Allupol®
Allopurinol
Allupol® - informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Allupol jest wskazany w leczeniu następujących stanów związanych z hiperurykemią:
- Wszystkie postacie hiperurykemii, których nie można kontrolować dietą
- Hiperurykemia wtórna różnego pochodzenia
- Powikłania kliniczne stanów przebiegających z hiperurykemią, zwłaszcza:
- Jawna dna moczanowa
- Nefropatia moczanowa (np. w trakcie leczenia nowotworów)
- Rozpuszczanie złogów i zapobieganie powstawaniu kamieni moczanowych
- Nawracająca kamica nerkowa o mieszanym składzie wapniowo-szczawianowym z towarzyszącą hiperurykemią, gdy leczenie płynami, dietą i innymi sposobami okazało się nieskuteczne
- Choroby nowotworowe i zespoły mieloproliferacyjne z szybkim obrotem komórkowym, w których zwiększone stężenie moczanów występuje samoistnie lub jest wywołane leczeniem cytotoksycznym
- Zaburzenia czynności niektórych enzymów prowadzące do nadprodukcji moczanów, np.:
- Fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej (np. zespół Lescha-Nyhana)
- Glukozo-6-fosfatazy (np. choroba spichrzeniowa glikogenu)
- Syntetazy fosforybozylopirofosforanowej
- Amidotransferazy fosforybozylopirofosforanowej
- Fosforybozylotransferazy adeninowej
Allupol wykazuje działanie hamujące na oksydazę ksantynową, co prowadzi do zmniejszenia stężenia kwasu moczowego w osoczu i moczu. Jest to kluczowy mechanizm działania w leczeniu wymienionych stanów związanych z hiperurykemią.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie u dorosłych:
Stan kliniczny | Zalecana dawka |
---|---|
Stany lekkie | 100-200 mg/dobę |
Stany umiarkowanie ciężkie | 300-600 mg/dobę |
Stany ciężkie | 700-900 mg/dobę |
Dawkowanie w przeliczeniu na kg masy ciała: 2-10 mg/kg mc./dobę.
Dawkowanie u dzieci i młodzieży:
Dzieci poniżej 15 roku życia: 10-20 mg/kg mc./dobę, maksymalnie do 400 mg/dobę. Stosowanie u dzieci rzadko wskazane, z wyjątkiem chorób nowotworowych i niektórych zaburzeń enzymatycznych.
Dawkowanie u pacjentów w podeszłym wieku:
Należy stosować najmniejsze dawki powodujące zadowalające zmniejszenie stężenia moczanów.
Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek:
Konieczne jest zmniejszenie dawki ze względu na możliwość retencji leku i jego metabolitów. W ciężkiej niewydolności nerek zaleca się dawki poniżej 100 mg/dobę lub podawanie 100 mg w dłuższych odstępach czasu. Należy monitorować stężenie oksypurynolu w osoczu, utrzymując je poniżej 100 μmol/l.
Dawkowanie u pacjentów dializowanych:
Rozważyć podawanie 300-400 mg bezpośrednio po każdej dializie, bez dawek pomiędzy zabiegami.
Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby:
Należy zmniejszyć dawki i okresowo monitorować czynność wątroby.
Sposób podawania:
Allupol należy przyjmować doustnie, raz na dobę, po posiłku. Dawki powyżej 300 mg/dobę można podzielić w razie nietolerancji ze strony przewodu pokarmowego.
Wnioski: Dawkowanie Allupolu należy dostosować indywidualnie w zależności od stanu klinicznego pacjenta oraz funkcji nerek i wątroby. Kluczowe jest rozpoczynanie od małych dawek i stopniowe ich zwiększanie, monitorując jednocześnie parametry biochemiczne oraz tolerancję leczenia.
Przeciwwskazania
Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania Allupolu jest nadwrażliwość na substancję czynną (allopurynol) lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.
Wnioski: Przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie zebrać wywiad alergologiczny pacjenta. W przypadku wcześniejszych reakcji nadwrażliwości na allopurynol, lek jest przeciwwskazany.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Reakcje nadwrażliwości:
Istnieje ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym zespołu Stevens-Johnsona (SJS) i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN). Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku pojawienia się pierwszych objawów wysypki lub innych reakcji skórnych.
Czynniki genetyczne:
Obecność allelu HLA-B*5801 zwiększa ryzyko wystąpienia SJS/TEN. Należy rozważyć genotypowanie w kierunku tego allelu przed rozpoczęciem leczenia, szczególnie u pacjentów z grup etnicznych o wysokiej częstości jego występowania.
Zaburzenia czynności nerek:
U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek, zwłaszcza leczonych diuretykami, istnieje zwiększone ryzyko reakcji nadwrażliwości. Konieczne jest dostosowanie dawki i ścisłe monitorowanie.
Zaburzenia czynności wątroby:
Należy zachować ostrożność i stosować zmniejszone dawki. Zaleca się okresowe wykonywanie testów czynnościowych wątroby.
Ostre napady dny:
Nie należy rozpoczynać leczenia allopurynolem w trakcie ostrego napadu dny. W początkowym okresie leczenia może dojść do zaostrzenia objawów, dlatego zaleca się profilaktyczne stosowanie leków przeciwzapalnych lub kolchicyny przez co najmniej miesiąc.
Pacjenci onkologiczni:
W stanach z dużym obrotem moczanów (np. choroby nowotworowe) należy zapewnić odpowiednie nawodnienie i rozważyć alkalizację moczu w celu zapobiegania odkładaniu się złogów ksantynowych.
