Abilify® - (IR)
Aripiprazole
Abilify® (arypiprazol) - informacje dla lekarza
Wskazania do stosowania
Abilify jest wskazany w następujących przypadkach:
- Leczenie schizofrenii u dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszej
- Leczenie epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zapobieganie nowym epizodom maniakalnym u dorosłych
- Leczenie epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I u młodzieży w wieku 13 lat i starszej (leczenie do 12 tygodni)
Abilify wykazuje skuteczność w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych, a także w zapobieganiu nawrotom manii u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I. Lek jest szczególnie przydatny u pacjentów, u których występują głównie epizody maniakalne i którzy odpowiadają na leczenie arypiprazolem.
Dawkowanie i sposób podawania
Dorośli
Schizofrenia:
Dawka początkowa | Dawka podtrzymująca | Dawka maksymalna |
---|---|---|
10-15 mg/dobę | 15 mg/dobę | 30 mg/dobę |
Abilify jest skuteczny w dawkach 10-30 mg/dobę, choć nie potwierdzono większej skuteczności dawek powyżej 15 mg/dobę.
Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I:
Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
---|---|
15 mg/dobę | 30 mg/dobę |
Zapobieganie nawrotom epizodów maniakalnych: Kontynuować leczenie ustaloną dawką. Dostosowanie dawki rozważyć na podstawie stanu klinicznego pacjenta.
Dzieci i młodzież
Schizofrenia u młodzieży ≥15 lat:
Dawka początkowa | Dawka docelowa | Dawka maksymalna |
---|---|---|
2 mg/dobę przez 2 dni, następnie 5 mg/dobę przez 2 dni | 10 mg/dobę | 30 mg/dobę |
Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u młodzieży ≥13 lat:
Dawka początkowa | Dawka docelowa | Czas leczenia |
---|---|---|
2 mg/dobę przez 2 dni, następnie 5 mg/dobę przez 2 dni | 10 mg/dobę | Maks. 12 tygodni |
Abilify należy podawać raz na dobę o stałej porze, niezależnie od posiłków. U młodszych pacjentów istnieje zwiększone ryzyko działań niepożądanych, dlatego lek nie jest zalecany u osób poniżej 13 lat.
Wnioski: Dawkowanie Abilify powinno być dostosowane indywidualnie do stanu klinicznego pacjenta. Należy rozpoczynać od niższych dawek i stopniowo je zwiększać, monitorując skuteczność i tolerancję leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u młodzieży ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.
Specjalne grupy pacjentów
Zaburzenia czynności wątroby: Nie ma konieczności modyfikacji dawki u osób z zaburzeniami czynności wątroby o nasileniu lekkim do umiarkowanego. U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu maksymalnej dawki 30 mg/dobę.
Zaburzenia czynności nerek: Nie ma konieczności modyfikacji dawki.
Pacjenci w podeszłym wieku: Ze względu na większą wrażliwość tych pacjentów, należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej, jeśli pozwalają na to okoliczności kliniczne.
Płeć i palenie tytoniu: Nie ma konieczności modyfikacji dawek w zależności od płci ani u osób palących.
Wnioski: U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, nerek oraz w podeszłym wieku należy zachować szczególną ostrożność przy doborze dawki Abilify. Konieczne jest indywidualne dostosowanie dawkowania w oparciu o stan kliniczny pacjenta i monitorowanie tolerancji leczenia.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną (arypiprazol) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Ścisła obserwacja pacjenta do czasu uzyskania poprawy stanu psychicznego
- Monitorowanie pod kątem zachowań samobójczych, szczególnie na początku leczenia
- Ostrożność u pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi i wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie
- Monitorowanie pod kątem późnych dyskinez
- Ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS)
- Ostrożność u pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia
- Monitorowanie masy ciała
- Ryzyko zachłystowego zapalenia płuc
- Możliwość wystąpienia reakcji nadwrażliwości
Wnioski: Stosowanie Abilify wymaga ścisłego monitorowania pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Należy zwrócić uwagę na potencjalne zagrożenia, takie jak zachowania samobójcze, zaburzenia sercowo-naczyniowe czy metaboliczne. Konieczna jest regularna ocena stanu klinicznego i dostosowywanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Interakcje lekowe
Arypiprazol może wchodzić w interakcje z następującymi grupami leków:
- Leki przeciwnadciśnieniowe (nasilenie działania)
- Leki działające na OUN (nasilenie sedacji)
- Leki wydłużające odstęp QT
- Inhibitory CYP3A4 i CYP2D6 (konieczność zmniejszenia dawki arypiprazolu)
- Induktory CYP3A4 (konieczność zwiększenia dawki arypiprazolu)
Skojarzone podawanie walproinianów lub soli litu z arypiprazolem nie powoduje istotnych zmian w stężeniach tych leków.
Wnioski: Przy stosowaniu Abilify należy uwzględnić potencjalne interakcje z innymi lekami, szczególnie wpływającymi na układ sercowo-naczyniowy i OUN oraz metabolizowanymi przez cytochrom P450. Konieczne może być dostosowanie dawkowania arypiprazolu w przypadku jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów lub induktorów enzymów wątrobowych.
Ciąża i laktacja
Abilify nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że spodziewane korzyści wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Leku nie należy stosować w okresie karmienia piersią.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane (≥1/100 pacjentów) związane ze stosowaniem Abilify to:
- Zaburzenia pozapiramidowe, akatyzja, drżenie
- Zawroty głowy, senność, uspokojenie, bóle głowy
- Nieostre widzenie
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (niestrawność, wymioty, nudności, zaparcia, zwiększone wydzielanie śliny)
- Zmęczenie
- Niepokój (zwłaszcza ruchowy), bezsenność, lęk
Do rzadszych, ale potencjalnie poważnych działań niepożądanych należą m.in. złośliwy zespół neuroleptyczny, późne dyskinezy, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenia metaboliczne (w tym hiperglikemia i cukrzyca) oraz zaburzenia hematologiczne.
Wnioski: Profil bezpieczeństwa Abilify jest generalnie korzystny, jednak pacjenci powinni być monitorowani pod kątem występowania działań niepożądanych, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Należy zwrócić uwagę na potencjalne zaburzenia motoryczne, metaboliczne i sercowo-naczyniowe.
Warto zapamiętać
- Abilify jest skuteczny w leczeniu schizofrenii i epizodów maniakalnych w dawkach 10-30 mg/dobę, przy czym dawka 15 mg/dobę jest zwykle wystarczająca.
- U młodzieży istnieje zwiększone ryzyko działań niepożądanych, dlatego należy rozpoczynać od niższych dawek i ściśle monitorować pacjenta.
Przedawkowanie
W przypadku przedawkowania Abilify mogą wystąpić: senność, przejściowa utrata świadomości i objawy pozapiramidowe. Leczenie przedawkowania obejmuje:
- Utrzymanie drożności dróg oddechowych, dotlenianie i wentylację
- Monitorowanie czynności układu krążenia (EKG)
- Leczenie objawowe
- Podanie węgla aktywowanego (50 g) w ciągu godziny od zażycia leku
Hemodializa prawdopodobnie nie jest skuteczna ze względu na silne wiązanie arypiprazolu z białkami osocza.
Wnioski: W przypadku przedawkowania Abilify kluczowe jest szybkie wdrożenie leczenia podtrzymującego i monitorowanie funkcji życiowych pacjenta. Należy pamiętać o możliwości wystąpienia zaburzeń rytmu serca i objawów pozapiramidowych.
Mechanizm działania
Arypiprazol działa jako:
- Częściowy agonista receptora dopaminowego D2
- Częściowy agonista receptora serotoninowego 5HT1a
- Antagonista receptora serotoninowego 5HT2a
Wnioski: Unikalny profil farmakologiczny arypiprazolu, łączący częściowy agonizm dopaminowy i serotoninowy z antagonizmem 5HT2a, przyczynia się do jego skuteczności w leczeniu schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych przy jednoczesnym korzystnym profilu działań niepożądanych.
Skład
1 tabletka Abilify zawiera 15 mg arypiprazolu jako substancję czynną.
Zespół Tourette'a; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10), zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (F42 wg ICD-10), tiki (F95.0; F95.1; F95.8; F95.9 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
Choroba afektywna dwubiegunowa
Zespół Tourette'a; F21; F22; F23; F24; F25; F28; F29 wg ICD-10; Depresja lub zaburzenia depresyjne (F32; F33; F34; F38; F39 wg ICD-10), zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (F42 wg ICD-10), tiki (F95.0; F95.1; F95.8; F95.9 wg ICD-10) - do ukończenia 18 rż.
2) Pacjenci 65+
Przysługuje uprawnionym pacjentom we wskazaniach określonych w decyzji o objęciu refundacją. Jeżeli lek jest refundowany we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach, to jest w nich wszystkich bezpłatny dla pacjenta. Jeżeli natomiast lek jest refundowany w określonych wskazaniach, to jest bezpłatny dla seniorów tylko i wyłącznie w tych właśnie wskazaniach.
3) Pacjenci do ukończenia 18 roku życia