży. Lek może być stosowany tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla płodu. Noworodki narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych w III trymestrze ciąży są w grupie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych po porodzie.
Arypiprazol przenika do mleka kobiecego. Nie zaleca się karmienia piersią podczas stosowania leku.
Stosowanie arypiprazolu w ciąży i podczas karmienia piersią powinno być ograniczone do sytuacji, gdy jest to bezwzględnie konieczne. Wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka i ścisłego monitorowania matki i dziecka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane arypiprazolu to:
- Akatyzja i nudności (>3% pacjentów)
- Niepokój, bezsenność, lęk
- Zaburzenia pozapiramidowe, drżenie
- Zawroty głowy, senność
- Nieostre widzenie
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (niestrawność, wymioty, zaparcia)
- Zmęczenie
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Zwiększenie masy ciała
- Hiperprolaktynemia
- Hiperglikemia i cukrzyca
- Wydłużenie odstępu QT
- Złośliwy zespół neuroleptyczny
- Późne dyskinezy
- Napady drgawkowe
- Zaburzenia regulacji temperatury ciała
Profil działań niepożądanych arypiprazolu jest szeroki i obejmuje zarówno objawy psychiatryczne, neurologiczne, jak i ogólnoustrojowe. Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia oraz w grupach zwiększonego ryzyka. Należy regularnie oceniać stosunek korzyści do ryzyka i w razie potrzeby modyfikować terapię.
Warto zapamiętać
- Arypiprazol jest lekiem przeciwpsychotycznym II generacji o szerokim spektrum działania w schizofrenii i chorobie afektywnej dwubiegunowej
- Dawkowanie arypiprazolu wymaga indywidualizacji i uwzględnienia licznych czynników, w tym wieku pacjenta, współistniejących chorób i przyjmowanych leków
Mechanizm działania
Arypiprazol działa jako częściowy agonista receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1A oraz antagonista receptorów serotoninowych 5HT2A. Wykazuje także powinowactwo do innych receptorów, w tym dopaminowych D3 i D4, serotoninowych 5HT2C i 5HT7, adrenergicznych α1 i histaminowych H1.
Złożony mechanizm działania arypiprazolu, obejmujący wpływ na różne układy receptorowe, tłumaczy jego szerokie spektrum działania terapeutycznego, ale także różnorodność potencjalnych działań niepożądanych. Unikalny profil farmakodynamiczny odróżnia go od klasycznych leków przeciwpsychotycznych.
Postać farmaceutyczna
Preparat Apra-swift dostępny jest w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, zawierających 10 mg, 15 mg lub 30 mg arypiprazolu.
Postać tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej ułatwia stosowanie leku, zwłaszcza u pacjentów mających trudności z połykaniem. Umożliwia to lepsze przestrzeganie zaleceń terapeutycznych.
Zespół Tourette'a; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10), zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (F42 wg ICD-10), tiki (F95.0; F95.1; F95.8; F95.9 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
Zespół Tourette'a; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10), zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (F42 wg ICD-10), tiki (F95.0; F95.1; F95.8; F95.9 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia