Alfacalcidol ELC
Alfacalcidol
Alfacalcidol ELC - charakterystyka produktu leczniczego
Wskazania do stosowania
Alfacalcidol ELC jest wskazany do stosowania u dzieci powyżej 4 roku życia, młodzieży i dorosłych w chorobach przebiegających z zaburzeniami metabolizmu wapnia spowodowanymi zakłóceniem 1-α-hydroksylacji. Główne wskazania obejmują:
- Osteodystrofię nerkową
- Nadczynność przytarczyc (z chorobą nerek)
- Niedoczynność przytarczyc
- Krzywicę i osteomalację związaną z pseudoniedoborem witaminy D
- Krzywicę i osteomalację hipofosfatemiczną, oporną na witaminę D
Lek jest szczególnie przydatny u pacjentów z pogorszoną czynnością nerek, gdzie zaburzona jest 1-α-hydroksylacja witaminy D.
Dawkowanie i sposób podawania
Grupa pacjentów | Dawka początkowa |
---|---|
Dorośli | 0,25-0,5 µg/dobę |
Pacjenci w podeszłym wieku | 0,25-0,5 µg/dobę |
Dzieci >4 lat | 0,25-0,5 µg/dobę |
Dawkowanie należy dostosować indywidualnie w zależności od reakcji biochemicznej, aby uniknąć hiperkalcemii. Kluczowe wskaźniki to: stężenie wapnia w osoczu (skorygowane o wiązanie z białkami), aktywność fosfatazy alkalicznej, stężenie fosforanów, iloczyn stężeń wapnia i fosforanów, aktywność parathormonu oraz wyniki badań radiologicznych i histologicznych.
Na początku leczenia stężenia w osoczu należy mierzyć co tydzień. Dawkę dobową można zwiększać stopniowo o 0,25-0,5 µg. Po ustaleniu optymalnej dawki, stężenia wapnia, fosforu i kreatyniny w osoczu należy oznaczać co 2-4 tygodnie.
Dawki podtrzymujące wynoszą zwykle 0,25-1 µg/dobę. W przypadku hiperkalcemii należy przerwać podawanie leku do normalizacji stężenia wapnia (około 1 tydzień), a następnie wznowić leczenie połową wcześniejszej dawki.
Uwaga: W przypadku konieczności podania dawki mniejszej niż 0,25 µg należy zastosować inne preparaty alfakalcydolu.
Szczególne grupy pacjentów:
Osteodystrofia nerkowa: Należy rozważyć podanie leków wiążących fosfor, aby zapobiec hiperfosfatemii. Konieczne jest częste monitorowanie stężenia wapnia w osoczu.
Nadczynność przytarczyc: U pacjentów przed paratyroidektomią zaleca się 2-3 tygodniowe leczenie przedoperacyjne. Po zabiegu lek podaje się do normalizacji stężenia fosfatazy alkalicznej lub wystąpienia hipokalcemii.
Niedoczynność przytarczyc: W ciężkiej hipokalcemii można zastosować wyższe dawki (3-5 µg) w połączeniu z suplementacją wapnia.
Krzywica i osteomalacja związana z pseudoniedoborem witaminy D: Zalecana dawka to 0,5-2 µg, w połączeniu z witaminą D, 25(OH)-witaminą D oraz 1α(OH)-witaminą D.
Krzywica i osteomalacja hipofosfatemiczna, oporna na witaminę D: Dawkowanie 1-3 µg/dobę, czasem w połączeniu z suplementacją fosforanów.
Przeciwwskazania
- Hiperkalcemia
- Nadwrażliwość na alfakalcydol, olej arachidowy (olej z orzeszków ziemnych) lub którąkolwiek substancję pomocniczą
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas leczenia alfakalcydolem konieczne jest regularne monitorowanie stężeń wapnia i fosforanów w surowicy, iloczynu stężeń wapnia i fosforanów oraz aktywności parathormonu (PTH). Szczególną uwagę należy zwrócić na:
- Dzieci
- Pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
- Pacjentów otrzymujących duże dawki leku
Ostrożność zaleca się u pacjentów:
- Leczonych glikozydami nasercowymi lub pochodnymi naparstnicy (ryzyko zaburzeń rytmu serca w przypadku hiperkalcemii)
- Z kamicą nerkową
Należy zwrócić uwagę na wczesne objawy hiperkalcemii, takie jak: wielomocz, nadmierne pragnienie, osłabienie, ból głowy, nudności, zaparcia, suchość w jamie ustnej, bóle mięśni i kości, metaliczny posmak w ustach. W przypadku wystąpienia hiperkalcemii należy przerwać leczenie do normalizacji stężenia wapnia (około 1 tydzień), a następnie wznowić terapię połową wcześniejszej dawki.
Hiperkalcemia w połączeniu z hiperfosfatemią zwiększa ryzyko wapnienia przerzutowego. W chorobach przebiegających z hiperfosfatemią (np. pogorszenie czynności nerek) należy rozważyć zastosowanie leków wiążących fosfor.
Uwaga: Lek zawiera olej arachidowy - przeciwwskazany u osób uczulonych na orzeszki ziemne lub soję. Zawiera także sorbitol - nie stosować u pacjentów z wrodzoną nietolerancją fruktozy.
Warto zapamiętać
- Alfacalcidol ELC wymaga regularnego monitorowania stężeń wapnia i fosforanów w surowicy
- W przypadku hiperkalcemii należy przerwać leczenie i wznowić je od połowy wcześniejszej dawki po normalizacji stężenia wapnia
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu:
- Preparatów naparstnicy (ryzyko zaburzeń rytmu serca przy hiperkalcemii)
- Barbituranów lub leków przeciwdrgawkowych (może być konieczne zwiększenie dawki alfakalcydolu)
- Kolestyraminy (może zaburzać wchłanianie alfakalcydolu)
- Diuretyków tiazydowych (zwiększone ryzyko hiperkalcemii)
Nie należy stosować jednocześnie:
- Leków zobojętniających kwas żołądkowy ani leków przeczyszczających zawierających magnez (ryzyko hipermagnezemii)
- Witaminy D i jej analogów
- Preparatów wapnia lub leków zawierających wapń
Wpływ na ciążę i laktację
Ciąża: Brak wystarczających danych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję. Należy zachować szczególną ostrożność, przepisując lek kobietom w ciąży, ze względu na ryzyko wad wrodzonych u potomstwa związanych z hiperkalcemią. Stosować tylko w przypadku bezwzględnej konieczności.
Karmienie piersią: Alfakalcydol prawdopodobnie przenika do mleka ludzkiego. Przy stosowaniu dużych dawek istnieje ryzyko hiperkalcemii u niemowlęcia. Nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia alfakalcydolem.
Płodność: Brak dostępnych danych dotyczących wpływu alfakalcydolu na płodność.
Działania niepożądane
Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to:
- Reakcje skórne (świąd, wysypka)
- Hiperkalcemia
- Dolegliwości żołądkowo-jelitowe
- Hiperfosfatemia
Inne istotne działania niepożądane obejmują:
- Zaburzenia czynności nerek (w tym ostra niewydolność nerek)
- Kamica nerkowa
- Bóle mięśni
- Zmęczenie/osłabienie
- Wapnica
Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest podobny jak u dorosłych.
Przedawkowanie
W przypadku hiperkalcemii należy przerwać podawanie leku. W ciężkich przypadkach zaleca się:
- Nawodnienie (dożylny wlew 0,9% NaCl)
- Monitorowanie elektrolitów, wapnia i czynności nerek
- Ocenę EKG (szczególnie u pacjentów przyjmujących preparaty naparstnicy)
- Rozważenie leczenia glikokortykosteroidami, diuretykami pętlowymi, bisfosfonianami, kalcytoniną
- W skrajnych przypadkach - hemodializę o niskiej zawartości wapnia
Właściwości farmakodynamiczne i farmakokinetyczne
Alfakalcydol ulega szybkiej konwersji w wątrobie do 1,25-dihydroksywitaminy D3, aktywnego metabolitu witaminy D3. Główne efekty terapeutyczne to:
- Zwiększenie wchłaniania wapnia i fosforanów w jelitach
- Nasilenie mineralizacji kości
- Obniżenie stężenia parathormonu w osoczu
- Ograniczenie resorpcji kości
- Złagodzenie bólu kości i mięśni
Skład
Jedna kapsułka miękka zawiera 0,25 µg, 0,5 µg lub 1 µg alfakalcydolu.
Alfacalcidol ELC to skuteczny lek w leczeniu zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Wymaga jednak ścisłego monitorowania parametrów biochemicznych i indywidualnego dostosowania dawki, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza hiperkalcemii.