99mTc - Tektrotyd
99mTc - Tektrotyd: Radiofarmaceutyk do diagnostyki guzów neuroendokrynnych
Wskazania do stosowania
99mTc-Tektrotyd jest radiofarmaceutykiem przeznaczonym do diagnostyki zmian patologicznych charakteryzujących się nadekspresją receptorów somatostatynowych, szczególnie podtypu 2 oraz w mniejszym stopniu podtypów 3 i 5. Preparat znajduje zastosowanie w obrazowaniu następujących typów nowotworów:
- Guzy neuroendokrynne przewodu pokarmowego żołądkowo-jelitowo-trzustkowe (GEP-NET)
- Gruczolaki przysadki
- Guzy wywodzące się z układu współczulnego:
- Guz chromochłonny
- Paraganglioma
- Neuroblastoma
- Ganglioneurinoma
- Rak rdzeniasty tarczycy
Ponadto, 99mTc-Tektrotyd może być potencjalnie użyteczny w diagnostyce innych guzów wykazujących ekspresję receptorów somatostatynowych w różnym nasileniu, takich jak:
- Rak gruczołu piersiowego
- Czerniak złośliwy
- Chłoniaki
- Rak stercza
- Niedrobnokomórkowy rak płuca (NSCLC)
- Mięsak
- Rak jasnokomórkowy nerki
- Zróżnicowany rak tarczycy
- Gwiaździak I-IV wg WHO (łącznie z glejakiem wielopostaciowym)
- Oponiaki
- Rak jajnika
Zastosowanie 99mTc-Tektrotydu umożliwia precyzyjną diagnostykę obrazową guzów neuroendokrynnych oraz innych nowotworów z nadekspresją receptorów somatostatynowych, co ma kluczowe znaczenie dla planowania dalszego postępowania terapeutycznego.
Dawkowanie i sposób podawania
99mTc-Tektrotyd jest przeznaczony do stosowania wyłącznie w warunkach szpitalnych lub w specjalistycznych pracowniach i zakładach medycyny nuklearnej, przez personel doświadczony w stosowaniu radiofarmaceutyków. Preparat podaje się w postaci jednorazowego wstrzyknięcia dożylnego po odpowiednim przygotowaniu.
Przygotowanie radiofarmaceutyku:
- Do wyznakowania zestawu należy użyć 1 ml roztworu technecjanu(VII) sodu [99mTc] o aktywności 740-1200 MBq (maksymalnie do 2200 MBq)
- Przygotowana dawka wystarcza do przeprowadzenia badania u 1-2 dorosłych osób
- W razie potrzeby, roztwór preparatu można dodatkowo rozcieńczyć
Schemat akwizycji obrazów:
- Główna akwizycja: 2-4 godziny po dożylnym podaniu preparatu
- Dodatkowe akwizycje: możliwe po 10 minutach, 1 godzinie i 24 godzinach od podania znacznika
- Zaleca się wykonywanie badań techniką Whole Body i SPECT wybranych okolic
Grupa pacjentów | Zalecana aktywność | Uwagi |
---|---|---|
Dorośli | 370-925 MBq | - |
Osoby w podeszłym wieku (>65 lat) | 370-925 MBq | Brak konieczności modyfikacji dawki |
Dzieci i młodzież (<18 lat) | Nie stosować | Brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności |
Pacjenci z niewydolnością nerek | 370-925 MBq | Brak konieczności modyfikacji dawki, ale wymagany szczególny nadzór |
Dawkowanie 99mTc-Tektrotydu u różnych grup pacjentów
Preparat jest przeznaczony do pojedynczego podania dożylnego. W przypadku konieczności powtórzenia badania, należy dokładnie rozważyć wskazania kliniczne oraz potencjalne działania niepożądane.
Przygotowanie pacjenta do badania
Właściwe przygotowanie pacjenta ma kluczowe znaczenie dla uzyskania optymalnej jakości obrazowania. Zalecane postępowanie obejmuje:
- Dzień przed badaniem: dieta lekkostrawna
- W dniu badania: pacjent powinien pozostać na czczo do zakończenia pierwszej akwizycji
- W przypadku badania po 24 godzinach: podanie leku przeczyszczającego wieczorem poprzedzającego dnia
- Dla optymalnego obrazowania jamy brzusznej:
- Dieta płynna przez 2 dni przed badaniem
- Leki przeczyszczające w dniu poprzedzającym badanie
Należy pamiętać, że sposób przygotowania pacjenta może być modyfikowany w zależności od stosowanego protokołu badania oraz lokalizacji obrazowanych zmian.
Warto zapamiętać
- 99mTc-Tektrotyd jest szczególnie skuteczny w diagnostyce guzów z nadekspresją receptorów somatostatynowych podtypu 2
- Optymalna akwizycja obrazów powinna być wykonana 2-4 godziny po podaniu preparatu
Przeciwwskazania
Stosowanie 99mTc-Tektrotydu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:
- Nadwrażliwość na HYNIC-[D-Phe1, Tyr3-Oktreotyd], którąkolwiek substancję pomocniczą lub technecjan(VII) sodu [99mTc]
- Ciąża
- Karmienie piersią (konieczne przerwanie na co najmniej 72 godziny po podaniu preparatu)
U dzieci i osób młodych należy dążyć do maksymalnego obniżenia podawanej dawki, biorąc pod uwagę brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Stosowanie 99mTc-Tektrotydu wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności:
- Preparat może być stosowany wyłącznie przez wykwalifikowany personel w specjalistycznych placówkach medycyny nuklearnej
- Konieczne jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa radiologicznego oraz przepisów prawa atomowego
- Szczególny nadzór wymagany jest u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby
- Należy zapewnić odpowiednie nawodnienie pacjenta w celu zmniejszenia dawki promieniowania na pęcherz moczowy
- Brak danych dotyczących wpływu preparatu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Stosowanie 99mTc-Tektrotydu wymaga starannego rozważenia korzyści diagnostycznych w stosunku do potencjalnego ryzyka związanego z ekspozycją na promieniowanie jonizujące. Należy dążyć do stosowania możliwie najniższej dawki radioaktywności, która pozwoli na uzyskanie pożądanego efektu diagnostycznego.
Interakcje z innymi lekami
Przed wykonaniem badania z użyciem 99mTc-Tektrotydu należy uwzględnić potencjalne interakcje z innymi lekami:
- Konieczne jest zaprzestanie leczenia analogami somatostatyny:
- Analogi krótko działające: co najmniej 3 doby przed badaniem
- Analogi długo działające:
- Lanreotyd: co najmniej 3 tygodnie przed badaniem
- Oktreotyd: co najmniej 5 tygodni przed badaniem
Brak jest szczegółowych danych dotyczących interakcji 99mTc-Tektrotydu z innymi lekami. W przypadku wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem specjalistą medycyny nuklearnej.
Ciąża i laktacja
Stosowanie 99mTc-Tektrotydu w okresie ciąży i karmienia piersią podlega ścisłym ograniczeniom:
- Ciąża: bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatu
- Kobiety w wieku rozrodczym:
- Badanie powinno być przeprowadzone w pierwszych 10 dniach po wystąpieniu miesiączki
- W przypadku opóźnienia miesiączki, pacjentkę należy traktować jak ciężarną do momentu wykluczenia ciąży
- Karmienie piersią:
- Konieczne przerwanie karmienia na co najmniej 72 godziny po podaniu preparatu
- Wznowienie karmienia możliwe, gdy dawka promieniowania dla dziecka będzie mieścić się w prawnie określonych normach
W przypadku konieczności diagnostyki u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, należy rozważyć zastosowanie alternatywnych metod diagnostycznych, niewymagających podania środka radioaktywnego.
Działania niepożądane
Stosowanie 99mTc-Tektrotydu wiąże się z niewielkim ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych:
- Bardzo rzadko, bezpośrednio po podaniu preparatu, może wystąpić:
- Przejściowy ból głowy
- Ból w nadbrzuszu
- Narażenie na promieniowanie jonizujące wiąże się z potencjalnym ryzykiem:
- Indukcji nowotworu
- Zmian dziedzicznych
Należy podkreślić, że w przypadku badań radiodiagnostycznych ryzyko jest nieznaczne ze względu na stosowanie niewielkich dawek promieniowania. Korzyści diagnostyczne wynikające z zastosowania 99mTc-Tektrotydu przewyższają potencjalne ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie.
Przedawkowanie
Dotychczas nie zgłoszono żadnego przypadku przedawkowania 99mTc-Tektrotydu. W przypadku zastosowania dawek diagnostycznych ryzyko wynikające z przedawkowania jest minimalne. Niemniej jednak, w razie wystąpienia przedawkowania, zaleca się:
- Podtrzymywanie podstawowych czynności życiowych
- Przyspieszenie wydalania radionuklidu z organizmu poprzez:
- Nawodnienie pacjenta
- Stymulację częstego oddawania moczu
Postępowanie to ma na celu obniżenie dawki pochłoniętej przez pacjenta i zminimalizowanie potencjalnych skutków przedawkowania.
Właściwości farmakokinetyczne
99mTc-Tektrotyd charakteryzuje się specyficzną farmakokinetyką, która umożliwia skuteczne obrazowanie guzów neuroendokrynnych:
- Szybkie usuwanie z krwi po podaniu dożylnym
- Gromadzenie się znacznika w głównych organach (wątroba, śledziona, nerki) oraz guzach nowotworowych z receptorami somatostatyny już po 10 minutach
- Optymalne uwidocznienie zmian po 2 i 4 godzinach, przy jednoczesnym spadku radioaktywności w mięśniach i krwi krążącej
- Utrzymywanie się widoczności zmian nowotworowych do 24 godzin po podaniu
- Niewielkie wydalanie drogą pokarmową obserwowane po 24 godzinach
Maksymalne wartości stosunku guz/tło obserwuje się 4 godziny po iniekcji. Wartości stosunku guz/wątroba i guz/płuca wynoszą odpowiednio 1,4 i 12, co zapewnia dobry kontrast obrazowania.
Skład preparatu
Fiolka I zestawu do sporządzania preparatu radiofarmaceutycznego zawiera:
- 16 µg HYNIC-[D-Phe1, Tyr3-Oktreotyd] TFA
Preparat jest przeznaczony do wyznakowania technetem-99m przed podaniem pacjentowi.
99mTc-Tektrotyd stanowi cenne narzędzie diagnostyczne w obrazowaniu guzów neuroendokrynnych i innych nowotworów z nadekspresją receptorów somatostatynowych. Jego zastosowanie wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa radiologicznego oraz indywidualnego podejścia do każdego pacjenta, uwzględniającego potencjalne korzyści i ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie jonizujące.