Alfadiol
Alfacalcidol
Alfadiol - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Alfadiol jest wskazany w leczeniu następujących schorzeń:
- Osteoporoza postmenopauzalna i starcza z jednoczesnym niedoborem witaminy D lub jej czynnych metabolitów
- Hipokalcemia, szczególnie u pacjentów ze schorzeniami upośledzającymi hydroksylację witaminy D w nerkach
- Krzywica i osteomalacja oporne na witaminę D
- Niedoczynność przytarczyc
- Osteodystrofia nerkowa
- Zaburzenia gospodarki wapniowej u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek
- Zespoły nerczycowe u dzieci po długotrwałym leczeniu glikokortykosteroidami
Alfadiol, jako aktywny metabolit witaminy D, jest szczególnie skuteczny u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, gdzie konwersja witaminy D do jej aktywnej formy może być zaburzona.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie Alfadiolu powinno być ściśle zindywidualizowane, odpowiednio do stanu klinicznego pacjenta. Poniżej przedstawiono zalecane dawkowanie w poszczególnych wskazaniach:
Wskazanie | Grupa pacjentów | Dawkowanie |
---|---|---|
Osteoporoza starcza i postmenopauzalna | Dorośli o masie ciała >40 kg | 0,5-1 µg raz/dobę |
Zespoły nerczycowe u dzieci po długotrwałym leczeniu glikokortykosteroidami | Dzieci o masie ciała 20-40 kg | 0,25-0,5 µg raz/dobę |
Dzieci o masie ciała <20 kg | 0,25 µg raz/dobę | |
Hipokalcemia, krzywica i osteomalacja oporne na wit. D, niedoczynność przytarczyc, zaburzenia gospodarki wapniowej u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i osteodystrofią nerkową | Dorośli o masie ciała >40 kg | 0,5-1 µg raz/dobę |
Dzieci o masie ciała 20-40 kg | 0,25-0,5 µg raz/dobę | |
Dzieci o masie ciała <20 kg | 0,25 µg raz/dobę |
Dawkowanie należy dostosować na podstawie wyników badań gospodarki wapniowej. Stężenie wapnia we krwi powinno utrzymywać się w granicach normy, a dobowe wydalanie wapnia z moczem nie powinno przekraczać 350 mg (przy diurezie do 2000 ml/dobę). Wskaźnik wapniowo-kreatyninowy nie powinien przekraczać 1,0 i nie powinien wzrosnąć więcej niż 3-krotnie od rozpoczęcia leczenia.
U pacjentów w wieku podeszłym może być konieczne stosowanie mniejszych dawek Alfadiolu. Osoby z niewydolnością nerek wymagają szczególnej ostrożności przy stosowaniu leku.
Przeciwwskazania
Stosowanie Alfadiolu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Uczulenie na orzeszki ziemne lub soję
- Hiperkalcemia
- Zwapnienia przerzutowe
- Hiperfosfatemia (z wyjątkiem występującej w niedoczynności przytarczyc)
- Hipermagnezemia
- Hiperkalciuria samoistna
- Osteomalacja po zatruciu glinem
- Przedawkowanie i zatrucie witaminą D
- Kamica nerkowa wapniowa
- Ciężkie zaburzenie czynności wątroby
Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu Alfadiolu u pacjentów z wymienionymi schorzeniami lub stanami klinicznymi.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas leczenia Alfadiolem należy zwrócić uwagę na następujące aspekty:
- Monitorowanie stężenia wapnia i fosforanów w surowicy krwi, szczególnie we wczesnych fazach leczenia
- W przypadku hiperkalcemii należy odstawić lek do czasu normalizacji stężenia wapnia (około 1 tydzień)
- U pacjentów z osteodystrofią nerkową może być konieczne stosowanie leków wiążących fosforany
- Pacjenci z niewydolnością nerek, trzeciorzędową nadczynnością przytarczyc lub poddawani hemodializom są szczególnie narażeni na hiperkalcemię
- Należy poinformować pacjentów o objawach hiperkalcemii (wielomocz, wzmożone pragnienie, osłabienie, bóle głowy, nudności, suchość w jamie ustnej, zaparcia, bóle mięśni i kości, metaliczny posmak w ustach)
- Okresowe monitorowanie parametrów biochemicznych (azot pozabiałkowy, kreatynina, fosfataza zasadowa, fosforany, dobowe wydalanie wapnia z moczem)
- Szczególna ostrożność u pacjentów leczonych glikozydami nasercowymi
- Zachowanie ostrożności u pacjentów z kamicą nerkową
Lek zawiera substancje pomocnicze, które mogą powodować reakcje alergiczne u niektórych pacjentów.
Warto zapamiętać
- Alfadiol wymaga jedynie hydroksylacji w wątrobie, co jest korzystne u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek
- Kluczowe jest monitorowanie stężenia wapnia w surowicy podczas leczenia, aby uniknąć hiperkalcemii
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Alfadiol może wchodzić w interakcje z następującymi lekami:
- Glikozydy nasercowe - zwiększone ryzyko toksyczności
- Moczopędne leki tiazydowe - zwiększone ryzyko hiperkalcemii
- Leki zawierające wapń - zwiększone ryzyko hiperkalcemii
- Leki zobojętniające zawierające magnez - ryzyko hipermagnezemii
- Leki przeciwdrgawkowe (pochodne hydantoiny, barbiturany, prymidon) - osłabienie działania Alfadiolu
- Glikokortykosteroidy i salicylany - obniżenie efektywności Alfadiolu
- Kolestyramina, kolestypol, olej parafinowy - zaburzenie wchłaniania Alfadiolu
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu Alfadiolu z wymienionymi lekami i monitorować parametry gospodarki wapniowo-fosforanowej.
Wpływ na ciążę i laktację
Brak wystarczających danych dotyczących stosowania Alfadiolu w okresie ciąży i karmienia piersią. Ze względu na ryzyko hiperkalcemii i jej potencjalny wpływ na rozwój płodu, stosowanie leku w ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy jest to bezwzględnie konieczne. Podczas karmienia piersią zaleca się przerwanie stosowania Alfadiolu ze względu na możliwość zwiększenia stężenia aktywnego metabolitu w mleku matki.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem Alfadiolu obejmują:
- Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hiperkalcemia, hiperfosfatemia
- Zaburzenia układu nerwowego: ból głowy, zawroty głowy, splątanie
- Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty, zaparcia, biegunka
- Zaburzenia nerek i dróg moczowych: hiperkalciuria, wielomocz
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: bóle mięśni i kości
- Zaburzenia ogólne: zmęczenie, osłabienie
Większość działań niepożądanych jest związana z hiperkalcemią i ustępuje po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania Alfadiolu są podobne do objawów przedawkowania witaminy D i obejmują: hiperkalcemię, brak łaknienia, osłabienie, nudności, wymioty, biegunkę, wielomocz, nadmierne pocenie, pragnienie, bóle i zawroty głowy. W ciężkich przypadkach może dojść do zaburzeń rytmu serca, nadciśnienia tętniczego i pogorszenia wydolności nerek.
Leczenie przedawkowania polega na przerwaniu stosowania Alfadiolu, nawodnieniu, monitorowaniu parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej i funkcji nerek. W ciężkich przypadkach może być konieczne zastosowanie glikokortykosteroidów, diuretyków pętlowych, bisfosfonianów lub kalcytoniny.
Mechanizm działania
Alfadiol (alfakalcydol) jest syntetycznym analogiem witaminy D, który ulega konwersji do aktywnego metabolitu - kalcytriolu (1,25-dihydroksycholekalcyferolu) w wątrobie. Kalcytriol, wraz z parathormonem i kalcytoniną, reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu. Główne działania obejmują:
- Zwiększenie wchłaniania wapnia i fosforanów w jelitach
- Zwiększenie reabsorpcji wapnia w nerkach
- Regulację metabolizmu kostnego
Alfadiol jest szczególnie skuteczny u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, gdzie konwersja witaminy D do jej aktywnej formy może być zaburzona.
Skład
Substancja czynna: alfakalcydol
Dostępne dawki:
- 0,25 µg w kapsułce
- 1 µg w kapsułce
Alfadiol jest skutecznym lekiem w leczeniu zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek. Wymaga jednak ścisłego monitorowania parametrów biochemicznych i indywidualnego dostosowania dawki w celu uniknięcia powikłań związanych z hiperkalcemią.