Warto zapamiętać
- Allupol może powodować ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym SJS i TEN. Konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku przy pierwszych objawach wysypki.
- U pacjentów z niewydolnością nerek wymagane jest zmniejszenie dawki i ścisłe monitorowanie ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.
Wnioski: Stosowanie Allupolu wymaga ścisłego monitorowania pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia oraz u osób z grupy zwiększonego ryzyka działań niepożądanych. Kluczowa jest edukacja pacjenta w zakresie potencjalnych objawów niepożądanych i konieczności szybkiego reagowania na nie.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Allupol wchodzi w istotne interakcje z wieloma lekami, co wymaga szczególnej uwagi przy jego stosowaniu:
- 6-Merkaptopuryna i azatiopryna: Allupol hamuje metabolizm tych leków, co wymaga redukcji ich dawki do 25% standardowej dawki.
- Widarabina: Allupol wydłuża czas półtrwania widarabiny, zwiększając ryzyko jej toksyczności.
- Salicylany i leki urykozuryczne: Mogą przyspieszać wydalanie oksypurynolu, zmniejszając skuteczność Allupolu.
- Chlorpropamid: U pacjentów z niewydolnością nerek może dojść do przedłużenia działania hipoglikemizującego.
- Leki przeciwzakrzepowe (pochodne kumaryny): Możliwe nasilenie działania przeciwzakrzepowego, konieczne monitorowanie INR.
- Fenytoina: Allupol może hamować jej metabolizm wątrobowy.
- Teofilina: Możliwe zwiększenie stężenia teofiliny w surowicy.
- Ampicylina/amoksycylina: Zwiększone ryzyko wysypki skórnej.
- Cyklofosfamid i inne leki cytotoksyczne: Możliwe nasilenie mielosupresji.
- Cyklosporyna: Ryzyko zwiększenia stężenia cyklosporyny w osoczu.
- Dydanozyna: Allupol zwiększa stężenie dydanozyny, co może wymagać modyfikacji dawkowania.
- Furosemid: Możliwe zwiększenie stężenia moczanów w surowicy.
- Inhibitory ACE: Zwiększone ryzyko reakcji nadwrażliwości, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek.
Wnioski: Przed włączeniem Allupolu należy dokładnie przeanalizować listę leków przyjmowanych przez pacjenta. W przypadku konieczności stosowania leków wchodzących w interakcje, wymagane jest ścisłe monitorowanie i ewentualna modyfikacja dawkowania.
Wpływ na ciążę i laktację
Ciąża: Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży. Allupol można stosować tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko dla płodu.
Karmienie piersią: Allopurynol i jego metabolity przenikają do mleka kobiecego. Brak danych o wpływie na dziecko karmione piersią. Należy rozważyć przerwanie karmienia piersią lub odstawienie leku, biorąc pod uwagę korzyści z leczenia dla matki.
Wnioski: Stosowanie Allupolu w ciąży i podczas karmienia piersią powinno być ograniczone do sytuacji, gdy jest to bezwzględnie konieczne, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka.
Działania niepożądane
Najczęstsze i najistotniejsze działania niepożądane Allupolu obejmują:
- Reakcje skórne: Od łagodnych wysypek po ciężkie reakcje, takie jak zespół Stevens-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: Nudności, wymioty, biegunka.
- Zaburzenia hematologiczne: Agranulocytoza, trombocytopenia, niedokrwistość aplastyczna.
- Zaburzenia wątrobowe: Nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych, zapalenie wątroby.
- Reakcje nadwrażliwości: Od łagodnych wysypek po ciężkie reakcje ogólnoustrojowe, w tym gorączkę, powiększenie węzłów chłonnych, zaburzenia wielonarządowe.
Wnioski: Pacjenci powinni być poinformowani o możliwych działaniach niepożądanych i konieczności natychmiastowego zgłaszania wszelkich niepokojących objawów. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy skórne i ogólnoustrojowe reakcje nadwrażliwości.
Przedawkowanie
Przedawkowanie Allupolu może prowadzić do znacznego zahamowania aktywności oksydazy ksantynowej. Objawy mogą obejmować nudności, wymioty, biegunkę i zawroty głowy. Leczenie polega na zapewnieniu odpowiedniego nawodnienia, wspomaganiu diurezy i w razie potrzeby zastosowaniu hemodializy.
Wnioski: W przypadku podejrzenia przedawkowania kluczowe jest monitorowanie funkcji nerek i wątroby oraz zapewnienie odpowiedniego nawodnienia pacjenta.
Właściwości farmakologiczne
Allupol (allopurynol) jest inhibitorem oksydazy ksantynowej. Hamuje przekształcanie hipoksantyny w ksantynę oraz ksantyny w kwas moczowy, co prowadzi do zmniejszenia stężenia kwasu moczowego w osoczu i moczu. U niektórych pacjentów może również zmniejszać syntezę puryn de novo.
Wnioski: Mechanizm działania Allupolu pozwala na skuteczne leczenie stanów związanych z hiperurykemią poprzez zmniejszenie produkcji kwasu moczowego w organizmie.
Podsumowanie
Allupol jest skutecznym lekiem w terapii hiperurykemii i związanych z nią stanów klinicznych. Jego stosowanie wymaga jednak szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza reakcji nadwrażliwości. Kluczowe jest indywidualne dostosowanie dawki, uwzględnienie interakcji lekowych oraz ścisłe monitorowanie pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Edukacja pacjenta w zakresie potencjalnych objawów niepożądanych i konieczności ich szybkiego zgłaszania jest niezbędnym elementem bezpiecznej terapii Allupolem.
Allupol®

2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia