Demodekoza oczna – diagnostyka i leczenie

Demodekoza oczna to choroba inaczej zwana nużycą, wymagająca odpowiedniego natychmiastowego leczenia. Konieczna jest odpowiednia higiena brzegów powiek oraz systematyczność w podjętych działaniach. Proces leczenia może być trudny i długotrwały. Eksperci przedstawili rekomendacje postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w demodekozie ocznej. 

Narażenie na wystąpienie demodekozy ocznej

Demodekoza oczna spowodowana jest zakażeniem nużeńcem (Demodex), które silnie skorelowane jest z wiekiem pacjenta. W związku z tym występuje ono szeroko wśród osób powyżej 70 roku życia. Bardzo rzadko zakażenie spotykane jest u dzieci i młodzieży, u których obecność tego roztocza wynika zazwyczaj z obniżenia odporności organizmu. Nużeniec bytuje w gruczołach łojowych, a także mieszkach włosowych ludzi oraz zwierząt. Eksperci zaznaczają jednak, że zakażenie między różnymi gatunkami nie jest możliwe. Nużeniec żywi się przede wszystkim komórkami naskórka i składnikami łoju. Z tego powodu wykazuje on powinowactwo do obszarów skóry bogatych w gruczoły łojowe, w tym twarzy, czoła, brody, policzków i powiek – gruczołów Meiboma.

Czytaj również: Zespół suchego oka – diagnostyka i leczenie

Nużeniec jako źródło zakażenia

Wyróżnia się dwa gatunki nużeńca spotykane u ludzi – Demodex brevis oraz Demodex folliculorum. W ich cyklu życiowym, wynoszącym od 14 do 28 dni, obserwuje się pięć stadiów rozwojowych. Nużeńce są komensalami wywołującymi w określonych sytuacjach objawy chorobowe określane mianem demodekozy lub nużycy. Prawdopodobnie na ich rozwój mogą mieć wpływ endobakterie Bacillus oleronius. Bakterie te bytują w jelitach nużeńca i są przez niego wydalane na powierzchnię skóry. W demodekozie ocznej obserwuje się dysfunkcję gruczołów Meiboma prowadzącą do zaburzeń filmu łzowego, aparatu ochronnego i powierzchni oka, a także zapalenia brzegów powiek.

Czytaj również: Rola diety i suplementacji w leczeniu jaskry

Diagnostyka demodekozy ocznej

Diagnostyka demodekozy obejmuje badanie mikroskopowe rzęs lub pobranie materiału i przekazanie go do laboratorium. Eksperci rekomendują, aby kilka dni przed badaniem unikać stosowania kosmetyków w podejrzanej o nużycę okolicy. Należy zwrócić uwagę na to, aby na badany obszar nie stosować maści, kremów, samoopalaczy, środków do makijażu, czy tuszu do rzęs. Ocenę uzyskanego preparatu przeprowadza się w powiększeniu 100-400 x. Pozwala to na dokładne określenie rodzaju zakażenia pod kątem obecności dorosłych osobników, larw lub jaj. Umożliwia również ocenę ilościową i monitorowanie skuteczności leczenia.

Demodekoza oczna – leczenie

Eksperci podkreślają, że celem leczenia demodekozy jest redukcja lub eliminacja objawów schorzenia, a nie całkowita eradykacja zakażenia. Podstawę leczenia stanowi odpowiednia i systematyczna higiena brzegów powiek. W jej celu stosuje się specjalne preparaty medyczne w postaci płynów lub chusteczek. Zaleca się, aby czynności higieniczne łączyć z rozgrzewaniem i — w razie wskazań — masażem powiek. W trakcie leczenia przeciwwskazane jest wykonywanie makijażu, a  uprzednio stosowane przez pacjenta kosmetyki do oczu i twarzy należy wymienić na nowe. Eksperci rekomendują leczenie miejscowe w zależności od stopnia zaawansowania procesu chorobowego i objawów.

Czas trwania leczenia

Leczenie powinno trwać ponad 4 tygodnie ze względu na długość cyklu rozwojowego i czas przeżycia nużeńca wynoszący nawet 21 dni. Po terapii przeprowadza się badanie kontrolne weryfikujące jej skuteczność. Jeśli, mimo prawidłowo przeprowadzonej farmakoterapii, badanie wykaże obecność pasożytów, rekomenduje się powtórzenie leczenia. W sytuacji, gdy objawy zlokalizowane są także w rejonie łojotokowym na skórze, wskazane jest leczenie dermatologiczne. Rekomenduje się, aby leczenie zmian ocznych oraz skórnych w rejonie twarzy było prowadzone w tym samym czasie, co pozwoli zapobiec reinfekcji po ukończonym leczeniu. 

Czytaj również: Zakażenia dróg oddechowych u dzieci w czasie pandemii

Farmakoterapia demodekozy ocznej

Wśród preparatów zaproponowanych do leczenia zakażenia nużeńcem wymienia się 5-50% olejek z drzewa herbacianego oraz izolowany 4-terpineol, które są dostępne w postaci gotowych preparatów lub leków recepturowych na bazie podłoża ocznego. Preparaty te powinny być aplikowane na zmienione chorobowo okolice przez okres od 4 do 6 tygodni. Eksperci zaznaczają jednak, że nie powinny być one samodzielnie przygotowywanymi przez pacjenta roztworami, gdyż niesie to za sobą ryzyko podrażnienia, a nawet uszkodzenia rogówki i spojówek. Dostępne są również specjalistyczne płyny, ewentualnie żele zawierające olejki eteryczne z szałwii hiszpańskiej lub wyciąg z aloesu.

Demodekoza oczna – terapia metronidazolem

Eksperci rekomendują także 0,5-2% metronidazol w formie maści ocznej. Terapia tym preparatem powinna trwać około 2 miesiące. Eksperci proponują także leczenie demodekozy za pomocą maści ocznej zawierającej 1-2% tlenek rtęci. Obecnie nie są jednak dostępne gotowe preparaty tego typu. Ponadto, zawartość rtęci w tym leku wymaga ograniczenia jego stosowania do czasu nie dłuższego niż 6 tygodni. Jest to spowodowane możliwym efektem toksycznym. Wśród leków okulistycznych niezarejestrowanych w Polsce wymienia się 5% permetrynę w maści oraz 1% iwermektynę w maści – w przypadku tej ostatniej można także wziąć pod uwagę możliwość terapii doustnej.

Dolegliwości towarzyszące demodekozie ocznej

W przebiegu zakażenia nużeńcem może dochodzić do koinfekcji bakteryjnej będącej wskazaniem do miejscowej antybiotykoterapii, niekiedy w połączeniu z miejscowymi sterydami. Nie zaleca się stosowania w leczeniu nużycy eteru, krotamitonu, oraz pilokarpiny w żelu ze względu na brak ich udowodnionej skuteczności i możliwość wystąpienia działań niepożądanych.

Eksperci podkreślają, że patogeneza demodekozy i postępowanie terapeutyczne w tym schorzeniu nadal są przedmiotem dyskusji. Z tego względu, zaproponowane przez nich metody leczenia są jedynie sugestią. Ostateczna decyzja o procesie diagnostyczno-leczniczym pozostaje w zakresie kompetencji lekarza-praktyka.

 

Autor:  dr n. med. Joanna Rasławska-Socha

Piśmiennictwo:

  1. Udziela M., Olek-Hrab K., Kleina-Schmidt P.: Postępowanie w demodekozie ocznej. Polskie Towarzystwo Okulistyczne 2014, https://pto.com.pl/wytyczne (dostęp z dn. 2.09.2021 r.)

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

LiveChat, Inc. – usługa Pharm:assistant

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu medycyna.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo