Anzorin
Olanzapine
Wskazania do stosowania
Olanzapina (Anzorin) jest wskazana w leczeniu:
- Schizofrenii u dorosłych
- Średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii u dorosłych
- Zapobieganiu nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej u dorosłych pacjentów, u których w terapii epizodu manii uzyskano dobrą odpowiedź na leczenie olanzapiną
Lek jest skuteczny w długoterminowym leczeniu podtrzymującym pacjentów ze schizofrenią, u których stwierdzono dobrą odpowiedź na leczenie w początkowej fazie terapii.
Dawkowanie
Schizofrenia:
Zalecana dawka początkowa olanzapiny wynosi 10 mg/dobę.
Epizody manii:
Dawka początkowa to 15 mg jako dawka pojedyncza w monoterapii lub 10 mg/dobę w terapii skojarzonej.
Zapobieganie nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej:
Zalecana dawka początkowa wynosi 10 mg/dobę. U pacjentów otrzymujących olanzapinę w leczeniu epizodu manii, aby zapobiec nawrotom, należy kontynuować leczenie tą samą dawką.
Wskazanie | Dawka początkowa | Zakres dawek |
---|---|---|
Schizofrenia | 10 mg/dobę | 5-20 mg/dobę |
Epizody manii (monoterapia) | 15 mg/dobę | |
Epizody manii (terapia skojarzona) | 10 mg/dobę | |
Zapobieganie nawrotom ChAD | 10 mg/dobę | 5-20 mg/dobę |
Dawka dobowa może być ustalana w zależności od stanu klinicznego pacjenta w zakresie 5-20 mg/dobę. Zwiększenie dawki powyżej zalecanej dawki początkowej powinno nastąpić po ponownej ocenie stanu klinicznego i nie częściej niż co 24 godziny.
Sposób podawania:
Olanzapinę można podawać niezależnie od posiłków. Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej należy umieszczać w jamie ustnej, gdzie ulegają szybkiemu rozproszeniu w ślinie i mogą być łatwo połknięte. Ewentualnie można je rozpuścić w pełnej szklance wody lub innego odpowiedniego napoju bezpośrednio przed podaniem.
Szczególne grupy pacjentów:
- Osoby w podeszłym wieku (>65 lat): rozważyć mniejszą dawkę początkową (5 mg/dobę)
- Zaburzenia czynności nerek i/lub wątroby: rozważyć mniejszą dawkę początkową (5 mg)
- Osoby palące tytoń: rozważyć zwiększenie dawki ze względu na indukcję metabolizmu
U pacjentów z więcej niż jednym czynnikiem spowalniającym metabolizm (płeć żeńska, podeszły wiek, niepalenie tytoniu) należy rozważyć zmniejszenie dawki początkowej i ostrożne zwiększanie dawki.
Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Pacjenci ze stwierdzonym ryzykiem wystąpienia jaskry z wąskim kątem przesączania
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem
Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na zwiększone ryzyko zgonu i zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą związaną z otępieniem obserwowano:
- 2-krotnie zwiększoną śmiertelność w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu do placebo
- 3-krotnie zwiększoną częstość występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych
Choroba Parkinsona
Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej agonistami dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, występujące częściej niż w przypadku stosowania placebo.
Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)
ZZN jest stanem potencjalnego zagrożenia życia związanym z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych. Rzadkie przypadki ZZN były również zgłaszane w związku ze stosowaniem olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN to wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości oraz objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego.
Hiperglikemia i cukrzyca
Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne. U niektórych pacjentów obserwowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym. Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego, zgodnie z przyjętymi wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego.
Zaburzenia lipidowe
W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym u pacjentów leczonych olanzapiną. W przypadku wystąpienia zmian w stężeniu lipidów należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów i czynnikami ryzyka.
Aktywność przeciwcholinergiczna
Należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę pacjentom z przerostem gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną jelit i podobnymi schorzeniami.
Czynność wątroby
Często obserwowano przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Należy zachować ostrożność u pacjentów ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT, objawami niewydolności wątroby, ograniczoną rezerwą wątrobową oraz u pacjentów leczonych hepatotoksycznymi lekami.
Neutropenia
Należy zachować ostrożność u pacjentów z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych, przyjmujących leki mogące wywołać neutropenię, z zahamowaniem czynności szpiku w wywiadzie, hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną.
Wydłużenie odstępu QT
Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QTc, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z wrodzonym zespołem długiego QT, zastoinową niewydolnością serca, przerostem mięśnia sercowego, hipokaliemią lub hipomagnezemią.
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Niezbyt często zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów leczonych olanzapiną. Należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka ŻChZZ i podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze.
Ogólna aktywność OUN
Ze względu na działanie olanzapiny na OUN, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Możliwe jest działanie antagonistyczne wobec agonistów dopaminy.
Napady drgawkowe
Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie lub narażonych na czynniki obniżające próg drgawkowy.
Późne dyskinezy
W badaniach porównawczych trwających do 1 roku późne dyskinezy występowały statystycznie rzadziej w przypadku olanzapiny. Ryzyko późnych dyskinez rośnie wraz z czasem ekspozycji, dlatego w razie wystąpienia ich objawów należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku.
Niedociśnienie ortostatyczne
U pacjentów w podeszłym wieku obserwowano w badaniach klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65. roku życia.
Nagły zgon sercowy
Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych.
Warto zapamiętać:
- Olanzapina może powodować istotne metaboliczne działania niepożądane, w tym przyrost masy ciała, hiperglikemię i dyslipidemię
- U pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem leczonych olanzapiną obserwowano zwiększone ryzyko zgonu i zdarzeń naczyniowo-mózgowych
Interakcje
Interakcje wpływające na olanzapinę:
- Induktory CYP1A2 (np. palenie tytoniu, karbamazepina) mogą zwiększać klirens olanzapiny
- Inhibitory CYP1A2 (np. fluwoksamina, cyprofloksacyna) mogą hamować metabolizm olanzapiny
- Węgiel aktywowany zmniejsza biodostępność olanzapiny o 50-60%
Potencjalne interakcje wywoływane przez olanzapinę:
- Olanzapina może wykazywać antagonizm wobec agonistów dopaminy
- Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę z innymi lekami działającymi ośrodkowo i alkoholem
- Ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z lekami wydłużającymi odstęp QTc
Ciąża i laktacja
Brak odpowiednich kontrolowanych badań u kobiet w ciąży. Olanzapina powinna być stosowana w ciąży jedynie wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla płodu. Noworodki narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych w III trymestrze ciąży są w grupie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, w tym objawów pozapiramidowych i/lub odstawiennych.
Olanzapina przenika do mleka matki. Pacjentkom należy odradzać karmienie piersią podczas przyjmowania olanzapiny.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (≥1% pacjentów) związane ze stosowaniem olanzapiny to:
- Senność
- Zwiększenie masy ciała
- Eozynofilia
- Zwiększenie stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów
- Zwiększenie apetytu
- Zawroty głowy
- Akatyzja
- Parkinsonizm
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Neutropenię
- Wydłużenie odstępu QTc
- Żylną chorobę zakrzepowo-zatorową
- Hiperglikemię i cukrzycę
- Zaburzenia lipidowe
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
U młodzieży (13-17 lat) obserwowano większą częstość niektórych działań niepożądanych w porównaniu z dorosłymi, w tym znaczące zwiększenie masy ciała.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania obejmują: tachykardię, pobudzenie/agresję, dyzartrię, objawy pozapiramidowe i obniżony poziom świadomości. Inne istotne objawy to: delirium, drgawki, śpiączka, depresja oddechowa, zachłyśnięcie, nadciśnienie lub niedociśnienie, zaburzenia rytmu serca i zatrzymanie krążenia.
Nie istnieje swoista odtrutka. Leczenie objawowe i monitorowanie czynności życiowych. Można rozważyć płukanie żołądka i podanie węgla aktywowanego. Nie należy stosować adrenaliny, dopaminy ani innych środków sympatykomimetycznych z aktywnością β-agonistyczną.
Właściwości farmakologiczne
Olanzapina jest lekiem przeciwpsychotycznym, przeciwmaniakalnym oraz stabilizującym nastrój, wykazującym działanie w stosunku do licznych układów receptorowych.
Wnioski
Olanzapina jest skutecznym lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej. Wymaga jednak ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko istotnych działań niepożądanych, szczególnie metabolicznych. Należy zachować szczególną ostrożność stosując lek u osób w podeszłym wieku z otępieniem oraz pacjentów z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego.
F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia
4) Schizofrenia
Choroba Huntingtona; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
Choroba Huntingtona; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.