ApoTiapina
Quetiapine
Wskazania do stosowania
Kwetiapina jest wskazana do stosowania w:
- Leczeniu schizofrenii
- Leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej, w tym:
- Epizodów maniakalnych o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu
- Dużych epizodów depresyjnych
- Zapobieganiu nawrotom epizodów maniakalnych lub depresyjnych u pacjentów z zaburzeniami dwubiegunowymi, którzy wcześniej reagowali na leczenie kwetiapiną
Kwetiapina wykazuje skuteczność w leczeniu objawów psychotycznych i afektywnych w przebiegu schizofrenii oraz choroby afektywnej dwubiegunowej. Jej działanie przeciwpsychotyczne i normotymiczne pozwala na kontrolę objawów wytwórczych oraz stabilizację nastroju u pacjentów z tymi zaburzeniami.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie kwetiapiny należy dostosować indywidualnie w zależności od wskazania i odpowiedzi klinicznej pacjenta. Produkt można przyjmować niezależnie od posiłków.
Schizofrenia
Dzień | Dawka dobowa |
---|---|
1 | 50 mg |
2 | 100 mg |
3 | 200 mg |
4 | 300 mg |
Od 4. dnia dawkę należy stopniowo zwiększać do dawki skutecznej, wynoszącej zazwyczaj 300-450 mg/dobę. Dawkę można dostosować w zakresie 150-750 mg/dobę.
Epizody maniakalne w chorobie afektywnej dwubiegunowej
Dzień | Dawka dobowa |
---|---|
1 | 100 mg |
2 | 200 mg |
3 | 300 mg |
4 | 400 mg |
Następnie dawkę można zwiększać maksymalnie o 200 mg/dobę do dawki 800 mg/dobę. Zazwyczaj skuteczna dawka mieści się w zakresie 400-800 mg/dobę.
Epizody depresyjne w chorobie afektywnej dwubiegunowej
Dzień | Dawka dobowa |
---|---|
1 | 50 mg |
2 | 100 mg |
3 | 200 mg |
4 | 300 mg |
Zalecana dawka dobowa wynosi 300 mg. W badaniach klinicznych nie wykazano dodatkowych korzyści ze stosowania dawki 600 mg w porównaniu z dawką 300 mg.
Kwetiapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów w podeszłym wieku, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Może być konieczne wolniejsze zwiększanie dawki i mniejsza dawka terapeutyczna niż u młodszych pacjentów.
Warto zapamiętać
- Dawkowanie kwetiapiny należy dostosować indywidualnie do pacjenta i wskazania
- Lek można przyjmować niezależnie od posiłków
Właściwe dostosowanie dawki kwetiapiny ma kluczowe znaczenie dla uzyskania optymalnej skuteczności terapeutycznej przy minimalizacji działań niepożądanych. Należy ściśle monitorować stan kliniczny pacjenta, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia i podczas zwiększania dawki.
Przeciwwskazania
Stosowanie kwetiapiny jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Jednoczesne stosowanie z inhibitorami CYP3A4 cytochromu P450, takimi jak:
- Inhibitory proteazy HIV
- Azolowe leki przeciwgrzybicze
- Erytromycyna
- Klarytromycyna
- Nefazodon
Przeciwwskazania wynikają z ryzyka wystąpienia poważnych interakcji lekowych oraz reakcji nadwrażliwości. Jednoczesne stosowanie kwetiapiny z silnymi inhibitorami CYP3A4 może prowadzić do znacznego zwiększenia stężenia leku w osoczu i nasilenia działań niepożądanych.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania kwetiapiny należy zachować szczególną ostrożność w następujących sytuacjach:
- U pacjentów w podeszłym wieku
- U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby
- U pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego
- U pacjentów z czynnikami ryzyka udaru mózgu
- U pacjentów z padaczką w wywiadzie
- U pacjentów z ryzykiem zachłystowego zapalenia płuc
- U pacjentów przyjmujących jednocześnie leki wydłużające odstęp QT
Kwetiapina może powodować senność, zawroty głowy i zaburzenia koncentracji, co może upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Pacjentów należy poinformować o konieczności zachowania ostrożności do czasu poznania indywidualnej reakcji na lek.
Warto zapamiętać
- Kwetiapina wymaga ostrożnego stosowania u pacjentów z chorobami układu krążenia
- Lek może upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów
Monitorowanie stanu klinicznego, parametrów metabolicznych oraz EKG jest istotne dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii kwetiapiną, szczególnie u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka. Należy regularnie oceniać korzyści i ryzyko związane z leczeniem.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Kwetiapina wchodzi w istotne interakcje z wieloma lekami, co wymaga zachowania ostrożności podczas terapii skojarzonej:
- Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna) - znacznie zwiększają stężenie kwetiapiny w osoczu
- Induktory CYP3A4 (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna) - zmniejszają stężenie kwetiapiny w osoczu
- Leki działające depresyjnie na OUN - mogą nasilać działanie sedatywne kwetiapiny
- Leki wydłużające odstęp QT - zwiększają ryzyko zaburzeń rytmu serca
- Lit - może zwiększać ryzyko objawów pozapiramidowych
Należy unikać spożywania soku grejpfrutowego podczas leczenia kwetiapiną, gdyż może on zwiększać jej stężenie w osoczu. Konieczne jest zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu kwetiapiny z lekami wpływającymi na równowagę elektrolitową.
Właściwe zarządzanie interakcjami lekowymi ma kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa terapii kwetiapiną. W razie konieczności stosowania leczenia skojarzonego należy rozważyć modyfikację dawkowania i ścisłe monitorowanie pacjenta.
Wpływ na ciążę i laktację
Stosowanie kwetiapiny w okresie ciąży i karmienia piersią wymaga szczególnej ostrożności:
- Ciąża: Kwetiapinę należy stosować w ciąży jedynie wtedy, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu
- Karmienie piersią: Ze względu na przenikanie kwetiapiny do mleka kobiecego, należy podjąć decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub leczenia, biorąc pod uwagę korzyści dla matki i dziecka
U noworodków matek przyjmujących kwetiapinę w III trymestrze ciąży mogą wystąpić objawy odstawienia lub pozapiramidowe. Noworodki te wymagają ścisłego monitorowania.
Decyzja o stosowaniu kwetiapiny u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie potencjalnych korzyści i ryzyka. Konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu klinicznego matki i dziecka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane kwetiapiny (występujące u ≥10% pacjentów) to:
- Senność
- Zawroty głowy
- Ból głowy
- Suchość błony śluzowej jamy ustnej
- Objawy odstawienia
- Zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy
- Zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (szczególnie frakcji LDL)
- Zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu
- Zwiększenie masy ciała
- Zmniejszenie stężenia hemoglobiny
- Objawy pozapiramidowe
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, cukrzyca)
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe (niedociśnienie ortostatyczne, tachykardia)
- Zaburzenia hematologiczne (neutropenia, agranulocytoza)
- Zaburzenia neurologiczne (drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny)
- Zaburzenia wątroby (zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych)
U dzieci i młodzieży obserwowano podobne działania niepożądane jak u dorosłych, jednak niektóre z nich (np. zwiększenie apetytu, zwiększenie stężenia prolaktyny, wymioty) występowały częściej niż u dorosłych.
Warto zapamiętać
- Najczęstsze działania niepożądane to senność, zawroty głowy i suchość w ustach
- Kwetiapina może powodować zaburzenia metaboliczne i sercowo-naczyniowe
Monitorowanie pacjentów pod kątem wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie metabolicznych i sercowo-naczyniowych, jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii kwetiapiną. W razie wystąpienia poważnych działań niepożądanych należy rozważyć modyfikację leczenia.
Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania kwetiapiny mogą wystąpić następujące objawy:
- Senność i uspokojenie
- Tachykardia
- Niedociśnienie tętnicze
- Objawy antycholinergiczne
- Wydłużenie odstępu QT
- Drgawki
- Śpiączka
Postępowanie w przypadku przedawkowania:
- Zapewnienie drożności dróg oddechowych i właściwej wentylacji
- Monitorowanie i wspomaganie czynności układu krążenia
- Płukanie żołądka (w ciągu 1h od zażycia) i podanie węgla aktywowanego
- Leczenie objawowe i podtrzymujące
- W przypadku ciężkiego niedociśnienia - podawanie płynów i/lub leków sympatomimetycznych
Nie ma swoistego antidotum dla kwetiapiny. Konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjenta do czasu ustąpienia objawów przedawkowania.
Właściwości farmakologiczne
Kwetiapina jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o złożonym mechanizmie działania:
- Antagonista receptorów serotoninowych 5-HT2 i dopaminowych D1 i D2
- Wykazuje większą selektywność wobec receptorów 5-HT2 niż D2
- Działa na receptory histaminowe H1 i adrenergiczne α1 i α2
- Wykazuje umiarkowane powinowactwo do receptorów muskarynowych
Złożony profil receptorowy kwetiapiny odpowiada za jej działanie przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne i normotymiczne przy stosunkowo niskim ryzyku wywoływania objawów pozapiramidowych.
Metabolit kwetiapiny - norkwetiapina - wykazuje działanie hamujące wychwyt zwrotny noradrenaliny i częściowe działanie agonistyczne na receptory 5-HT1A, co może przyczyniać się do efektu przeciwdepresyjnego.
Zrozumienie mechanizmu działania kwetiapiny pozwala na optymalne wykorzystanie jej potencjału terapeutycznego w leczeniu schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej.
Podsumowanie
Kwetiapina jest skutecznym lekiem przeciwpsychotycznym i normotymicznym stosowanym w leczeniu schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej. Jej złożony profil farmakologiczny zapewnia szerokie spektrum działania przy stosunkowo dobrym profilu bezpieczeństwa. Kluczowe znaczenie ma indywidualne dostosowanie dawki oraz ścisłe monitorowanie pacjenta, szczególnie pod kątem metabolicznych i sercowo-naczyniowych działań niepożądanych. Właściwe zarządzanie terapią kwetiapiną pozwala na osiągnięcie optymalnych efektów leczniczych przy minimalizacji ryzyka.
Zaburzenia psychiczne inne niż wymienione w ChPL u pacjentów z otępieniem; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
Zaburzenia psychiczne inne niż wymienione w ChPL u pacjentów z otępieniem; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia
4) Schizofrenia
F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.