Alprox®
Alprazolam
Alprox® - charakterystyka leku dla lekarzy
Wskazania do stosowania
Alprox jest wskazany w następujących przypadkach:
- Zaburzenia lękowe z napadami lęku (lęk paniczny)
- Leczenie objawowe lęku
Preparat należy stosować tylko w sytuacjach, gdy objawy są nasilone, zaburzają prawidłowe funkcjonowanie lub są bardzo uciążliwe dla pacjenta.
Alprox powinien być przepisywany tylko w przypadku poważnych zaburzeń lękowych, które znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie pacjenta.
Dawkowanie i sposób podawania
Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka podtrzymująca | Dawkowanie u pacjentów szczególnych |
---|---|---|---|
Leczenie objawowe lęku | 0,25-0,5 mg 3x/dobę | 0,5-3 mg/dobę w dawkach podzielonych | Pacjenci w podeszłym wieku, z niewydolnością wątroby/nerek, wrażliwi na działanie uspokajające: Dawka początkowa i podtrzymująca: 0,25 mg 2-3x/dobę |
Zaburzenia lękowe z napadami lęku | 0,5-1 mg/dobę przed snem | 3-6 mg/dobę (maks. 10 mg/dobę) w 3-4 dawkach podzielonych |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie do potrzeb pacjenta. Dawkę można zwiększać stopniowo, maksymalnie o 1 mg co 3-4 dni.
Kluczowe jest indywidualne dostosowanie dawki, rozpoczynanie od niskich dawek i ostrożne zwiększanie, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka.
Czas trwania leczenia
Okres leczenia powinien być możliwie jak najkrótszy. Całkowity czas terapii nie powinien przekraczać 8-12 tygodni, wliczając okres stopniowego odstawiania leku. Dane z badań obejmują 6-miesięczny okres leczenia lęku do 8-miesięcznego okresu leczenia zaburzeń lękowych napadowych.
Stan pacjenta należy regularnie oceniać, zwłaszcza gdy nie występują już objawy choroby. Przerwanie leczenia powinno odbywać się poprzez stopniowe zmniejszanie dawki - nie więcej niż 0,5 mg co 3 dni. U niektórych pacjentów może być konieczne jeszcze wolniejsze odstawianie leku.
Istotne jest ograniczenie czasu leczenia do niezbędnego minimum oraz bardzo ostrożne odstawianie leku, aby uniknąć objawów odstawiennych.
Przeciwwskazania
Stosowanie Alproxu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na alprazolam lub inne składniki preparatu
- Miastenia (nużliwość mięśni)
- Ciężka niewydolność oddechowa
- Ciężki bezdech senny
- Ciężka niewydolność wątroby
Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami oddychania i ciężkimi chorobami wątroby, u których stosowanie Alproxu jest przeciwwskazane.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ryzyko uzależnienia: Przewlekłe stosowanie benzodiazepin może prowadzić do fizycznego i psychicznego uzależnienia. Ryzyko wzrasta wraz z dawką i czasem leczenia. Szczególnie narażeni są pacjenci nadużywający leków, narkotyków lub alkoholu.
Objawy odstawienne: Po nagłym przerwaniu leczenia mogą wystąpić objawy odstawienne, takie jak: lęk, bezsenność, bóle głowy, bóle mięśni, napięcie, drażliwość, splątanie. W ciężkich przypadkach mogą pojawić się: depersonalizacja, derealizacja, nadwrażliwość na bodźce, drętwienie kończyn, omamy i drgawki.
Pacjenci z depresją: U pacjentów z ciężką depresją lub skłonnościami samobójczymi Alprox należy stosować bardzo ostrożnie ze względu na ryzyko zachowań samobójczych. Konieczne jest odpowiednie monitorowanie i przepisywanie ograniczonej ilości leku.
Pacjenci w podeszłym wieku: Istnieje zwiększone ryzyko nadmiernego uspokojenia i osłabienia mięśni, co może prowadzić do upadków. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki.
Zaburzenia oddychania: U pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową należy stosować mniejsze dawki ze względu na ryzyko depresji oddechowej.
Wpływ na prowadzenie pojazdów: Alprox może znacząco wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn ze względu na ryzyko nadmiernego uspokojenia, zaburzeń koncentracji i osłabienia mięśni.
Konieczne jest dokładne monitorowanie pacjentów, szczególnie pod kątem ryzyka uzależnienia i objawów odstawiennych. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych, z zaburzeniami oddychania oraz depresją.
Interakcje z innymi lekami
Nasilenie działania depresyjnego na OUN: Jednoczesne stosowanie z innymi lekami psychotropowymi (np. przeciwpsychotycznymi, nasennymi, przeciwdepresyjnymi, przeciwbólowymi, przeciwpadaczkowymi) może nasilać działanie depresyjne na OUN.
Alkohol: Nasila działanie uspokajające alprazolamu. Należy unikać spożywania alkoholu podczas leczenia.
Inhibitory CYP3A4: Leki hamujące enzymy wątrobowe (np. ketokonazol, itrakonazol, fluoksetyna, fluwoksamina, nefazodon, cymetydyna) mogą zwiększać stężenie alprazolamu we krwi. Może być konieczne zmniejszenie dawki Alproxu.
Induktory CYP3A4: Leki indukujące enzymy wątrobowe (np. ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, dziurawiec) mogą osłabiać działanie alprazolamu.
Digoksyna: Alprazolam może zwiększać stężenie digoksyny we krwi, szczególnie u osób starszych. Konieczne jest monitorowanie pod kątem objawów toksyczności digoksyny.
Należy zachować szczególną ostrożność przy łączeniu Alproxu z innymi lekami wpływającymi na OUN oraz metabolizowanymi przez CYP3A4. Konieczne może być dostosowanie dawkowania.
Warto zapamiętać
- Alprox może powodować uzależnienie - czas leczenia powinien być jak najkrótszy (maksymalnie 8-12 tygodni)
- Lek należy odstawiać stopniowo, zmniejszając dawkę o maksymalnie 0,5 mg co 3 dni, aby uniknąć objawów odstawiennych
Wpływ na ciążę i laktację
Stosowanie Alproxu w ciąży należy rozważyć tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla płodu. Leczenie w dużych dawkach w II i III trymestrze może powodować zmniejszenie aktywności ruchowej płodu i zaburzenia rytmu serca. U noworodka mogą wystąpić objawy zespołu wiotkiego dziecka oraz objawy odstawienne.
Alprazolam przenika do mleka kobiecego, dlatego nie należy go stosować podczas karmienia piersią.
Alprox powinien być stosowany w ciąży tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności, pod ścisłą kontrolą lekarską. Należy unikać stosowania podczas karmienia piersią.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia psychiczne: depresja, splątanie, lęk, bezsenność, zmiany libido
- Zaburzenia układu nerwowego: senność, ataksja, zaburzenia pamięci i mowy, zawroty głowy, ból głowy
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: zaparcia, suchość w jamie ustnej, nudności
- Zaburzenia ogólne: zmęczenie, drażliwość
Możliwe jest wystąpienie paradoksalnych reakcji, takich jak: niepokój, pobudzenie, agresja, omamy.
Pacjentów należy monitorować pod kątem występowania działań niepożądanych, szczególnie na początku leczenia. Wiele objawów ustępuje w miarę kontynuowania terapii lub po zmniejszeniu dawki.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania obejmują: senność, splątanie, ataksję, hipotonię, depresję oddechową. W ciężkich przypadkach może wystąpić śpiączka. Leczenie polega głównie na podtrzymywaniu funkcji życiowych. Można rozważyć podanie flumazenilu jako antidotum.
W przypadku podejrzenia przedawkowania kluczowe jest monitorowanie funkcji życiowych pacjenta i w razie potrzeby wdrożenie leczenia objawowego.
Mechanizm działania
Alprazolam wykazuje duże powinowactwo do receptorów benzodiazepinowych w mózgu. Wzmacnia hamujące działanie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) w OUN. Poza działaniem przeciwlękowym, wykazuje właściwości uspokajające, nasenne, miorelaksacyjne i przeciwdrgawkowe.
Wielokierunkowy mechanizm działania alprazolamu tłumaczy jego skuteczność w leczeniu zaburzeń lękowych, ale też ryzyko wystąpienia różnorodnych działań niepożądanych.