Anzorin
Olanzapine
Wskazania do stosowania
Olanzapina (Anzorin) jest wskazana w leczeniu:
- Schizofrenii u dorosłych
- Średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii u dorosłych
- Zapobiegania nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej u dorosłych pacjentów, u których w terapii epizodu manii uzyskano dobrą odpowiedź na leczenie olanzapiną
Lek jest skuteczny w długoterminowym leczeniu podtrzymującym pacjentów ze schizofrenią, u których stwierdzono dobrą odpowiedź na leczenie w początkowej fazie terapii.
Dawkowanie
Schizofrenia:
Zalecana dawka początkowa olanzapiny wynosi 10 mg/dobę.
Epizody manii:
Dawka początkowa to 15 mg jako dawka pojedyncza w monoterapii lub 10 mg/dobę w terapii skojarzonej.
Zapobieganie nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej:
Zalecana dawka początkowa wynosi 10 mg/dobę. U pacjentów otrzymujących olanzapinę w leczeniu epizodu manii, aby zapobiec nawrotom, należy kontynuować leczenie tą samą dawką.
Wskazanie | Dawka początkowa | Zakres dawek |
---|---|---|
Schizofrenia | 10 mg/dobę | 5-20 mg/dobę |
Epizody manii (monoterapia) | 15 mg/dobę | |
Epizody manii (terapia skojarzona) | 10 mg/dobę | |
Zapobieganie nawrotom ChAD | 10 mg/dobę | 5-20 mg/dobę |
Dawka dobowa może być ustalana w zależności od stanu klinicznego pacjenta w zakresie 5-20 mg/dobę. Zwiększenie dawki powyżej zalecanej dawki początkowej zalecane jest tylko po ponownej ocenie stanu klinicznego i nie powinno być dokonywane częściej niż co 24 godziny.
Szczególne grupy pacjentów:
- Osoby w podeszłym wieku (>65 lat): rozważyć mniejszą dawkę początkową (5 mg/dobę)
- Zaburzenia czynności nerek i/lub wątroby: rozważyć mniejszą dawkę początkową (5 mg)
- Osoby palące tytoń: rozważyć zwiększenie dawki ze względu na indukcję metabolizmu olanzapiny
Olanzapinę można podawać niezależnie od posiłków. W przypadku odstawiania leku należy rozważyć stopniowe zmniejszanie dawki.
Przeciwwskazania
Stosowanie olanzapiny jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Pacjenci ze stwierdzonym ryzykiem wystąpienia jaskry z wąskim kątem przesączania
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z otępieniem
Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na zwiększone ryzyko zgonu oraz zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą związaną z otępieniem stwierdzono:
- 2-krotnie większą śmiertelność w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu do placebo
- 3-krotnie większą częstość występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych
Choroba Parkinsona
Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej agonistami dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy.
Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)
ZZN jest potencjalnie śmiertelnym powikłaniem związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. Zgłaszano rzadkie przypadki ZZN w związku ze stosowaniem olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN to wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego. W razie wystąpienia objawów należy przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny.
Hiperglikemia i cukrzyca
Niezbyt często zgłaszano hiperglikemię i/lub rozwój lub nasilenie objawów cukrzycy, sporadycznie związane z kwasicą ketonową lub śpiączką. Zaleca się odpowiednie monitorowanie pacjentów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Pacjentów leczonych jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym, w tym olanzapiną, należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii.
Zaburzenia lipidowe
W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie. Zaleca się regularne monitorowanie stężenia lipidów u pacjentów leczonych olanzapiną.
Aktywność antycholinergiczna
Należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę pacjentom z przerostem gruczołu krokowego, niedrożnością porażenną jelit i podobnymi schorzeniami ze względu na potencjalne działanie antycholinergiczne leku.
Czynność wątroby
Często obserwowano przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Należy zachować ostrożność u pacjentów ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT, z objawami niewydolności wątroby, z ograniczoną rezerwą wątrobową oraz u pacjentów leczonych hepatotoksycznymi lekami.
Neutropenia
Należy zachować ostrożność u pacjentów z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych, przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię, z zahamowaniem czynności szpiku w wywiadzie, z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną.
Przerwanie leczenia
Rzadko zgłaszano ostre objawy, takie jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty, w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny.
Odstęp QT
W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną występowało niezbyt często. Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QTc.
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Niezbyt często zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów leczonych olanzapiną. Należy określić wszystkie możliwe czynniki ryzyka ŻChZZ i zastosować odpowiednie środki zapobiegawcze.
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów
Ze względu na możliwość wystąpienia senności i zawrotów głowy, pacjentów należy ostrzec, aby zachowali szczególną ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
Interakcje
Olanzapina jest metabolizowana głównie przez CYP1A2. Należy zachować ostrożność stosując jednocześnie leki indukujące lub hamujące ten izoenzym:
- Induktory CYP1A2 (np. karbamazepina, palenie tytoniu) mogą zmniejszać stężenie olanzapiny
- Inhibitory CYP1A2 (np. fluwoksamina, cyprofloksacyna) mogą zwiększać stężenie olanzapiny
Inne istotne interakcje:
- Węgiel aktywowany zmniejsza biodostępność olanzapiny o 50-60%
- Olanzapina może antagonizować działanie agonistów dopaminy
- Należy zachować ostrożność stosując jednocześnie leki działające na OUN oraz alkohol
- Nie zaleca się jednoczesnego stosowania z lekami w chorobie Parkinsona
Ciąża i karmienie piersią
Stosowanie olanzapiny w ciąży jest możliwe jedynie wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Noworodki narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych w III trymestrze ciąży są w grupie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, w tym objawów pozapiramidowych i/lub odstawiennych.
Olanzapina przenika do mleka kobiecego. Pacjentkom należy odradzać karmienie piersią podczas przyjmowania olanzapiny.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (≥1% pacjentów) związane ze stosowaniem olanzapiny to:
- Senność
- Zwiększenie masy ciała
- Eozynofilia
- Zwiększenie stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów
- Zwiększenie apetytu
- Zawroty głowy
- Akatyzja
- Parkinsonizm
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Neutropenię
- Wydłużenie odstępu QTc
- Żylną chorobę zakrzepowo-zatorową
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- Objawy pozapiramidowe
- Hiperglikemię i cukrzycę
Warto zapamiętać
Kluczowe informacje o olanzapinie:
- Jest lekiem przeciwpsychotycznym II generacji o szerokim spektrum działania
- Wymaga monitorowania metabolicznego ze względu na ryzyko przyrostu masy ciała i zaburzeń lipidowych
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania olanzapiny mogą obejmować:
- Częstoskurcz
- Pobudzenie lub agresję
- Dyzartrię
- Objawy pozapiramidowe
- Obniżony poziom świadomości (od sedacji do śpiączki)
Nie istnieje swoista odtrutka. Leczenie przedawkowania jest objawowe i podtrzymujące, z monitorowaniem czynności życiowych. Należy rozważyć podanie węgla aktywowanego. Nie zaleca się stosowania adrenaliny, dopaminy ani innych środków sympatykomimetycznych o działaniu β-agonistycznym.
Właściwości farmakologiczne
Olanzapina jest lekiem przeciwpsychotycznym, przeciwmaniakalnym oraz stabilizującym nastrój. Wykazuje działanie antagonistyczne w stosunku do licznych układów receptorowych, w tym receptorów dopaminowych i serotoninowych.
Wnioski
Olanzapina jest skutecznym lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania, stosowanym w leczeniu schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej. Wymaga jednak ścisłego monitorowania pacjentów ze względu na ryzyko metabolicznych działań niepożądanych. Właściwe dawkowanie i regularna ocena stanu klinicznego pacjenta są kluczowe dla optymalizacji skuteczności i bezpieczeństwa terapii olanzapiną.
Choroba Huntingtona; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
Choroba Huntingtona; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia
4) Schizofrenia
F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Jadłowstręt psychiczny (F50.0; F50.1 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.