Afobam® - (IR)
Alprazolam
Afobam® (alprazolam) - informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Preparat Afobam® (alprazolam) jest wskazany w krótkotrwałym leczeniu objawowym następujących zaburzeń:
- Zespół lęku uogólnionego
- Zespół lękowy ze współistniejącą depresją
- Zespół lęku napadowego z agorafobią lub bez agorafobii
Należy podkreślić, że preparat powinien być stosowany wyłącznie w sytuacjach, gdy objawy są nasilone, znacząco zaburzają codzienne funkcjonowanie pacjenta lub są dla niego bardzo uciążliwe.
Alprazolam ma ograniczone wskazania i powinien być przepisywany z ostrożnością, tylko w uzasadnionych przypadkach nasilonych objawów lękowych.
Dawkowanie i sposób podawania
Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
Zespół lęku uogólnionego i zespół lękowy z wtórnym obniżeniem nastroju | 0,mg 3x/dobę | 4 mg/dobę w dawkach podzielonych |
Zespół lęku napadowego | 0,5 mg lub 1 mg przed snem | 10 mg/dobę (wyjątkowo) |
Pacjenci w podeszłym wieku lub z chorobami wyniszczającymi | 0,25 mg 2-3x/dobę | Zwiększać stopniowo w zależności od tolerancji |
Dawkowanie należy ustalać indywidualnie, rozpoczynając od najmniejszej skutecznej dawki. Leczenie powinno trwać jak najkrócej, zazwyczaj nie dłużej niż 8-12 tygodni, włączając okres stopniowego odstawiania leku.
Kluczowe jest indywidualne dostosowanie dawki, rozpoczynanie od małych dawek oraz ograniczenie czasu terapii do niezbędnego minimum.
Przeciwwskazania
Stosowanie alprazolamu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na alprazolam, inne benzodiazepiny lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Myasthenia gravis
- Ciężka niewydolność oddechowa
- Zespół bezdechu nocnego
- Ciężka niewydolność wątroby
- Wiek poniżej 18 lat
Przed przepisaniem leku należy dokładnie ocenić stan pacjenta pod kątem wymienionych przeciwwskazań, zwracając szczególną uwagę na funkcję oddechową i wątroby.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas stosowania alprazolamu należy zachować szczególną ostrożność ze względu na:
- Ryzyko rozwoju tolerancji i uzależnienia, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu
- Możliwość wystąpienia objawów odstawiennych przy nagłym przerwaniu leczenia
- Zwiększone ryzyko nadużywania u pacjentów z uzależnieniami w wywiadzie
- Możliwość nasilenia depresji i tendencji samobójczych u pacjentów z zaburzeniami nastroju
- Ryzyko wystąpienia reakcji paradoksalnych (np. zwiększony niepokój, agresja)
- Możliwość wystąpienia amnezji następczej
U pacjentów w podeszłym wieku, z niewydolnością nerek lub wątroby zaleca się stosowanie zmniejszonych dawek. Należy unikać jednoczesnego stosowania z alkoholem i innymi lekami działającymi depresyjnie na OUN.
Stosowanie alprazolamu wymaga ścisłego monitorowania pacjenta pod kątem działań niepożądanych i objawów uzależnienia. Konieczna jest ostrożność zwłaszcza u osób starszych i z chorobami współistniejącymi.
Interakcje lekowe
Alprazolam wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, m.in.:
- Nasilenie działania depresyjnego na OUN przy jednoczesnym stosowaniu z alkoholem, opioidami, lekami przeciwpsychotycznymi, przeciwdepresyjnymi, przeciwhistaminowymi
- Zwiększenie stężenia alprazolamu przy stosowaniu z inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, erytromycyna, fluoksetyna)
- Zmniejszenie stężenia alprazolamu przy stosowaniu z induktorami CYP3A4 (np. ryfampicyna)
- Zwiększenie stężenia digoksyny przy jednoczesnym stosowaniu z alprazolamem
Przed włączeniem alprazolamu należy dokładnie przeanalizować stosowane przez pacjenta leki pod kątem potencjalnych interakcji i w razie potrzeby zmodyfikować terapię.
Ciąża i laktacja
Nie zaleca się stosowania alprazolamu w okresie ciąży ani u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej antykoncepcji. Stosowanie w III trymestrze ciąży może prowadzić do wystąpienia zespołu wiotkiego dziecka lub objawów odstawiennych u noworodka. Alprazolam przenika do mleka kobiecego, dlatego nie należy go stosować w okresie karmienia piersią.
Alprazolam powinien być stosowany u kobiet w ciąży i karmiących piersią tylko w przypadku bezwzględnej konieczności, po starannym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane alprazolamu obejmują:
- Zaburzenia OUN: senność, ataksja, zaburzenia pamięci i mowy, zawroty głowy
- Zaburzenia psychiczne: depresja, splątanie, zmiany libido
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: zaparcia, suchość w jamie ustnej
- Zaburzenia metaboliczne: zmiany apetytu i masy ciała
Możliwe jest również wystąpienie rzadszych, ale poważnych działań niepożądanych, takich jak reakcje paradoksalne, objawy odstawienne czy uzależnienie.
Pacjenci powinni być dokładnie monitorowani pod kątem występowania działań niepożądanych, zwłaszcza na początku terapii i przy zmianie dawkowania.
Warto zapamiętać
- Alprazolam powinien być stosowany krótkotrwale (8-12 tygodni) w leczeniu nasilonych objawów lękowych
- Istnieje wysokie ryzyko rozwoju tolerancji i uzależnienia, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania alprazolamu obejmują senność, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia mowy, a w ciężkich przypadkach śpiączkę i depresję oddechową. Leczenie jest głównie objawowe i podtrzymujące. W przypadku ciężkiego zatrucia można rozważyć podanie flumazenilu jako antidotum, pamiętając o przeciwwskazaniach do jego stosowania.
W przypadku podejrzenia przedawkowania alprazolamu kluczowe jest zapewnienie odpowiedniego monitorowania i leczenia podtrzymującego funkcje życiowe pacjenta.
Mechanizm działania
Alprazolam należy do grupy triazolobenzodiazepin. Jego działanie polega na nasileniu hamowania neuronalnego poprzez oddziaływanie na receptory GABA-ergiczne. Wykazuje działanie anksjolityczne, uspokajające, miorelaksacyjne i przeciwdrgawkowe.
Znajomość mechanizmu działania alprazolamu pozwala lepiej zrozumieć jego efekty terapeutyczne i potencjalne działania niepożądane.
Skład preparatu
Preparat Afobam® dostępny jest w tabletkach zawierających 0,25 mg, 0,5 mg lub 1 mg alprazolamu.
Różne dostępne dawki umożliwiają indywidualne dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta.